|پیام ما| قاره‌ها با سرعت بی‌سابقه‌ای در حال خشکیدن‌اند؛ بررسی داده‌های حاصل از دو دهه مأموریت ماهواره‌های ناسا، GRACE و GRACE-FO، نشان می‌دهد هم‌زمان با این روند، میلیون‌ها نفر در سراسر جهان با کاهش دسترسی به آب شیرین و خشکسالی‌های مرگبار مواجه‌اند. پژوهشی تازه که تغییرات ذخیره آب زمینی از ۲۰۰۲ تا ۲۰۲۴ را بررسی کرده، مناطقی «ابرخشک» در نیمکره شمالی، از جمله خاورمیانه، شناسایی کرده است؛ خوشه‌هایی از نقاط بحرانی خشکسالی که به‌هم پیوسته و در مقیاس قاره‌ای گسترش یافته‌اند. این پژوهش با این یافته‌ها درباره کم‌آبی و تخلیه منابع زیرزمینی در این روند خشکی و افزایش بیشتر سطح آب دریاها هشدار می‌دهد.

سال آبی (۱۴۰۳-۱۴۰۴) با حداقل ذخیره برفی، کاهش ۴۰ درصدی بارش در سراسر کشور و اتمام موجودی آب ذخیره در مخازن حدود ۱۰ سد مهم، به پایان رسید؛ سالی که عنوان پنجمین سال خشک کشور را از آن خود کرد. به‌نظر می‌رسد سال آبی جدید هم چندان پرباران از راه نمی‌رسد و پاییزی گرم و کم‌بارش را تجربه خواهیم کرد، اما زمستان نویدبخش روزهای بهتری خواهد بود؛ گرچه عقب‌ماندگی‌های آبی کشور طی پنج سال خشک به میزانی رسیده است که لااقل در کوتاه‌مدت چندان قابل‌جبران نخواهد بود.

با رسیدن آخرین ماه تابستان، کوچ پاییزه عشایر آغاز شده و حالا ایل‌به‌ایل و طایفه‌به‌طایفه براساس زمانبندی اعلامی از سوی دولت روانه قشلاق خواهند شد. با این‌همه تابستان خشک ۱۴۰۴ مشکل بزرگی پیش روی عشایر گذاشته است: کمبود علوفه. اهالی ایل می‌گویند دولت باید در تخصیص علوفه یارانه‌ای حمایت بیشتری داشته باشد، وگرنه عشایر ناگزیر از فروش دام‌های خود هستند. مسئله‌ای که درصورت فراگیری، تولید و توزیع گوشت قرمز در کشور را با مشکل روبه‌رو می‌کند. مسئولان امور عشایری در استان‌ها کمبود علوفه و آب برای احشام ایلات را تأیید می‌کنند، اما دولت هنوز برنامه‌ای برای تأمین این اقلام اعلام نکرده است.

با شتاب گرفتن اجرای طرح‌های انتقال آب مرکز پژوهش‌های مجلس در گزارشی مجوزهای محیط‌زیستی این طرح‌ها را زیر سؤال برده و اعلام کرده است در مورد بهره‌برداری از فاز دو و سه خلیج‌فارس مجوزی صادر نشده و مطالعات ارزیابی محیط‌زیستی ارائه شده برای توسعه تأسیسات شیرین‌سازی نیز از سوی سازمان حفاظت محیط‌زیستی ناقص برآورد شده است. همچنین این گزارش می‌گوید در سامانه پارسیان - فارس - اصفهان، تأسیسات شیرین‌سازی و قسمتی از مسیر انتقال (از ساحل پارسیان استان هرمزگان تا پاقلات استان فارس) دارای مجوز محیط‌زیستی بوده، اما ادامه مسیر خط انتقال فاقد مجوز است. سامانه سیریک - اصفهان، فاقد مجوز محیط‌زیستی برای تأسیسات شیرین‌سازی و خط انتقال بوده و مطالعات ارزیابی محیط زیستی ارائه شده برای قسمتی از مسیر انتقال (از ساحل سیریک تا نقطه انشعاب اصفهان) نیز از سوی سازمان حفاظت محیط‌زیست ناقص برآورد شده است. باوجود این موضوع سازمان حفاظت محیط‌زیست، دفتر آب‌وخاک و دفتر ارزیابی تاکنون هیچ صحبتی در مورد طرح‌های انتقال آب انجام نداده و در سکوت این سازمان این طرح‌ها در حال انجام است. گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس هم در هیچ بخشی عنوان نمی‌کند که مجوزهای اجرای این طرح‌ها از سوی چه دستگاه یا نهادی صادر شده است.

وزیر نیرو از پیشرفت ۷۰ درصدی پروژه انتقال آب سد طالقان به تهران خبر داد و با اشاره به کاهش ذخایر آبی تهران و عبور مصرف برق از مرز ۷۷ هزار مگاوات، از مردم خواست در مصرف آب و برق صرفه‌جویی کنند.

محدودیت انرژی در ایران، استان به استان و بسته به سلیقه استانداران، متفاوت اعمال می‌شود. در قلب صنعتی‌ترین مناطق کشور، کارخانه‌های فولاد فقط با دغدغه دلار و تورم نمی‌جنگند؛ بی‌آبی، بی‌برقی و قطع ارتباطات، حالا چالش روزمره آن‌هاست. از یزد تا تهران و قزوین، تولیدکنندگان فولاد با خاموشی‌های طولانی و فقدان زیرساخت‌های پایدار زمین‌گیر شده‌اند. در این میان، دولت نه‌تنها توان تأمین زیرساخت‌های پایه را ازدست‌داده، بلکه وزارت صمت نیز پیش از صدور هر مجوز صنعتی، تعهدنامه‌ای طلب می‌کند که صراحتاً اعلام می‌دارد هیچ مسئولیتی در قبال تأمین آب، برق یا گاز برعهده نخواهد داشت. انجمن فولاد کشور اعلام کرده است که برآوردها نشان می‌دهد تا پایان تابستان امسال، تولید فولاد کشور ۳.۵ میلیون تن کاهش پیدا کند. این در حالی است که دولت هم برق خود تامین صنایع فولاد را از آنان گرفته و وارد شبکه می‌کند، برق آزاد خریداری شده از تابلوی سبز را قطع می‌کند.