در خبرها می‌شنویم تالاب صالحیه مجدداً خشکیده است، آن‌هم در فصل زمستان که انتظار می‌رود تالاب صالحیه از حیاتی نسبی برخوردار باشد. این اتفاق در شرایطی روی داده که این تالاب یکی از نقاط کانونی انتشار ریزگردهاست و گردوغبار حاصل از خشکیدگی تالاب صالحیه، استان‌های البرز، قزوین و تهران را متأثر می‌کند. به‌علاوه، اغلب مناطق کشور این روزها به‌شدت و به‌قدر کافی و وافی درگیر چالش آلودگی هوا هستند. در سال‌های گذشته بسیاری از تالاب‌های کشور خشکیدند. در این میان، اما نمونه‌هایی مانند «تالاب بین‌المللی کمجان» در استان فارس را داریم که اهالی روستای کمجان کمر همت به احیای آن بسته‌اند. سؤال اینجاست که چرا این تجربه در سایر نقاط کشور استفاده نمی‌شود؟ اگر تجربه احیای تالاب کمجان که با کنشگری و مشارکت مستقیم جوامع محلی بوده به دیگر تالاب‌های مشابه منتقل شود و بخش‌های دولتی ذی‌ربط نیز مسئولیت بسترسازی، فراهم‌آوری امکانات، هدایت‌گری و نظارت فنی را عهده‌دار شوند، می‌توان به روند احیای آنها امیدوار بود.

نخستین‌بار که قزاق‌محله را می‌بینم تنها چیزی که به چشمم می‌آید، قاچاق مواد مخدر و معتادان متجاهری است که در گوشه و کنار، مشغول استعمال مواد مخدر هستند. اما آنچه را که چشم‌های من ندیده بود، گویا هیچ‌کس دیگری هم ندیده است. آنچه دهیار روستا از آن به‌عنوان دردهای مزمن و طولانی این روستا نام می‌برد؛ دردهایی که به‌خاطر ۳۰ خانواده مواد فروش به جان ۹۰۰ خانوار دیگر این روستا انداخته‌اند. قزاق‌محله هیچ ندارد. نه مدرسه دارد، نه کتابخانه و نه جایی برای ورزش، نه آب دارد و نه شبکه فاضلاب. دهیار می‌گوید فقط بنیادمسکن است که اهالی اینجا را می‌بیند. جایی که با مرکز استان گلستان فقط پنج دقیقه فاصله دارد. آبفا برای اتصال چاهی در کنار روستا به شبکه آبی که فرسوده است، ۶۰۰ میلیون تومان پول می‌خواهد و اهالی توان پرداخت آن را ندارند. این شرکت پاسخی در مورد دلایل مطالبه این مبلغ ارائه نمی‌دهد، اما مدیرکل امور روستایی و شوراهای استانداری گلستان می‌گوید در حال تلاش برای پیدا کردن راه‌حلی هستند که مسئله را رفع کنند. دهیار روستا اما مدام می‌گوید: «دادمان را کجا بزنیم؟ نامی بر ما گذاشته‌اند و به‌خاطر آن همه‌چیز را از ما محروم کرده‌اند. گروهی مواد می‌فروشند، اما ۹۰ درصد اهالی با تنگدستی در فضایی ناامن و محروم، شب و روز ترس و غصه آینده بچه‌هایشان را دارند. به هم بگویید قزاق‌محله نومل خیلی چیزهای دیگر می‌خواهد. خیلی آدم‌های دیگر اینجا زندگی می‌کنند.»

بپذیریم که مدیریت یکپارچه و نگاه جامع‌نگر در مسئله آب نداریم و علی‌رغم دهه‌ها شکست در مدیریت منابع آب، همچنان تفکر توسعه آب‌محور و افزایش طرح‌های کشاورزی در کشور وجود دارد. ما نیاز داریم برای حل مسئله‌هایی که پیچیده است و بازیگران مختلف در آن وجود دارد، تعامل داشته باشیم، بده‌وبستان کنیم، امتیاز بدهیم و امتیاز بگیریم. مسائلی ازاین‌دست با شعار قابل‌حل نیستند، البته اگر امید به توسعه و روزهای خوش سیستان وجود دارد. امروز روز خوش سیستان نیست،‌ کمااینکه دهه‌هاست مردم این منطقه روز خوشی نداشتند و شرایط سخت زندگی بارها مردم را به مهاجرت و حاشیه‌نشینی در سایر شهرها و استان‌ها وادار کرده‌ است. اما تقلیل مسئله به مقصر جلوه دادن کامل طرف افغانستان، همچنان که این روزها می‌بینیم، اشتباه است. اینها بخشی از گفته‌های «کامیار پهلوان»، کارشناس ارشد بخش آب، است که قریب به ۲۰ سال را در سیستان زندگی کرده است. پهلوان رئیس کمیته تخصصی سدهای پسماند کمیته ملی سدهای بزرگ ایران و نماینده ایران در کمیته تخصصی سدهای پسماند کمیسیون بین‌المللی سدهای بزرگ (ICOLD) است.

دولت، عامل اصلی هدررفت انرژی؛ نگاهی به مصرف بی‌رویه منابع در ارگان‌های دولتی

کاهش شدید بارندگی‌ها و تداوم خشکسالی، سد خان‌آباد را به مرز بی‌آبی رسانده است

|پیام ما|بحران کمبود بارش در ایران، اکنون به یک هشدار جدی تبدیل شده است. در سال آبی جاری که از مهرماه آغاز شده و تا دی‌ماه ادامه داشته، کشور با کاهش ۴۵.۸ درصدی بارش‌ها مواجه شده است. این آمار که نشان‌دهنده شرایط بحرانی در بخش‌های مختلف کشور است، نگرانی‌ها را در مورد آینده منابع آبی و وضعیت کشاورزی شدت بخشیده است. درحالی که سیلاب‌های فصلی در نقاط مختلف جهان اخبار رسانه‌ها را پر کرده، ایران گرفتار کم‌بارشی و خشک‌سالی است. وضعیت آبی کشور به نقطه‌ای رسیده که می‌تواند تأثیرات اقتصادی، اجتماعی و حتی زیست‌محیطی گسترده‌ای به همراه داشته باشد.

درحالی‌که هنوز آثار زیان‌بار ناشی از احداث بند «کمال‌خان» بر رودخانه هیرمند و انحراف آب این رود به سمت شوره‌زار «گودزره» بر تارک تالاب بین‌المللی هامون خودنمایی می‌کند و یکی از موارد مناقشه بین دولتمردان ایران و افغانستان است شوک ناشی از روبه‌اتمام بودن کار ساخت سد بخش آباد، مردم سیستان را بیش‌ازپیش در تنگنای ماندن یا رفتن قرار داده است. منطقه سیستان بی‌آبی ناشی از بند «کمال‌خان» و بی هوایی برگرفته از سد «بخش‌آباد» را هنوز هضم نکرده است که رسانه‌ها خبر شروع مطالعات سد جدیدی بنام سد «کج‌صمد» بر خاشرود را منتشر کرده‌اند.

احکام لایحه بودجه سال ۱۴۰۳ در بخش منابع عمومی دولت منتشر شد و بخشی از آن به موضوعات آب و کشاورزی اختصاص داشت. گرچه هنوز سایر نهادهای پژوهشی کشور از جمله مرکز پژوهش‌های مجلس تحلیلی از آن ارائه نداده است، اما برخی کارشناسان بخش کشاورزی می‌گویند قیمت آب و جرایم مربوط به آن، همچنان پایین است و این ارزانی، دست بهره‌برداران را برای برداشت‌های غیرمجاز باز می‌گذارد. این گروه از کارشناسان بر این باورند که نگاه دولت در تنظیم این سند، درآمدزایی از جریمه‌های مربوط به بخش آب و کشاورزی است و نه برنامه‌ریزی اعتباری برای آن.

در روزهای اخیر خبری از طرف رئیس قوه مقننه ایران منتشر شد مبنی‌بر اینکه با مقامات ارشد دولت تاجیکستان مذاکراتی انجام شده تا اینکه بخشی از آب این کشور به ترکمنستان انتقال یافته است تا درنهایت از طریق سد دوستی فرصت برداشت حقابه بیشتری برای شرق کشور و استان خراسان‌رضوی فراهم شود. در مورد انتشار این خبر نکاتی مطرح است که لازم است بدان اشاره شود.

با خشک شدن قنات‌های خیج یکی از روستاهای پرجمعیت در شاهرود، طی ۲۰ سال گذشته باغداری این روستا با چالش جدی مواجه شده و طی یک سال گذشته این موضوع به بخش آب شرب نیز تعمیم پیدا کرده است. به‌گفتهٔ اهالی، مشکل آب در این روستا به‌حدی رسیده است که برخی روزها آب کمتر از یک ساعت در شبکه موجود است. میزان باغ‌های این روستا نیز به یک‌دهم کاهش پیدا کرده است. سال گذشته برای این روستا چاهی حفر شد که به آب نرسید و اکنون چاه دیگری از سوی آبفای شهرستان شاهرود در دست احداث است. اهالی می‌گویند «هشدار داده‌ایم که جانمایی این چاه اشتباه است و به آب نمی‌رسد»، اما آبفا همچنان کارش را ادامه می‌دهد.