بحران آب در ایران بیش از آنکه مسئله‌ای مهندسی باشد، مسئله‌ای اجتماعی و فرهنگی است. جامعه‌شناسی تأکید دارد بدون تغییر در معنا و ارزش اجتماعی آب، هیچ اصلاح فنی و مدیریتی به نتیجه پایدار نمی‌رسد. بنابراین، ساخت «روایت جدید آب» ضرورتی حیاتی است؛ روایتی که با زبان مردم سخن بگوید و به‌جای نصیحت، از گفت‌وگو بهره برد.

کم‌خونی و فقر آهن ناشی از آن در میان دختران دبیرستانی به‌گفته «احمد اسماعیل‌زاده»، مدیرکل دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت، ۱۸.۲ درصد است. او می‌گوید: برخی از مدیران دبیرستان‌ها به‌دلیل برخی از باورها به طب سنتی و خرافات از توزیع قرص‌های مکمل آهن در مدارس جلوگیری می‌کنند. با‌این‌حال «اعظم گودرزی»، مدیرکل دفتر سلامت و تندرستی وزارت آموزش‌و‌پرورش، در گفت‌وگو با «پیام ما» این موضوع را رد کرد و با اشاره به توزیع مکمل‌ها در ۴۰ درصد از مدارس متوسطه اول و صد درصد مدارس متوسطه دوم، از رصد و پایش میزان توزیع این قرص‌ها خبر داد. این گفته‌ها درحالی‌است که «شیرین نیرومنش»، عضو هیئت‌علمی دانشگاه علوم‌پزشکی تهران، به «پیام ما» گفت: «لطمات جبران‌ناپذیر کم‌خونی و فقر آهن ناشی از آن، سلامت دختران را هدف قرار داده است و این مسئله نسل آینده ایران را تهدید می‌کند.»

|پیام‌ما| هشدارهای منتشرشده از کاهش سطح زیرکشت برخی محصولات غذایی کشور مانند برنج جدی است. میزان کشتی که نه‌فقط قیمت محصولات را دچار تغییرات محسوس می‌کند بلکه امنیت غذایی را به خطر می‌اندازد و برنامه‌های خودکفایی را زیر سؤال می‎برد. هشدارهای منتشرشده از سوی نهادهای رسمی متولی بخش کشاورزی کشور دلیل این اتفاق را بحران آب می‌دانند، اما کارشناسان می‌گویند متهم اصلی مشکلات بخش کشاورزی و تهدیدهای امنیت غذایی سوء‌مدیریت است و نجات از آن فقط با جراحی سنگین بخش کشاورزی میسر است. جراحی که نظام بهره‌وری، زنجیره‌ارزش و تعاونی را به بخش روستا و کشت و زرع برگرداند. جراحی سخت، با موانع زیاد اما ممکن و قابل‌اجرا.

بحران آب پایتخت و فرصت بازنگری و تغییر

نگرانی از قطعی برق حالا بخش جدانشدنی زندگی ایرانیان شده است. تابستان‌ها پشت سر هم با هشدار «مصرف بیش‌ازحد» می‌گذرد و زمستان‌ها با بحران سوخت و گاز. در این میان، همه انگشت اتهام را به‌سمت مردم می‌گیرند؛ اما در کشوری که وسایل پرمصرف و غیراستاندارد در خانه‌ها جا خوش کرده‌اند، توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر تنها روی کاغذ باقی مانده و مجوز صنایع انرژی‌بر همچنان صادر می‌شود، صرفه‌جویی شهروندان تا چه اندازه مؤثر است؟ برای پاسخ به این پرسش‌ سراغ «محمدامین زنگنه»، دبیر انجمن انرژی‌های تجدیدپذیر، رفته‌ایم. او در گفت‌وگو با «پیام ما» از ناکارآمدی ساختاری در سیاستگذاری‌های انرژی می‌گوید؛ از یارانه‌هایی که به جیب ثروتمندان می‌رود، گرفته تا اعتمادسوزی سرمایه‌گذاران. تصویری که هر سال تاریک‌تر می‌شود.

مصرف گاز طبیعی در ایران در هفته گذشته به بیش از ۴.۳ میلیارد متر مکعب رسید که بیش از نیمی از آن (۲ میلیارد متر مکعب) به نیروگاه‌ها اختصاص یافت و در روز دوشنبه به اوج خود با بیش از ۳۰۰ میلیون متر مکعب رسید.

تحمل آفتاب داغ اهواز، آبادان، خرمشهر و بسیاری شهرهای دیگر، به‌خودی‌خود دشوار است، اما مصیبت وقتی آغاز می‌شود که در این شرایط، برق و در پی آن، آب قطع شود. تحمل این وضع در هوایی که آلوده به گردوغباری سنگین است، بسیار دشوارتر است. طاقت مردم طاق شده است و ساکنان شهرهای گرم فریاد اعتراضشان را در سایت‌های جمع‌آوری امضا و شبکه‌های اجتماعی بلند کرده‌اند. تنها در یکی از موارد، ۲۱ هزار امضا زیر کارزار «درخواست لغو خاموشی برق در خوزستان و خرمشهر» ثبت شده است. کاربران در شبکه‌های اجتماعی این سؤال را پرسیده‌اند که چرا خوزستانی که ۴۰ درصد از برق کشور را تأمین می‌کند، باید روزانه سه ساعت قطعی برق را از سر بگذارند؟ این مطالبه در شهرهای گرمسیری دیگر هم درحال تکرار است. این روزها در اینستاگرام، استوری درخواست پایان‌دادن به قطعی برق در جنوب، در حال بازنشر است و باوجود فیلتر بودن این پلتفرم در ایران، حدود ۹۵ هزار کاربر آن را منتشر کرده‌اند. در این شرایط نایب‌رئیس کمیسیون انرژی مجلس خاموشی‌ها را انکار می‌کند و در گفت‌وگو با «پیام ما» از اعلام رضایت کمیسیون انرژی از عملکرد وزیر نیرو خبر می‌دهد.

تابستان آغاز نشده است، اما شدت تنش آبی در استان خراسان‌شمالی به‌حدی است که ۹۳ روستا در این استان در حال حاضر با تانکر و به روش سیار آب‌رسانی می‌شوند. اهالی می‌گویند میانگین بالای سن در روستاها حتی تحویل آب و جا‌به‌جایی آن دچار مشکل هستند و عملاً دریافت آب خود مشکلی در کنار بی‌آبی شده است. آب شرب در شرایطی از دسترسی بیش از ۹۳ روستا خارج شده است و ۲۸۰ روستا هم با تنش شدید آبی در خطر محدودیت‌های آب شرب و بهداشت قرار دارند که در این استان هنوز برنج به‌عنوان یکی از آب‌برترین محصولات کشاورزی ایران کشت می‌شود. در این استان ۸۲ هزار بهره‌بردار بخش کشاورزی در این استان مشغول به فعالیت هستند. بخش قابل‌توجهی از آب مورد نیاز روستاها در این منطقه از آب‌های زیرزمینی تأمین می‌شده اما بنابه اعلام آب‌منطقه‌ای این استان مخازن آب زیرزمینی خراسان‌شمالی سالانه بین ۶۵ تا ۹۵ میلیون مترمکعب کسری دارد و این میزان بیش از مقدار تغذیه آبخوان‌ها است. مشکلی که چاه‌ها و قنات‌های فرسوده را خشک‌تر و کم‌آب‌تر کرده است.