بایگانی مطالب برچسب: باستانشناسی
سوزن، نخ، روایت
قصه سوزندوزی روایت نقش است و نخ. روایت حسوحال آدمهایی است که ساعتها سوزن به دست؛ نقش روی نقش میآفرینند. آدمهایی که گذر زمان را نمیدانند و وقتی روشنی روز جای خود را به تاریکی شب میدهد، با دستهایی زخمشده از درد سوزن، نگاه به نقشونگارهای پارچه میاندازند. سوزندوزی گاهی راوی قصه زنان پرغصهای است که جایی برای فوران احساس و شور زنانگی خود ندارند. زنانی که تنها مأمن تنهایی آنان تاروپود پارچه است و سوزن و نخ…
داستان مرگ ناگهانی اکد و شهر سوخته
«شهر سوخته» را یکی از عجیبترین تمدنهای کهن بشری در جنوبشرق ایران میدانند. تمدنی با پنج هزار سال قدمت و مردمانی بسیار پیشرفته در مقایسه با تمدنهای همدورهشان! که در علم، صنعت و اقتصاد حرف اول را میزدند. در هنر چنان پیشرو بودند که در جامی زیبا نخستین انیمیشن جهان را خلق کردند. کشفیات این شهر باستانی نشان میدهد ساکنانش جمجمه جراحی و چشم مصنوعی طراحی میکردند. اما شهر سوخته با تمدن عجیب و پیشرفتهایی که داشت، یکباره از صفحه روزگار ناپدید شد. باستانشناسان سالیان طولانی گورها و تپههای شهر سوخته را کاویدند تا شاید دلیلی محکم و قانعکننده برای فروپاشی ناگهانی تمدن بزرگ مردمان شهر سوخته پیدا کنند؛ چراکه تمدن شهر سوخته با آنهمه ویژگیهای منحصربهفرد تمدنی، هیچگاه نتوانست در طول تاریخ احیاء شده و به اوج شکوفایی بازگردد. باستانشناسان براساس یافتههای علمی میگویند چراغ زیباترین و روشنترین تمدن بشری جهان در شرق ایران ناگهان و برای همیشه خاموش شد و از هزارههای گذشته تا آغاز دوره اسلامی در دل تاریکی فرو رفت. بهاعتقاد آنها، شهر سوخته تنها تمدنی نبود که به این سرنوشت محکوم شد، بلكه تمدن اکد در بینالنهرین بهعنوان بزرگترین تمدن بشری جهان نیز دچار همین سقوط تاریخی شد. اما دلیل نابودی این تمدنها چه بود؟ این گزارش براساس مستندات علمی و در گفتوگو با «حسن فاضلی نشلی» پاسخهایی برای این سؤال دارد.
گنجِ گمشده زیر چرخ لودرها
کارگاههای حفاری مترو زیر بافت تاریخی شیراز همچنان فعال هستند و در روزهای اخیر سفالهای قرون میانه اسلامی که احتمالاً متعلق به قرون ۵ تا ۱۰ هجری قمری هستند، در میان نخالههای یکی از کارگاههای حفر تونل مترو که قرار است به عبور اتوبوسهای برقی از زیر زمین در بافت تاریخی شیراز اختصاص پیدا کند، کشف شده است. این درحالیاست که بهگفته فعالان میراث فرهنگی شیراز، قرار بود تا پایان مطالعات و صدور مجوز وزارت میراثفرهنگی برای حفر مترو در بافت تاریخی شیراز، هیچ اقدامی از سوی شهرداری شیراز برای حفر تونل مترو انجام نشود.
خشت به خشت، روایتی از غفلت
|پیام ما|گردهمایی سالانه باستانشناسی ایران، که امسال بیستودومین دورهاش در موزه ملی ایران برگزار شد، به معرفی جدیدترین کشفیات باستانشناسی ایران اختصاص داشت. در این گردهمایی که از پنجم اسفند آغاز و تا هفتم اسفند ادامه داشت، گزارشهای جدید از کاوشهای باستانشناسی در نقاط مختلف ایران ارائه شد. یکی از مهمترین یافتههای امسال، تدفین نوزادی از هزاره پنجم پیش از میلاد در محوطه غرقشده «چپرآباد» در استان آذربایجانغربی بود. در کنار این گردهمایی، نمایشگاه گزیدهای از جدیدترین اکتشافات باستانشناسی ایران برپا شده که شامل ۲۷۳ اثر از ۱۳ محوطه باستانی از دورههای مختلف است. این نمایشگاه تا پایان فروردین ۱۴۰۴ در موزه ملی ایران قابل بازدید است. اما مهمترین نکته در این گردهمایی سالانه، نگرانی باستانشناسان و پیشکسوتان از وضعیت حاکم بر میراث فرهنگی کشور بود.
لوت، کالا نیست که مصرف کنید و دور بیندازید
همه عمر برندارم سر از این خمار مستی/که هنوز من نبودم که تو در دلم نشستی» بهمن ایزدی فعال محیطزیست با این بیت از سعدی سخنانش را آغاز کرد. مراد ایزدی از «تو» در این بیت میتواند دو گزینه باشد؛ «ایران»، «لوت». او دههها برای حفاظت از طبیعت این سرزمین تلاش کرده و درعینحال نقش مهمی در ثبت ملی و جهانی بیابان لوت داشته است. هشتصد و هجدهمین شب از سلسله شبهای مجلۀ بخارا با همکاری فصلنامۀ صنوبر، پژوهشگاه علومانسانی و مطالعات اجتماعی جهاد دانشگاهی و انجمن مستندسازان حیاتوحش و تنوع زیستی به بیابان لوت اختصاص یافت. شبی که در آن اغلب سخنرانان از تلاشهای ایزدی برای حفاظت از «لوت» گفتند. ایزدی اما گلهمند از فعالیتهای تخریبی در این بیابان، مدیران را خطاب قرارداد «مسئولان باید صدای متخصصان و دلسوختگان این سرزمین را بشنوند. ما در برابر این میراث مسئولیم؛ اینها سرمایههای ماندگاری ایران، کالای نیستند که مصرف شوند و از بین بروند.»
۱۱۸ آرامگاه تاریخی ری ، مشتی خاک شد
شهر ری، با قدمتی هشتهزارساله و آثار تاریخی فراوان از دوران پیش از تاریخ و اسلامی، همواره یکی از کانونهای مهم فرهنگی و تمدنی ایران بهشمار میرود. از جمله این آثار میتوان به کوه نقارهخانه و گورستان تاریخی زیرین ری اشاره کرد که در حال حاضر با تهدید جدی تخریب روبهرو هستند. این منطقه که بهویژه در حوزه تاریخی و فرهنگی از اهمیت بالایی برخوردار است، درنتیجه پروژههای عمرانی و ساختوسازهای شهری بهشدت آسیب دیده است.
گنجیابهای سیاسی
|پیام ما| «یکی از سیاسیون که ارتباط گرفتن با ایشان هم بسیار سخت است، چندبار به بنده گزارش دادند که بنابر گزارشهای یک زمینشناس معروف، در فلان نقطه گنجینهای وجود دارد، ما هم تحقیق میدانی را آغاز کردیم؛ چندین متر آن منطقه را به پایین و چپ و راست حفاری کردیم و درنهایت دستور توقف دادیم، چون چیزی پیدا نشد.» این جملات مربوط به اظهارات بیپرده «عزتالله ضرغامی»، وزیر سابق میراثفرهنگی، در جمع فرماندهان و مدیران پایگاههای یگان حفاظت میراثفرهنگی است که در اردیبهشت ۱۴۰۱ بیان شده است، در این جلسه ضرغامی از حفاریهای سفارشی پرده برداشت و نکاتی در مورد گزارشهای سیاسیون مبنیبر وجود گنجینه در نقاطی از کشور بیان کرد. نکتهای که نشان میدهد بزرگترین چالش میراث فرهنگی کشور که «گنجیابی» و حفاری غیرمجاز است، تا چه سطحی نفوذ کرده و چرا با آن برخورد قاطعی صورت نمیگیرد. نکته قابلتأمل اما این است که این روند محدود به یک دوره خاص نبوده و بهگفته قائممقام وزارت میراثفرهنگی سفارشها برای حفاری و پیدا کردن گنج از سوی مقامات به وزارت میراث همچنان ادامه دارد.
انتخاب ۱۲ متخصص برجسته ایرانی و بین المللی بهعنوان مشاوران عالی تخت جمشید
۱۲ متخصص در حوزه میراثفرهنگی ایران و دنیا بهعنوان مشاوران عالی پایگاه میراث جهانی تختجمشید در حوزههای تخصصی حفاظت، مرمت و باستان شناسی از سوی مدیر پایگاه میراثجهانی تختجمشید انتخاب شدند.
