همه با هم برای حفاظت از ایران

|پیام‌ما| تلاش برای جلب توجه و تجمیع توان کارشناسی و مالی بین‌المللی به‌نفع احیا و حفاظت از جنگل‌های زاگرس در ایران مهمترین محور همایشی با عنوان «همکاری‌های بین‌المللی: درس‌آموخته‌ها و بهترین تجربیات در مدیریت جنگل‌های زاگرس» بود که با هماهنگی وزارت امور خارجه و با حضور سازمان‌های مرتبط با مدیریت این اکوسیستم در ایران، نماینده هماهنگ‌کننده سازمان ملل متحد در ایران و رئیس دفتر منطقه‌ای برنامه عمران ملل متحد برگزار شد. برنامه‌ای که جهان را به نجات زاگرس فراخواند و این اقدام را یک مسئولیت بین‌المللی عنوان کرد. تشکیل صندوق مالی ویژه مدیریت زاگرس نیز یک از پیشنهادات کلیدی این نشست بود.

در شرایطی که آتش‌سوزی‌های گسترده به جان جنگل‌های زاگرس افتاده و بخش‌های از آن را نابود کرده، نبود تجهیزات کافی اطفای حریق در این مناطق به یک بحران ساختاری تبدیل شده است. این کمبود شامل ابزارهایی مانند دمنده و خودروهای مناسب اطفای حریق جنگل، بالگردهای مستقر و آماده‌به‌کار است؛ مسئله‌ای که در مناطق کوهستانی و صعب‌العبور زاگرس اهمیت مضاعفی دارد و بارها هشدار آن از سوی کارشناسان و نمایندگان محلی داده شده است. شرایط طبیعی منطقه، به‌ویژه رشد سریع پوشش گیاهی در فصل بهار و خشک‌شدن آن در تابستان، اکنون به عاملی برای گسترش سریع آتش تبدیل شده است. در کنار این شرایط، عوامل انسانی مانند نبود مدیریت یکپارچه، بی‌توجهی گردشگران و نبود سیستم نظارتی پایدار نیز زاگرس را در برابر آتش بی‌دفاع کرده است. به‌گفته یک نماینده مجلس، تمام این اتفاقات به یک دلیل رخ می‌دهد‌، در نظر مسئولین اقتصاد و سیاست بر محیط‌زیست برتری دارد.

عصر یکشنبه، پنجم اسفندماه سال ۱۴۰۳، هشتصد و بیست و سومین شب از مجموعه شب‌های مجله بخارا با همراهی مجله صنوبر و خانه اندیشمندان علوم انسانی به شب بوم‌سازان زاگرس اختصاص داشت. در این شب، سخنرانان از اهمیت و تهدیدهای پیش روی زاگرس گفتند. «علی دهباشی»، سردبیر فصلنامه بخارا، زاگرس را تمدن‌بخش دانست. «مانیا شفاهی»، سردبیر فصلنامه صنوبر، آن را منبع اقتصادی و غذایی ایران عنوان کرد. «بهمن ایزدی» از پیر شدن زاگرس و ضرورت احیای آن سخن گفت. «بهرام زهزاد»، بوم‌شناس، انسان را عامل تغییرات زاگرس از هزاران سال پیش تاکنون معرفی کرد و «رضا ساکی»، دستاوردهای فعالان محیط‌زیست برای معرفی و احیای زاگرس را برشمرد که یکی از آنها همین شب بوم‌سازگان زاگرس بود.

جنگل زاگرس طعمه آتش‌ شده. مردم می‌دوند تا آتش را خاموش کنند و حیوانات را فراری دهند. زنی در این میان، روباه سوخته‌ای را بغل می‌گیرد. این شروع سکانس آغازین فیلم «خاتی» است که تصاویرش برای ما غریبه نیست. سال‌های اخیر زیاد دیده‌ایم که داغ زاگرس بر دل طبیعت مانده است و مردم محلی هم همیشه برای کمک حضور داشته‌اند. فیلم «خاتی» که امسال در جشنواره فیلم فجر شرکت کرده، روایتی است از طبیعت این منطقه و تعارض جامعه محلی با حیات‌وحش. «فریدون نجفی»، کارگردان این فیلم، در گفت‌وگو با «پیام ما» از «خاتی» و اهمیت ساخت فیلم‌های محیط‌زیستی می‌گوید.

پروژه سد و نیروگاه برقابی «خرسان ۳» که مطالعات آن از سال ۸۳ شروع شده بود، از جمله پروژه‌های مشمول ارزیابی محیط‌زیستی بود که در شهرستان لردگان و در محدوده جغرافیایی استان چهارمحال‌وبختیاری و استان کهگیلویه‌وبویراحمد واقع شده است. این پروژه از سال ۸۷ تا سال ۹۶ چندین‌بار در کمیته ماده ۲ ارزیابی اثرات زیست‌محیطی سازمان حفاظت محیط‌زیست کشور مطرح شد، ولی هیچ‌گاه موفق به اخذ مجوز ارزیابی اثرات زیست‌محیطی از سازمان محیط‌زیست نشد. این سد بعد از مدت‌ها که تیتر خبری بود، به حاشیه رفت، اما مجدداً با نامه «جلیل مختار»، نماینده آبادان و خرمشهر، و اقدامات نشان «اپوش» که یک کار جمعی از تشکل‌ها و فعالان در استان‌های مختلف است، در مهرماه ۱۴۰۳ بر سر زبان‌ها افتاد؛ اتفاقی که توانست بارقه‌های امید را در دل مردم روشن کند و حالا در آخرین خبر دبیرخانه نشان اپوش که نقش مهمی در مطالبه‌گری این سد داشته، طی روزهای اخیر با انتشار نامه و مستنداتی خبر از ابطال مجوز آن داده است. بنابراین، باتوجه‌به اضافه شدن سامانه انتقال آب به پروژه سد خرسان و لزوم مطالعات تجمعی و برنامه هفتم توسعه و تغییر در سیمای طرح سد خرسان، به‌دلیل اینکه سد ماندگان تغییرات قابل‌ملاحظه‌ای در ابعاد، اهداف و ویژگی‌های سد خرسان ۳ ایجاد خواهد کرد، این سد نیازمند ارزیابی مجدد اثرات محیط‌زیستی و صدور مجوز جدید محیط‌زیستی است.