بهمن به نیمه نرسیده بود که خبری در صفحه خبری میراث مبنی بر اعتصاب کارکنان پایگاه‌های ملی و جهانی در پی تداوم وضعیت نامعین و قراردادهای جدید وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع ‌دستی و در آستانه نوروز منتشر شد. مسئله‌ای که آذر امسال با اعتصاب کارکنان پایگاه جهانی چغازنبیل به رسانه‌ها کشیده شد اما از سال‌های گذشته نیز وجود داشت. این موضوع در پی قطع تامین حقوق کارکنان از محل دو و نیم درصد اعتبارات عمرانی که پیشتر انجام می‌شد، اتفاق افتاد.آذر امسال بود که مدیر پایگاه میراث جهانی چغازنبیل و هفت‌تپه اعلام کرد کارکنان پایگاه‌های میراث‌ ملی و جهانی استان خوزستان از وضعیت قراردادهای استخدامی جدید خود راضی نیستند و خواهان بررسی بیشتر هستند.
«عاطفه رشنویی» در گفت‌وگو با خبرگزاری دولت اعلام کرده بود: «این کارکنان که در پنج ماه گذشته قراردادی نداشتند و هیچ‌گونه حقوقی دریافت نکرده بودند به تازگی قرارداد جدیدی از وزارت میراث ‌فرهنگی، گردشگری و صنایع ‌دستی برای‌شان ارسال شده که در پایه حقوق این قرارداد، توجهی به مدرک تحصیلی و پایه سنوات آن‌ها نشده و از قرار معلوم در قرارداد جدید حتی از افزایش حقوق ۵۷ درصدی مصوبه هیات دولت خبری نیست. در این قرارداد نحوه محاسبه‌ حقوق کارکنان پایگاه‌ها معادل قانون کار به گونه‌ای بوده که آیتمی با عنوان حداقل دستمزد برای سایر کارکنان در نظر گرفته شده است.»

مدیرکل حقوقی سابق وزارت میراث ‌فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی: وزارتخانه نمی‌تواند نیروها را تعدیل کند. در نبود بودجه ناچار به حذف سهم دو ونیم درصدی از اعتبار عمرانی برای پرداخت حقوق استمدیرکل حقوقی سابق وزارت میراث ‌فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی: وزارتخانه نمی‌تواند نیروها را تعدیل کند. در نبود بودجه ناچار به حذف سهم دو ونیم درصدی از اعتبار عمرانی برای پرداخت حقوق است

بر اساس نظام‌نامه جدیدی که از سوی وزارت میراث ‌فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی کشور به اداره‌های کل استانی و پایگاه‌های ملی و جهانی ابلاغ شده بود این قراردادها نه با وزارتخانه بلکه با شرکتی به نام «توسعه گردشگری» که زیرمجموعه وزارتخانه است منعقد می‌شد. بر اساس نظام‌نامه جدید حقوقی و سیاست‌های وزارتخانه و از ابتدای شهریور 1401 تا پایان سال باید تمام پایگاه‌های کشور نیروهای خود را در قالب قرارداد با شرکت‌های نیروی انسانی سامان‌دهی کنند. پیش از ابلاغ جدید اما این وزارتخانه از طریق اعتبارات امانی حقوق کارکنان پایگاهی را پرداخت می‌کرد و با تصمیم به تغییر شیوه پرداخت این کارکنان هیچ پرداختی از سوی وزارت خانه یا ادارات کل تابعه نداشتند.
مطالبات کارکنان چیست؟
از دیگر مواردی که مورد انتقاد کارکنان پایگاه‌های ملی و جهانی قرار گرفت و در گزارش روزنامه «پیام ‌ما» با عنوان «نظام‌نامه‌ای علیه میراثی‌ها» نیز به انتشار رسید، محاسبه نشدن سابقه کار، میزان تحصیلات، تخصص و در نظر نگرفتن حقوق عایله‌مندی مطابق با قانون کار بود. پس از آن حدود 1000 نفر از کارکنان میراث فرهنگی با اعلام اعتراض و انتشار نامه‌ای سرگشاده در انتظار تصمیم جدید وزارتخانه ماندند.
روزهای نخست بهمن، قراردادهای جدید به پایگاه‌ها ابلاغ شد. قراردادی که یک بار دیگر با انتقاد کارکنان بلاتکلیف مانده مواجه شد. کارکنان این پایگاه‌ها یک بار دیگر در نامه‌ای سرگشاده مطالبات خود را به وزیر میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری کشور اعلام کردند.
مطالبات عنوان شده در این نامه که در پایگاه‌های اطلاع‌رسانی تخصصی میراث فرهنگی کشور به انتشار رسید مشمول این موارد بود: «در نظر گرفتن، سابقه کار، مدرک تحصیلی، پست تخصصی در محاسبه پایه سنواتی و دستمزد، لحاظ شدن پایه سنواتی در دستمزد روزانه و عدم اختلال در محاسبات سنوات، عیدی و مزد مرخصی، اضافه کاری، دستمزد موعد بازنشستگی و افزایش حقوق سنواتی دستمزد ایشان، لحاظ کردن ایاب و ذهاب بر اساس قانون کار برای همه پرسنل، در نظر گرفتن حق شیفت، نوبت کاری و شبکاری در بخش‌های نگهبانی، راهنما، موزه دار و پشتیبانی.»
در بخش دیگری از این نامه سایر مطالبات نیز اینگونه عنوان شده است: «لزوم شفافیت مبلغ تحت عنوان «سایر» که در قرارداد درج شده است؛ تعیین تکلیف نحوه پرداخت حق‌الزحمه ماموریت و ساعت اضافه کاری پرسنل، تعیین تکلیف نحوه و زمان پرداخت سنوات پرسنل و مزد مرخصی از بدو خدمت 1396 تا 97، تعیین تکلیف نحوه و زمان پرداخت هفت ماه عیدیی از شهریور لغایت سال جاری.»
برای حرف نزدن زیر فشاریم
یکی از کارکنان پایگاه جهانی چغازنبیل که می‌‌گوید از زمان رسانه‌ای شدن موضوع قراردادها از سوی اداره کل میراث فرهنگی استان خوزستان و حراست وزارتخانه بسیار تحت فشار قرار دارند. او به «پیام ما» می‌گوید: «چند روزی است که دست از کار کشیدیم و با وجود اینکه در آستانه نوروز هستیم تا تعیین تکلیف قرارداد و تحقق مطالباتمان اعتراضمان را ادامه می‌دهیم.»
او که به دلیل فشارهای وزارتخانه تمایلی به انتشار نامش ندارد ادامه می‌دهد: «می‌دانیم که نوروز پایگاه‌های ملی و جهانی سراسر کشور با گردشگران زیادی روبه‌رو خواهند شد اما برای تحقق آنچه حقمان است نیز چاره‌ای نداریم. ماه‌هاست پیگیر این وضعیت هستیم. هر بار به ما وعده اصلاح قراردادها را می‌دهند اما در بر همان پاشنه همیشگی می چرخد. از زمانی که مصوب شد تا به جای اعتبار عمرانی قراردادهای شرکتی منعقد شود مشکلات ما دو برابر شد. بهتر است یک بار برای همیشه این مسئله را رفع کنند.»
یک کارشناس امور قراردادهای دولتی در مورد قراردادهای تنظیمی از سوی این وزارتخانه به «پیام ما» می‌گوید: «قراردادهای استخدامی دولتی اشکال مشخصی دارد و هیچ نمی‌تواند خارج از این انواع قراردادی منعقد کند. همه این اشکال قرارداد، چه رسمی، چه شرکتی و پیمانی هم از بندهای مشخص قانون کار تبعیت می‌کند.»
کمبود اعتبار را جبران می‌کنند
«امید غنمی» که بیشتر به عنوان مدیرکل امور حقوقی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی کشور فعالیت می‌کرد در مورد نحوه عقد کارکنان پایگاه‌های ملی و جهانی و تامین اعتباری این ردیف حقوقی توضیح می‌دهد: «پایگاه‌های ملی و جهانی از زمان تاسیس در وزارتخانه یا همان سازمان سابق، به عنوان طرح‌های عمرانی اعتبار دریافت کردند و حقوق کارکنان این پایگاه‌ها براساس قانون از محل 2 و نیم درصد این بودجه پرداخت می‌شد. حالا اما چون اعتبار و بودجه در نظر گرفته شده برای پایگاه‌ها کم شده، وزارتخانه می‌خواهد این 2 و نیم درصد را حذف کند. از سویی نمی‌تواند نیروهای پایگاه‌ها را تعدیل کند چون به معنی تعطیلی پایگاه‌هاست. فعالیت پایگاه‌ها هم که مانند یک طرح مرمتی نیست که کوتاه‌مدت یا میان‌مدت باشد، یعنی برای یک طرح بلند مدت وزارتخانه دائم باید قراردادهایش را ابقا کند به همین دلیل دنبال روش تامین اعتبار حقوق با کمک روش‌هایی مانند قراردادهای شرکتی است.»
غنمی مهم‌ترین مسئله را اعتبارهای اندک میراث فرهنگی کشور می‌داند و می‌گوید: «آنچه دامن کارکنان پایگاه‌های ملی و جهانی ما را گرفته کمبود اعتبار میراث فرهنگی است که وزارتخانه را ناچار از تصمیمات اینچنینی می‌کند.»
هسته اولیه پایگاه‌های ملی و جهانی میراث فرهنگی در کشور در قالب پایگاه‌های باستان‌شناسی همچون شوش، تخت جمشید، هگمتانه، سیلک و مانند آنان حدود یک قرن پیش شکل گرفت و پس از اتمام جنگ هشت ساله ایران و عراق گسترش، پایگاه‌ها در دهه ۷۰ گسترش یافت. سال‌های ۱۳۸۰ تا ۱۳۸۶ با فعالیت ۶۵ پایگاه در قالب ملی و جهانی سال‌های رشد و شکوفایی پایگاه‌ها به شمار می‌رفت. تفکیک پایگاه‌ها به صورت ملی و جهانی طی سال‌های ۱۳۸۷ تا ۱۳۹۱صورت گرفت و پس از آن در سال ۱۳۹۲ بازنگری و ساماندهی شد. در حال حاضر ۹۸ پایگاه ملی و ۲۶ پایگاه جهانی در قالب ۴۶ مکان در کشور در حیطه پژوهش، حفاظت، معرفی و مرمت به صورت چند رشته‌ای فعالیت دارند. قرار بود این پایگاه‌های میراث جهانی و ملی بر اساس شرح اساسنامه سازمانی مصوب در چارچوب مدیریت یکپارچه و نظام‌مند با بهره‌مندی از ظرفیت‌ها و توان علمی و تخصصی، ضمن ارتقای حفاظت و صیانت از اصالت، تمامیت و ارزش‌های برجسته آثار فرهنگی-‌طبیعی پایگاه‌ها، زمینه‌ ترویج و انتقال این ارزش‌ها را به نسل‌های آینده فراهم کنند.