وزیر کشور از «احتمال» سخن گفته بود

وزارت کشور درباره انتقادهای گسترده از سخنان وزیر کشور مبنی بر تهیه طرحی برای تغییر شاخص‌های آلودگی هوا توضیحاتی منتشر کرد.
با تشدید آلودگی هوا و تعطیلی پی‌در‌پی مدارس طبق قانون، آموزش و پرورش نگران افت تحصیلی دانش‌آموزان شد. به‌ویژه که آنها پس از تعطیلی‌های طولانی در دوره کرونا تازه به مدارس باز گشته بودند و حالا بار دیگر با افزایش آلودگی هوا، آموزش مجازی جای آموزش حضوری را گرفته است. این وضعیت و سردرگمی و ناتوانی از اجرای تمام و کمال قانون هوای پاک و نگرانی‌های آموزش و پرورش، این سازمان را به وزارت کشور کشاند تا خواستار چاره‌اندیشی برای حل این چالش شود. پیرو این خواسته، احمد وحیدی، وزیر کشور هفته گذشته از پیشنهاد طرحی از طرف سازمان حفاظت محیط زیست برای جلوگیری از تعطیلی مدارس خبر داد و گفت: «با کمک سازمان محیط زیست، پیشنهاد جدیدی برای تغییر استانداردها در دولت تهیه شده تا لازم نباشد در این شرایط مدارس‌مان را تعطیل کنیم.» این اظهارات وزیر با واکنش گسترده رسانه‌ها و اعتراض شدید کارشناسان رو به رو شد و تا جایی ادامه پیدا کرد که وزارت کشور در مقابل، بیانیه‌ای در این رابطه صادر کرد.

مرکز اطلاع‌رسانی وزارت کشور در پی انتشار مطالب انتقادی در رسانه‌ها از طرح احتمالی اصلاح شاخص‌های آلودگی هوا برای تعطیلی مدارس، توضیحاتی داد. در متنی که مرکز اطلاع رسانی وزارت کشور منتشر کرده با اشاره به تعطیلی مدارس به دلیل آلودگی هوا آمده است: «آموزش و پرورش پس از این انتقادها و تماس‌های مکرر و فراوان خانواده‌ها که از این تعطیلی‌ها ناراحت بودند، ایده تعریف استاندارد شاخص‌های آلودگی برای تعطیلی مدارس را مطرح کرد و سپس وزیر کشور هم در یک گفت‌و‌گوی مطبوعاتی از وجود چنین طرحی خبر داد. استدلال وزارتخانه‌های کشور و آموزش و پرورش بر این مبناست که تعطیلی مدارس به خاطر آلودگی هوا ضربه جدی به تعلیم و تربیت دانش آموزان و افت تحصیلی معنادار آن‌ها می‌انجامد.» وزارت کشور در ادامه به «گزارش‌های تحقیقی» اشاره کرده بر اساس آن موافقان تغییر استاندارد آلودگی هوا معتقدند تعطیلی مدارس باعث افزایش آسیب‌هایی نظیر چاقی دانش‌آموزان، کم‌تحرکی، افت تحصیلی شدید و تنبلی در یادگیری شده و دانش‌آموز به خاطر فقدان ارتباط اجتماعی در مدارس زمینه افسردگی و انزواطلبی بیشتری قرار می‌گیرد. در برابر مخالفان با استناد به آمار عوارض آلودگی و نیز تحقیقات معتبر داخلی و بین‌المللی در خصوص عوارض آلودگی هوا به‌ویژه در کودکان، با این ایده مخالفت کرده‌اند. مرکز اطلاع‌رسانی وزارت کشور با اشاره به اینکه تعطیلی مدارس در گام نخست با هدف حراست از سلامت دانش‌آموزان است و به‌صورت مستقیم ارتباطی با کاهش آلودگی هوا ندارد، تجربه دیگر کشورها از جمله هند و چین را مثال زده و در نهایت می‌گوید: «هر کشوری متناسب با شرایط خود، استاندارد و سیاست‌گذاری‌های مختلفی را برای حل این چالش اعم از تعطیلی مدارس و مشاغل برای افراد و گروه‌های حساس جامعه در پیش می‌گیرند و یک راه حل جهانی برای آن وجود ندارد.»

وزارت کشور: تلاش برای تغییر استاندارد آلودگی هوا به مفهوم بی‌توجهی به اجرای قانون هوای پاک نیست. مصوبات این قانون به صورت مستمر و ماهیانه با حضور دستگاه‌های ذی‌ربط با راهبری وزارت کشور در حال پیگیری است

مرکز اطلاع‌رسانی وزارت کشور در ادامه با اشاره به اینکه با توجه تاثیرگذاری معنادار آموزش حضوری، سیاست‌گذاری‌ها باید معطوف به حضور مداوم دانش‌آموزان در کلاس‌های درس باشد، ادامه می‌دهد: «تلاش برای تغییر استاندارد آلودگی هوا به مفهوم بی‌توجهی به اجرای قانون هوای پاک نیست. مصوبات این قانون به صورت مستمر و ماهیانه با حضور دستگاه‌های ذی‌ربط با راهبری وزارت کشور در حال پیگیری است. تعطیلی مدارس برای کاهش آلودگی هوا نیست، اما این اقدام بر اساس یک مصوبه انجام می‌شده است. وزیر کشور هم متناظر به این مساله اظهار کرد احتمال وجود دارد که پیشنهاد جدیدی با کمک سازمان حفاظت محیط زیست به دولت ارائه شود.»
این مرکز در نهایت تاکید می‌کند که این مسئله فقط یک «احتمال» بوده است و باید در شوراهای مربوطه و با حضور اعضا پس از بررسی‌های دقیق علمی و با رویکرد حفاظت از سلامت جسمی و روانی هموطنان مورد بحث و ارزیابی قرار گیرد.
بی‌اطلاعی سازمان محیط زیست از طرح مورد اشاره وزیر کشور
اما در حالی که پیش از این وزیر کشور پیشنهاد این طرح تغییر استانداردهای آلودگی را از طرف سازمان حفاظت محیط زیست اعلام کرده بود، اما داریوش گل‌علیزاده، سرپرست مرکز ملی هوا و تغییر اقلیم در گفت‌وگو با «پیام ما» مسئولیت ارائه این طرح را به عهده نگرفت. همچنین با تاکید بر اینکه تعیین شاخص‌های آلودگی هوا مبتنی بر اثرات آلودگی بر سلامت است، تاکید کرده بود: «این موضوع که هوا برای گروه‌های حساس ناسالم یا خطرناک است، مبتنی بر رهنمون‌های سازمان بهداشت جهانی است. در واقع این سازمان اثرات آلودگی هوا را بر سلامت و اقشار آسیب‌پذیر اندازه‌گیره کرده و رهنمون‌هایی را در نظر گرفته است که ما بر اساس این رهنمون‌های جهانی و شرایط کشورمان شاخص‌ها را تعیین می‌کنیم. در کلانشهرهای ما تعداد روزهایی که مردم با شرایط آلودگی هوا مواجه هستند، یکی، دو روز نیست و در طی سال بیشتر روزها در شرایط آلودگی هوا هستیم. تاثیرات این مواجهه مستمر با آلودگی برای سلامت مردم بسیار بالاست. حتی اگر این مواجهه با شرایط زیر شاخص ۱۰۰ یا بالای ۵۰ هم باشد، اثرات خود را بر سلامت می‌گذارد و یک عامل تشدیدکننده بیماری‌هاست.» او همچنین درباره تغییر استانداردها برای جلوگیری از تعطیلی مدارس توضیح داده بود که: « وزارت آموزش و پرورش دغدغه اختلال در سیستم آموزشی کشور را دارد. از طرفی وقتی آلودگی هوا اتفاق می‌افتد خسارت به بخش‌های دیگر هم وارد می‌شود؛ گردشگری، بنگاه‌های اقتصادی، سلامت مردم، تنوع زیستی، تولید غذا و حتی خسارت به مستحدثات، نیروگاه‌ها و غیره. برای جلوگیری از این خسارات باید در راستای کاهش آلودگی هوا و کنترل منابع انتشار کمک کنیم تا به هدف سلامت مردم برسیم؛ هدفی که در قانون هوای پاک هم پیش‌بینی شده است. با بالا بردن عدد شاخص‌ها، شاید حتی کسی برای افزایش کیفیت هوا احساس نیاز نکند. ما باید گام به گام پیش برویم؛ ابتدا باید زیرساخت‌های لازم را مهیا کنیم و اقدامات مورد نیاز را برای افزایش کیفیت هوا انجام دهیم و بعد برسیم به اینکه شاخص‌ها را حتی سخت‌گیرانه‌تر کنیم. مطمئنا تغییر استانداردها به آن صورتی که گفته‌اند اتفاق نمی‌افتد.»
همچنین در حالی که وزیر آموزش و پرورش ادعا کرده بود که برخی کشورها مانند مکزیک و یا چین آلودگی شدیدتری حتی با شاخص ۳۰۰ دارند ولی مدارسشان تعطیل نمی‌شود ولی در کشور ما یا با بارش برف یا آلودگی با شاخص ۱۵۰، مدارس تعطیل می‌شود. اما گیام ما در گزارشی این ادعا را بررسی کرد و مشخص شد که به گزارش پایگاه خبری چاینا دیلی، کمیسیون آموزش پکن وقتی شاخص کیفیت هوا به هشدار زرد رسید (یعنی در وضعیت قابل قبول قرار داشت)، از تمام مدارس ابتدایی و راهنمایی و همچنین موسسات آموزشی این شهر خواست تا فعالیت‌های خارج از خانه را متوقف کنند. همچنین به گزارش رویترز، دولت مکزیک نیز در اقدامی فوق‌العاده به دلیل افزایش سطح آلودگی در پایتخت این کشور، دستور تعطیلی مدارس شهر مکزیکوسیتی و اطراف آن را در روز پنجشنبه صادر و به بیش از 20 میلیون کودک توصیه کرد که از ورزش اجتناب کنند، در خانه بمانند و از لنزهای تماسی استفاده نکنند. پس از این که مشخص شد این ادعا درست نیست.
وزارت کشور در اطلاعیه‌ای فقط اشاره‌ای به تفاوت سیاست‌گذاری درباره آلودگی هوا کشور چین و هند به عنوان کشورهای توسعه یافته کرده و می‌گوید: «‌هر کشوری متناسب با شرایط خود، استاندارد و سیاست‌گذاری‌های مختلفی را برای حل این چالش اعم از تعطیلی مدارس و مشاغل برای افراد و گروه‌های حساس جامعه در پیش می‌گیرند و یک راه حل جهانی برای آن وجود ندارد».