|پیام ما| مردم و مقامات پرو اتفاقی که یک سال پیش در نزدیکی سواحل «ونتالیلا» رخ داد را «بزرگترین فاجعه محیط زیستی» در تاریخ معاصر این کشور می‌خوانند. درست در اولین ساعات پانزدهم ژانویه 2022 بود که نزدیک به دوازده هزار بشکه نفت خام در بیشتر از 20 ساحل تخلیه شد. بیش از 174 هکتار از ساحل به نفت آلوده شد؛ منطقه‌ای به وسعت 270 زمین فوتبال. با وقوع این نشتی بزرگ از نفتکش متعلق به شرکت «رپسول»، صدها پرنده، شیر دریایی و پنگوئن تلف شدند، ماهیگیران شغلشان را از دست دادند و زیستگاه جانوران آسیب شدیدی دید. حالا نزدیک به یک سال از این واقعه گذشته است و بعد از مناقشات بسیار بر سر اینکه مقصر کیست، «رپسول»، غول انرژی اسپانیایی از سوی مقامات محیط زیست پرو با جریمه‌ای تقریباً 5.5 میلیون یورویی مواجه شده است.

لکه سیاهی که نیمه ژانویه پارسال، با جریان باد و موج به سمت شمال رانده شد، 25 ساحل را قیرآلود و سه منطقه حفاظت‌شده دریایی را آلوده کرد و مساحتی به وسعت حدود 106 کیلومتر مربع (به اندازه پاریس) را پوشش می‌داد. در جریان این حادثه نفتی، بیشتر از 700 هزار نفر تحت تاثیر نشت نفت قرار گرفته و ده‌ها کسب و کار مجبور به تعطیلی شدند. همچنین دست کم 5 هزار نفر معیشت خود را از دست دادند. دفتر سازمان ملل متحد در پرو هم این اتفاق را «بدترین فاجعه محیط زیستی» در تاریخ معاصر این کشور وصف کرده است. رپسول در ابتدا علت این نشت را امواج تسونامی ناشی از فوران آتشفشان در تونگا می‌دانست و از همان زمان مسئولیت این اتفاق را به تانکر حمل نفت واگذار کرد. اما سرانجام همین شرکت به‌عنوان مقصر اصلی جریمه شد.

صنعت نفت پرو با جوامع محلی درگیر شده که می‌گویند ننشت مدام نفت، خطوط لوله نشتی و سایر آلودگی‌ها، محیط زیست را ویران می‌کند. طبق گزارش اخیر آکسفام و هماهنگ‌کننده ملی حقوق بشر پرو، در فاصله سال‌های 1991 تا 2021، هزار و یک مورد نشت نفت در پرو اتفاق افتاده است؛ 556 مورد در ناحیه آمازون و 404 مورد در سواحل

رپسول چگونه هزینه نشت نفت را پرداخت می‌کند؟
اینطور که یورونیوز نوشته است، به‌گفته آژانس ارزیابی و نظارت محیطی (OEFA)، سه جریمه جدید هم به دلیل «مسئولیت‌های اجرایی» مرتبط با نشت نفت، برای رپسول صادر شده است. این کمپانی پیش از این هم مجبور شده که بیش از 11 میلیون یورو برای مدیریت ضعیف خود در این حادثه نفتی بپردازد.
کمپانی رپسول 1.18 میلیون یورو در ژوییه گذشته و 10.1 میلیون یوروی دیگر در اکتبر به دلیل اصلاح نکردن روند نشت، ناتوانی در شناسایی مناطق آسیب‌دیده و گزارش نادرست جریمه شده بود.
طبق اعلام OEFA آخرین جریمه‌ها به دلیل ارائه نکردن «اطلاعات مورد نیاز» در مورد آسیب‌های محیط زیستی ناشی از نشت بوده است.
در کنار پنج شرکت دیگر، رپسول همچنین با 4.3 میلیارد جریمه دیگر برای خسارت وارده به مردم و محیط زیست مواجه است. آژانس حمایت از مصرف‌کنندگان پرو، ایندکوپی، اعلام کرده که آسیب‌های محیط زیستی بر سواحل و ماهیگیران نیز تأثیر می‌گذارد.
البته کمپانی رپسول هم در وبسایت خود می‌گوید که پالایشگاه «لا پامپیلا» قبلاً با بیش از 3200 خانواده و افراد آسیب‌دیده قرارداد پرداخت غرامت امضا کرده است.

در سالی که گذشت حادثه نفتی رپسول، تنها فاجعه محیط زیستی پرو نبود. اواخر سپتامبر 2022، گروه‌های بومی پرو در اعتراض به نشت حدود 2500 بشکه نفت خام در بزرگترین جنگل بارانی جهان، رودخانه مارانون، یکی از شاخه‌های اصلی آمازون را مسدود کردند. این حادثه که 16 سپتامبر رخ داد، دومین نشت نفت بزرگی است که در سال 2022 در پرو اتفاق افتاد و چندین جامعه محلی در منطقه شمال شرقی لورتوی پرو تحت تاثیر قرار گرفتند

آسیب مدام صنعت نفت پرو به بومیان و محیط زیست
صنعت نفت پرو با جوامع محلی درگیر شده که می‌گویند نشت مدام نفت، خطوط لوله نشتی و سایر آلودگی‌ها، محیط زیست را ویران می‌کند. طبق گزارش اخیر آکسفام و هماهنگ‌کننده ملی حقوق بشر پرو، در فاصله سال‌های 1991 تا 2021، هزار و یک مورد نشت نفت در پرو اتفاق افتاده است؛ 556 مورد در ناحیه آمازون و 404 مورد در سواحل.
در سالی که گذشت حادثه نفتی رپسول، تنها فاجعه محیط زیستی پرو نبود. اواخر سپتامبر 2022، گروه‌های بومی پرو در اعتراض به نشت حدود 2500 بشکه نفت خام در بزرگترین جنگل بارانی جهان، رودخانه مارانون، یکی از شاخه‌های اصلی آمازون را مسدود کردند. این حادثه که 16 سپتامبر، یعنی تقریبا 8 ماه بعد از آلودگی سواحل «ونتالیلا» رخ داد، دومین نشت نفت بزرگی است که در سال 2022 در پرو اتفاق افتاد و چندین جامعه محلی در منطقه شمال شرقی لورتوی پرو تحت تاثیر قرار گرفتند. وزارت محیط زیست پرو در آن زمان میران نشت نفت را 2 هزار و 500 بشکه تخمین زد. «پترو پرو» در بیانیه‌ای اعلام کرد که نشت نفت نتیجه آسیب «عمدی» به خط لوله نفتی است که توسط این شرکت اداره می‌شود.
حادثه رپسول با محیط زیست پرو چه کرد؟
درباره بزرگترین حادثه رپسول، بحث از ابتدا پیچیده و طولانی بود. گاردین یک ماه پس از حادثه در گزارشی درباره دلایل این حادثه نوشته بود که نفتکش در حال تخلیه نفت خام در نزدیکی سواحل لیما، مورد اصابت امواج شدید قرار گرفت و شکستگی یکی از خطوط لوله زیر آب باعث شد نفت خام از نفتکش ایتالیایی Mare Doricum به اقیانوس فوران کند. پس از این حادثه دولت پرو پس از اعلام آلودگی 21 ساحل در سواحل اقیانوس آرام به دلیل نشت نفت، وضعیت اضطراری محیط زیستی اعلام کرد و در درخواستی غیرعادی از شهروندان خواست تا برای جمع‌آوری نفت ریخته شده، موهایشان را اهدا کنند.
به گفته سرویس ملی مناطق طبیعی حفاظت‌شده دولت پرو (سرنانپ)، این حادثه به یکی از غنی‌ترین اکوسیستم‌های دریایی جهان آسیب شدیدی وارد کرد؛ ماهی‌ها و بی‌مهرگان را کشت، پر و بال بیش از هزار پرنده دریایی به نفت آلوده شد، چند صد حیوان از جمله پستانداران دریایی مانند سمورهای دریایی در خطر انقراض هم جانشان را از دست دادند. در آن زمان، از آنجا که شرکت نفت، کاپیتان نفتکش و دولت پرو، یکدیگر را مقصر می‌دانستند، وقوع فاجعه برای یکی از غنی‌ترین اکوسیستم‌های دریایی جهان و حداقل دو هزار ماهیگیر ساحلی که به آن وابسته هستند، این سوال را مطرح کرد که مقصران فجایع محیط زیستی چگونه باید در زمان بحران آب و هوا و تلفات فاجعه‌بار حیات وحش مجازات شوند. نگرانی‌ها در این مورد جدی بود.
دولت پرو رپسول را متهم می‌کرد که دیر واکنش نشان داده و یک روز پس از وقوع حادثه، طرح اضطراری خود را برای نشت آب آغاز کرده است. کمپانی هم این ادعا را تکذیب کرد و در بیانیه‌ای گفت که همان شب حادثه، طرح اضطراری خود را فعال و حقایق را به مقامات مربوطه اعلام کرده است. رپسول در ابتدا می‌گفت یک تسونامی به دلیل فعالیت آتشفشانی در تونگا باعث این نشت شده است اما بعد نفتکش ایتالیایی را سرزنش کرد که موقعیت خود را برای تخلیه نفت تغییر داده است. البته شرکت نفتکش هم این ادعا را رد کرد.
بحث درباره مقصر حادثه در حالی بود که پیامدهای محیط زیستی و اجتماعی رفته‌رفته مشخص شد. مانوئل پولگار ویدال، وزیر سابق محیط زیست این کشور که اکنون یکی از مدیران سازمان جهانی حفاظت از محیط زیست WWF است، معتقد بود که بر اساس قانون پرو، در نهایت کمپانی رپسول مسئول این نشت است، هر چند این کشور سابقه ضعیفی در پاسخگو کردن کسب‌وکارهای بزرگ درباره آلودگی دارد. پولگار ویدال همچنین گفته بود که آژانس ارزیابی و اجرای محیط زیست پرو باید رپسول را برای پاکسازی فعلی جریمه کند و همچنین به این شرکت دستور دهد تا حداقل برای پنج سال آینده «نظارت دائمی را اتخاذ کند». در آن زمان انتظارات برای دریافت غرامت درخور بسیار کم بود، اما دست آخر، ورق برگشت. با اینکه از آن میزان نفت سرازیر شده، فقط 30 درصد قابلیت جمع‌آوری داشت و محیط زیست آلوده ماند، جریمه غول نفتی اسپانیا، فعالان محیط زیستی را امیدوار کرده که برای پیشگیری از وقوع فجایع محیط زیستی، بیشتر تلاش شود.