| پیام ما | زندگی عشایری شیوه‌ای از سبک زندگی مولد است که در صیانت از جنگل‌ها، مراتع و حفاظت از امنیت نیز نقش مهمی‌ دارد. در کنار آن، چنین سبکی به‌واسطه آداب و رسوم خاص خود پتانسیلی برای رونق گردشگری نیز به حساب می‌آید که می‌تواند منبع درآمدهای پایدار برای کوچ‌نشینان باشد. اما با وضعیت کنونی مراتع به نظر می‌رسد زنگ خطر نابودی این نوع زندگی در کشور و استان کرمان به صدا درآمده است. بنا به گفته مدیران عشایر کرمان ۸۰ درصد مراتع استان در خشکسالی از بین رفته و با توجه به اینکه بسیاری از منابع آبی نیز نابود شده یا کاهش یافته، زندگی عشایر تحت تاثیر جدی قرار گرفته است و باید از ابعاد مختلف به این موضوع توجه کرد.

اثرپذیری مراتع از آسیب به منابع آبی و نیز مشکلات حوزه راه‌های عشایری از جمله مهمترین مشکلات عشایری به شمار می‌رود که در کنار سایر مولفه‌ها مانند تغییر رویکرد و سبک زندگی عشایر می‌تواند در صورت ادامه روند کنونی، مشکل‌ساز شود و هشدارها برای احتمال زندگی عشایری رنگ واقعیت به خود بگیرد. از این روست که به گزارش «ایرنا» ضرورت مراقبت از زیرساخت‌های عشایر، تامین نیازها و ارائه تسهیلات به این قشر مولد بسیار ضرورت دارد.
رضا نیکزادی مدیرکل امور عشایری استان کرمان با بیان اینکه خشکسالی‌های اخیر نزدیک به ۸۰ درصد مراتع استان را از بین برده است، گفت: این در شرایطی است که ۸۰ درصد تامین علوفه دام عشایر از طریق مراتع بوده است.
او افزود: استان کرمان طی سال‌های گذشته درگیر خشکسالی شده که زندگی عشایری استان کرمان را تحت تاثیر قرار داده است. نزدیک ۵۰ درصد منابع آبی ما از جمله قنات‌ها، رودخانه‌ها و چشمه‌ها خشکیده‌اند یا کم آب شده‌اند و تولیدات باغی و زراعی ما به حداقل رسیده؛ این در حالی است که دستگاه‌های متولی، برخی چاه‌های عشایر را نیز پلمب کرده‌اند.
مدیرکل امور عشایری استان کرمان گفت: اداره کل عشایری در این باره تمهیداتی به منظور کاهش اثرات خشکسالی انجام داده است. در همین رابطه برای جبران کاهش علوفه ۸۰ درصدی حدود ۶۰ هزار تن نهاده را از ابتدای سال ۱۴۰۰ تاکنون بین عشایر توزیع کرده‌ایم.
او اضافه کرد: برای جایگزینی منابع آبی، ناوگان آبرسانی سیار را به ۲ برابر رساندیم و اکنون ۲۲ دستگاه آبرسانی در شمال استان کرمان فعالیت آبرسانی سیار را انجام می‌دهند. گرچه همکاران ما زحمات زیادی را متحمل شدند اما معتقدیم که مسائل و مشکلات عشایر باید به صورت ریشه‌ای و بنیادین رفع شود. در حوزه پرداخت وام نیز طی سال گذشته از محل اعتبار سازمان عشایری منابعی در اختیار عشایر قرار دادیم که این روند همچنان ادامه دارد.
نیکزادی گفت: ایجاد شبکه آب در مناطق عشایری از اتفاقات خوبی بود که طی این سال‌ها در کنار اثرات خشکسالی در مناطق عشایرنشین استان کرمان داشتیم و در این زمینه نزدیک به ۱۵ پروژه آبرسانی اجرا شد؛ همچنین شبکه‌های ایجاد شده از سال گذشته جایگزین آبرسانی سیار می‌شوند که تاکنون نزدیک ۵۸۰ خانوار زیر پوشش آب شرب و بهداشتی قرار گرفته اند.
مدیرکل امور عشایری استان کرمان عنوان کرد: شاخص‌های برخورداری را نسبت به سال‌های گذشته در حوزه راه عشایر ارتقا دادیم و اکنون عمده مسائل عشایر استان کرمان آب و راه است.
نیکزادی افزود: بزرگترین مانع تولید در حوزه عشایری کمبود بارندگی است که متاسفانه طی سال‌های اخیر شاهد استمرار آن بوده‌ایم. برای اینکه از شرایط خشکسالی گذر و همچنان خانوارها را در مناطق عشایری ماندگار کنیم باید خدمات‌دهی به عشایر را بالا ببریم و شاخص‌های برخورداری را در این مناطق ارتقا دهیم که در انجام این مهم همه دستگاه‌ها باید کمک کنند.
رفع پلمب چاه آب عشایر در پارک ملی خبر
مدیرکل امور عشایری استان کرمان درباره چاه‌های آب عشایری بیان کرد: شهریورماه امسال نشست شورای عشایری استان کرمان را با حضور رئیس این سازمان و جمعی از نمایندگان مجلس شورای اسلامی‌ و استاندار کرمان داشتیم که ۱۶ بند در موضوعات مختلف از جمله رفع مشکل پلمب چاه آب عشایر همچون در پارک ملی خبر(khabr) مصوب شد.
به گفته او در این زمینه یکسری مکاتبات به همت معاونت عمرانی استانداری در دستور کار است و در نشستی که قرار است برگزار شود، وضعیت چاه‌های آب عشایری استان را تعیین تکلیف می‌کنیم. این مسئول افزود: متولی واگذاری زمین و چاه آب، منابع طبیعی و آب منطقه‌ای هستند؛ ۱۸ حلقه چاه آب در حوزه بافت، رابُر و اُرزودئیه این مشکلات را دارند و تداخلی در این حوزه وجود دارد که این مسائل در نشستی با حضور معاون عمرانی استاندار کرمان بررسی می‌شود و نتیجه آن به مردم اعلام می‌شود.
نیکزادی ادامه داد: بخشی از اعتبارات از محل سفر رئیس‌ جمهور که اعتبارات قابل‌توجهی نیز است برای عشایر در نظر گرفته شده و بخشی از اعتبارات نیز مربوط به مناطق محروم و پرداخت وام است که به ادارات تخصیص داده نشده اما پیگیری برای جذب آنها ادامه دارد.
گردشگری، معیشت مکمل
مدیرکل امور عشایری استان کرمان گفت: برای رفع نگرانی‌های عشایر باید فکری به حال فروش دام آنان شود؛ نخستین بحث خرید دام مازاد عشایر است که سالانه نزدیک به ۳۰ درصد دام عشایر بایستی به بازار عرضه شود و با توجه به خشکسالی‌ها دستگاه‌های متولی از جمله پشتیبانی امور دام و تشکل‌های مربوطه باید دام‌های آنان را خریداری کنند یا مبلغی به صورت اقساطی در اختیار عشایر قرار دهند.
نیکزادی اضافه کرد: قیمت نهاده‌ها با توجه به آزادسازی ارز ترجیحی طی ماه‌های گذشته روند افزایشی داشته و از طرفی قدرت خرید عشایر برای تامین نهاده مورد نیاز خود پایین آمده از این رو ضرورت دارد وام‌های کم‌بهره درازمدت در اختیار عشایر قرار داده شود و شرایطی ایجاد کنیم که افراد مجبور نشوند دام خود را بفروشند.
مدیرکل امور عشایری استان کرمان گفت: بایستی در کنار دامپروری، به تولیدات این قشر نیز تنوع بخشید و حوزه گردشگری و عشایرگردی را فعال کنیم؛ مناظر بسیار بکر موجود در جوار عشایر ظرفیت جذب گردشگران را دارد و با این اقدام می‌توان اقتصاد خانوار عشایری را در شرایط خشکسالی بهبود بخشید.
او اضافه کرد: حدود ۴۵ نقطه گردشگری عشایری را در مناطق مختلف استان کرمان شناسایی کردیم و به میراث فرهنگی ارائه دادیم؛ از طرفی افراد خوش‌ذوق در مناطق گردشگری حضور دارند و می‌توانند اقامت گردشگران را بر عهده گیرند.
ضرورت رونق تولیدات صنایع دستی و گیاهان دارویی عشایر
نیکزادی با اشاره به دیگر ظرفیت‌های عشایری افزود: در کنار گردشگری، صنایع دستی عشایر را نیز داریم که ۳۰ درصد صنایع دستی استان کرمان را عشایر تولید می‌کنند و این تولیدات در استان کرمان و خارج از این استان بازارپسند محسوب می‌شوند که لازم است بازار آنها رونق یابد. فروش محصولات تولیدی عشایر در دستور کار قرار گرفته که با این کار می‌توانیم بخشی از مشکلات جامعه هدف خود را رفع کنیم.
او افزود: گیاهان دارویی نیز با توجه به اینکه استان کرمان دچار تنش آبی است باید در مناطق مستعد کشت شود تا در کنار اقتصاد خانوار بتواند مشکل مردم را رفع کند.
طبق اعلام مرکز آمار ایران، عشایر استان کرمان ۶ هزار و ۱۰۰ خانوار و حدود ۶۴ هزار نفر در شمال استان کرمان هستند که در ۵۰ درصد مساحت استان قلمرو دارند.