تاجبخش و آرزویی كه به ثمر رسید

در سال ٧۲ در شهرداری در سمت رئیس کمیسیون ماده پنج تهران مشغول به كار بودم، با توجه به علاقه‌ام به حوزه محیط زیست طبیعی و حیات وحش، یكی از دوستان مشترك هدایت‌الله تاجبخش را به من معرفی كرد. به تازگی از امریكا بازگشته بود، مردی قد بلند و چهارشانه، سبیل‌های تاب داده و سر و لباسی اسپرت و شیك با صدایی بم با چند آلبوم عكس در دست وارد دفتر من شد. از سابقه خودش و نوری (برادرش) در آمریكا و مكزیك در ساخت موزه‌ها و مجموعه‌های شخصی برای شكارچیان نامدار آمریكایی گفت. وقتی من را مشتاق دید، آلبوم‌ها را گشود و با احتیاط از همراهی با والاحضرت‌ها در سفرهای شكار و نشان دادن عكس‌ها و نمونه‌های تاكسیدرمی شده توسط خودش صحبت كرد. بعد از حدود یك ساعت گفت: «من آرزویم این است كه یك موزه برای ایران بسازم.» با تردید سوال كردم: «موزه؟»
با شوقی وصف ناشدنی از ساخت كارگاه تاكسیدرمی، دیوراما و زیستگاه‌های صخره‌ای و صحرایی صحبت می‌كرد. یک لحظه احساس كرد حرف‌هایش را نمی‌فهمم. لحنش را عوض کرد و گفت این موزه محلی خواهد بود برای تجمع علاقه‌‌مندان، محققان، دانشجویان، كارشناسان محیط زیست و شکارچیان و…
او را خیلی جدی یافتم هرچند صحبت‌هایش قدری رویایی به نظر می‌رسید. گفت شما یك جایی را به من بدهید و پشتیبانی كنید من قول می‌دهم موزه بسازم.
با نفوذی که در شهرداری داشتم و با نزدیکی به آقای کرباسچی و جلب موافقت ایشان، مجوز انجام این کار را گرفتم. بعد از مدتی به همین منظور محل فعلی موزه دارآباد را كه به صورت ساختمانی نیمه تمام بود از بنیاد مستضعفان خریداری كردیم و با هماهنگی شهرداری منطقه، مشاور و پیمانكار گرفته شد و كار طراحی موزه و تبدیل ساختمان موجود به موزه زیر نظر آقای تاجبخش شروع شد. من هم عضو هیئت موسس و هیئت مدیره و مسئول تامین منابع مالی شدم.
همزمان با اولین اتاق‌هایی كه در موزه آماده شد، هیئت مدیره شكل گرفت و دیری نپایید كه موزه با محوریت تاجبخش محل رفت و آمد متخصصان بنام حوزه محیط زیست كشور شد، آقایان مهندس ضیایی، بیژن فرهنگ دره شوری، دكتر كهرم، مرحوم دكتر لطیفی، دکتر میثمی، مرحوم هنریک مجنونیان، مرحوم سیروس جمالی و… گروه‌های تخصصی تشكیل شد: پستانداران، خزندگان، آبزیان، دیرینه‌شناسی، انتشارات، آموزش و…
تروفه‌ها و نمونه‌های زیاد داخلی و خارجی جمع‌آوری و خریداری شد و به اعتبار حضور تاجبخش بسیاری از شكارچیان، تروفه‌های خود را به موزه اهدا كردند و بالاخره موزه افتتاح شد و در اندك زمانی به مرجعیتی در حیات وحش كشور تبدیل شد. شهرداری‌های اغلب شهرهای بزرگ كشور نیز به تأسی از تهران، اقدام به ساخت موزه‌های حیات‌وحش مشابه كردند.
تاجبخش با هماهنگی با دانشگاه آزاد، رشته تاكسیدرمی را بنیان‌گذاری كرد و موزه به كارگاه عملی برای گذراندن دوران كارآموزی دانشجویان رشته‌های محیط زیست و اكولوژی تبدیل شده بود. پاتوقی برای طبیعت‌مردان و دوستداران حیات‌وحش و شكارچیان شده بود و روزانه چند صد دانش‌آموز برای بازدید مراجعه داشتند. مرحوم اسكندر فیروز نیز در بازدیدی از دارآباد، بسیار مشعوف از این كار ماندگار شدند.
اكنون موزه بعد از ربع قرن فعالیت، شهرتی جهانی دارد و عضو شورای بین‌المللی موزه‌ها و نیز كمیسیون آموزش اتحادیه جهانی حفاظت (IUCN) است. تاکنون بیش از ۱۲۰ عنوان كتاب منتشر كرده و اكثر متخصصان بنام محیط زیست كشورمان ردپایی در موزه دارند. دارآباد به مثابه یك دانشگاه بود.
بی‌شك اگر تاجبخش و آن فكر بلندش نبود، این موزه پا نمی‌گرفت. تغییرات متعدد مدیریت شهری تهران نیز هیچ‌گاه باعث تغییر ماهیت موزه نشد و هدایت تاجبخش عنصر جدانشدنی این مجموعه خواهد بود. یادش گرامی.