هرچند بسیاری از کشورهای دنیا خود را ملزم به رعایت ضوابطی در راستای سازگاری با محیط زیست کرده و برنامه‌های جدی برای تولید انرژی‌های پاک دارند، اما هنوز سوخت‌هایی که درصد آلایندگی بالایی دارند، در دنیا طرفداران خاص خود را دارد. طرفدارانی که در جریان توسعه و گام برداشتن در جهت ایجاد تحولات اقتصادی و صنعتی، حتی گوشه چشمی به محیط زیست ندارند. در پژوهشی که اخیرا در دانشگاه کلرادو بولدر صورت گرفته است لهستان، هند، کره جنوبی، تایوان، چین، آلمان و ژاپن از جمله کشورهایی بودند که برای تولید برق در نیروگاه‌های حرارتی بیشترین آلاینده‌ها را به جهان تحمیل کرده‌اند. این پژوهش نشان داده است 5 درصد از نیروگاه‌های جهان 70 درصد از آلاینده‌های کربن را تولید می‌کنند. این در حالی است که بسیاری از کشورها چند سالی است سیاست‌های خود را در جهت دستیابی به آینده‌ بدون کربن در بخش‌های صنعت و اقتصاد تعریف کرده‌اند.

چندی پیش بانک توسعه آسیایی (ADB) اعلام کرد که با همکاری بانک‌ها و موسسات مالی بین‌المللی طرحی را در راستای تسریع در توقف فعالیت نیروگاه‌های زغال سنگ در قاره آسیا اجرایی خواهد کرد. بانک‌ها و موسسات مالی خصوصی در قالب این طرح پیش از پایان عمر مفید نیروگاه‌های زغال سنگ اقدام به خرید آنها می‌کنند. ADB اعلام کرده در کشورهایی از جمله اندونزی، فیلیپین یا ویتنام به صورت آزمایشی این طرح را به مرحله اجرا خواهد رساند و با ارائه مشوق‌هایی مالکان را مجاب به فروش این نیروگاه‌ها می‌کند. اما چشم‌انداز این طرح به همین جا ختم نمی‌شود، بر اساس اعلام بانک توسعه آسیایی برای مالکان این نیروگاه‌ها چنانچه قصد فعالیت در پروژه‌های سازگار با محیط زیست داشته باشند، تسهیلات و مشوق‌هایی در نظر می‌گیرد. اما آنچه در اجرای این طرح به عنوان چالشی جدی مطرح است، افزایش نرخ برق تولیدی از سویی و کاهش تولید برق در نتیجه تعطیلی این نیروگاه‌ها که در اغلب کشورها بار عمده تولید برق را به دوش می‌کشند از سوی دیگر است.
یورونیوز چندی پیش درباره پیش‌بینی آژانس بین‌المللی انرژی نوشت و اعلام کرد تقاضای جهانی برای زغال‌سنگ امسال ۴.۵ درصد افزایش پیدا می‌کند و سهم قاره آسیا از این افزایش ۸۰ درصد است. آسیایی‌ها در حال به این امر اقبال دارند که بر اساس توافقنامه پاریس کشورهای بسیاری در حال تلاش برای کاهش تولید گازهای گلخانه‌ای و روی آوردن به تولید انرژی‌های پاک در جهت کاهش گرمای زمین هستند.
گاردین هم چندی پیش در گزارشی نتایج تحقیقات اندیشکده مالی «کربن تراکر» را منتشر کرد که در آن آمده بود پنج کشور آسیایی با سرمایه‌گذاری ۸۰ درصدی در نیروگاه‌های جدید زغال سنگ اهداف آب و هوایی در جهان را به خطر می‌اندازند .این تحقیق نشان داده است کشورهای چین، هند، اندونزی، ژاپن و ویتنام قصد دارند بیش از ۶۰۰ واحد نیروگاه سوخت فسیلی احداث کنند. این در حالی است که انرژی تجدیدپذیر ارزان‌تر از بسیاری از نیروگاه‌های جدید زغال سنگ است. گاردین در این گزارش تاکید کرده که سرمایه‌گذاری این کشورها یکی از اصلی‌ترین منابع تخریب‌کننده محیط زیست است که می‌تواند ۳۰۰ گیگابایت – سه برابر ظرفیت تامین برق انگلیس- برق تولید کند. تلاش این کشورها برای تولید برق از زغال سنگ حرکت در خلاف مسیر آب است. به ویژه این که انرژی تجدید شدنی راه حل‌های ارزان‌تری را که از اهداف جهانی آب و هوایی نیز حمایت می‌کند، ارائه می‌دهد. دولت انگلیس اعلام کرده طرح‌های خود را برای نابودی نیروگاه‌های سوخت فسیلی، نسبت به آنچه که سال گذشته برنامه‌ریزی شده بود یک سال به جلو کشیده و قصد دارد این طرح‌ها را تا سال ۲۰۲۴ تکمیل کند. بر اساس این گزارش گاردین و نتایج تحقیقات اندیشکده کربن تراکر چین یکی از سرمایه‌گذاران اصلی سوخت فسیلی است که به دنبال افزایش ظرفیت ۱.۱۰۰ گیگاواتی نیروگاه‌های سوخت فسیلی خود به ۱۸۷ گیگابایت است. در حالی که مزارع بادی و خورشیدی تاکنون برق ارزان‌تری را نسبت به بیش از ۸۵ درصد از نیروگاه‌های فسیلی کنونی تولید کنند. پزوهش‌ها نشان می‌دهد تا سال ۲۰۲۴، انرژی تجدیدپذیر می‌تواند با نیروگاه‌هایی که سوخت آنها را منابع فسیلی تشکیل می‌دهند، رقابت کند.
فصلنامه «اینوایرونمنت ریسرچ لترز» هم اخیرا نتایج تحقیقی را منتشر کرده است که تاثیر کاهش میزان آلایندگی جهانی مربوط تولید برق در صورت کاهش میزان آلایندگی بزرگترین رکورد داران در این زمینه، را مورد بررسی قرار داده است. بررسی‌ محققان دانشگاه کلرادو بولدر نشان داده است پنج درصد از نیروگاه‌های جهان عامل حدود سه چهارم انتشار آلایندگی کربن مربوط به تولید برق هستند. گروهی از محققان با سرپرستی دان گرانت، استاد جامعه‌شناسی و از اعضای موسسه انرژی تجدیدپذیر و پایدار این دانشگاه به بررسی میزان آلایندگی ۲۹ هزار و ۷۸ نیروگاه سوخت فسیلی از ۲۲۱ کشور پرداخته و آلوده کننده‌های بزرگ را شناسایی کردند. آنها به این نتیجه رسیده‌اند که غالب نیروگاه‌هایی که بیشترین میزان آلایندگی را داشتند، زغال سوز بودند و در مقایسه با توان تولیدی که دارند، در دسته نیروگاه‌هایی قرار می‌گیرند که فعالیت موثر و کارآمدی ندارند.
این بررسی همچنین نشان می‌دهد بزرگترین نیروگاه‌های آلاینده در لهستان، هند، کره جنوبی، تایوان، چین، آلمان و ژاپن مشغول فعالیت هستند. بر اساس داده‌های این تحقیق کره جنوبی با داشتن سه نیروگاه زغال سوز در میان ۱۰ نیروگاه رکورددار آلایندگی بالا در جهان است. هند دو نیروگاه و کشورهای دیگری که از آنها نامبرده شد، هر کدام یک نیروگاه دارند. شدت آلایندگی ۱۰ نیروگاهی که بدترین میزان انتشار آلایندگی را داشتند از نیروگاه‌هایی که در سال ۲۰۱۸ از سوخت‌های فسیلی دیگر در همان کشور استفاده می‌کردند، بالاتر بود و بین ۲۸.۲ تا ۷۵.۶ درصد آلودگی بیشتری از نیروگاه‌های دیگر داشتند. این آمار نشان می دهد که نیروگاه‌های مذکور در سوزاندن زغال سنگ بسیار ناکارآمد عمل کرده‌اند. پژوهشگران این تحقیق اعلام کرده‌اند بررسی دلیل این امر که چنین نیروگاه‌های ناکارآمدی با ظرفیت بالا بکار گرفته شده اند، موضوع تحقیقات بعدی آنها خواهد بود.
وبسایت تخصصی حوزه نفت و انرژی «اویل پرایس» در گزارشی که در خصوص نتایج این تحقیق منتشر کرده، آورده است اگر این پنج درصد نیروگاه به جای زغال سنگ از گاز طبیعی استفاده کنند، میزان آلودگی جهانی ۲۹.۵ درصد کاهش پیدا می‌کند. در نهایت، اگر این پنج درصد از فناوری جمع آوری و نگهداری دی اکسید کربن استفاده کنند، میزان انتشار جهانی کربن از تولید برق ۴۸.۹ درصد کاهش پیدا می‌کند.
ایران، سوخت‌های فسیلی و غفلت از انرژی‌های پاک
مسئله سوخت‌های فسیلی و میزان آلایندگی آنها در دنیا در حالی مطرح است که طبق آخرین نتایج منتشر شده از سوی مرکز پژوهش‌های مجلس نیروگاه‌های حرارتی کشور در سال گذشته شش میلیارد لیتر مازوت سوزانده‌اند و این میزان در مقایسه با سال ۹۶ حدود ۶۲ درصد رشد داشته است. این روند افزایشی مازوت سوزی که سال گذشته در بحران کمبود برق و گاز در کشور به اوج خود رسید و آلودگی شهرهای بزرگ ایران را به مرز بحران رساند، از سال ۹۶ به صورت مستمر در جریان بود. هر چند سال گذشته مسئولان وزارت نفت و نیرو زیر بار این اخبار که نیروگاه‌ها در حال سوزاندن نفت کوره هستند، نمی‌رفتند، اما بالاخره با اعلام رسمی این موضوع از سوی سازمان محیط زیست دلیل اصلی آلودگی‌های بی‌سابقه در شهرهای بزرگ مشخص شد.
وزارت نیرو در آمار رسمی اعلام کرد در سال ۹۶ نیروگاه‌های حدود ۳.۷ میلیارد لیتر مازوت سوزاند و در سال 99 این میزان مصرف به شش میلیارد لیتر رسید. نتایج تحقیق منتشر شده توسط مرکز پژوهش‌های مجلس نشان می‌دهد مصرف سوخت‌های مایع جایگزین در نیروگاه‌ها در فصول سرد سال، باعث افزایش چشمگیر انتشار گازهای آلاینده از جمله اکسیدهای گوگرد شده و یک سوم گاز سمی گوگرد دی‌اکسید در ایران را نیروگاه‌ها تولید می‌کنند. این رویکرد به تولید انرژی در نیروگاه‌هایی که دنیا بر آلاینده بودن آنها تاکید دارد همزمان با افزایش گرمای زمین در حالی مورد توجه متولیان امر در کشور قرار دارد که ایران ظرفیت‌های قابل توجهی در امر انرژی تجدید‌پذیر دارد.