تجهیزات خاموش کردن آتش،‌‌ سوخته است

شدت و تعداد آتش‌سوزی در جنگل‌ها و مراتع کشور در سال جاری بیش از سال‌های پیش بود به طوری که سازمان جنگل‌ها می‌گوید بسیاری از تجهیزات اطفا به دلیل شدت حریق‌ها از بین رفته‌ است. همچنین پیش‌بینی می‌شود که سال آینده هم همین وضع بر کشور حاکم باشد در چنین وضعیتی بودجه دقیق خاموش‌سازی آتش جنگل‌ها مشخص نیست و حتی مسئولان سازمان جنگل‌ها هم از آن اظهار بی‌اطلاعی می‌کنند.

آتش‌سوزی در جنگل‌ها و مراتع کشور یکی از معضلات بزرگ و دردناک هرساله کشوراست اما امسال این مشکل بسیار گسترده‌تر بود. تنها در یکی از این آتش‌سوزی‌ها که حدود یک هفته  به طول انجامید 200 هکتار از جنگل‌های کهن و ارزشمند هیرکانی توسکستان در آتش سوخت. این آتش‌سوزی‌ها فقط به محیط‌زیست و منابع طبیعی آسیب نرساند بلکه خسارات جانی هم در پی داشت. امسال چند نفر از فعالان محیط‌زیست و نهاد‌های دیگر که برای کمک به اطفا‌حریق در ارتفاعات منطقه حفاظت شده «بوزین و مرخیل» در نزدیکی پاوه، در غرب کشور به نیروهای دیگر کمک می‌کردند، جان‌باختند.

تمامی این اتفاقات باعث شده که امسال فعالان محیط‌زیست بیش از پیش نسبت به بودجه اطفا حریق حساس شوند. در تاریخ 15 آذرماه یعنی 4 روز بعد از آن‌که لایحه بودجه از سوی دولت به مجلس فرستاده شد، وبسایت اطلاع رسانی سازمان جنگل‌ها خبری را در مورد بودجه این سازمان در لایحه سال 1400 منتشر کرد اما در این خبر اثری از بودجه اطفا‌حریق نبود تا این‌که در روز گذشته حسن قاسمی مدیرکل دفتر برنامه و بودجه وزارت جهاد کشاورزی در مصاحبه خود با پایگاه اطلاع‌رسانی این وزارتخانه گفت که در لایحه بودجه ۸۶.۵ میلیارد تومان برای تامین تجهیزات یگان حفاظت اطفای حریق پیش بینی شده است. با بررسی لایحه بودجه همچنین در یکی از جداول ِهزینه‌ای مبلغ 25 میلیارد تومان هم بابت هزینه‌های اطفا حریق جنگل‌ها و مراتع دیده‌ می‌شود.

سرهنگ علی عباس‌نژاد فرمانده یگان حفاظت سازمان جنگل‌ها و مراتع در پاسخ به سوال خبرنگار «پیام‌ما» در مورد این‌که دقیقا چه بودجه‌ای برای اطفا حریق در لایحه 1400 دیده‌شده‌است، اظهار بی‌اطلاعی کرد: «از این‌که در بودجه چقدر برای این مساله دیده شده است بی خبرم و از امروز سازمان پی‌گیر این مساله شده‌ است.»

او ادامه داد: «در رابطه با اطفا حریق سال‌ها قبل دستورالعمل و طرح جامع اطفا حریق تنظیم شد اما بودجه‌ای برای آن تامین نشد و اگر دولت اکنون به این نتیجه می‌رسید که این طرح را اجرا کند اتفاق خوبی بود. تمامی امکانات مربوط به اطفا حریق هوایی و… در این طرح دیده شده بود. هزینه اجرایی شدن این طرح حدود 200 میلیارد تومان برآورد شده بود اما الان با این وضعیت اقتصادی معلوم نیست چه بودجه‌ای مورد نیاز است، به نظر می‌آید که حداقل این بودجه باید 2 برابر شود. این طرح باید ملاک کار باشد و اگر بخواهیم کار علمی و منطقی انجام دهیم باید بر اساس این طرح پیش برویم.»

فرمانده یگان حفاظت سازمان جنگل‌ها در مورد این‌که آیا نظر این یگان در زمان تدوین لایحه برای بودجه مورد نیاز گرفته‌شده است یا نه؟ توضیح داد: «مسئولان بودجه سازمان پیگیر هستند و من در جریان نیستم البته ما خواسته‌هایمان را در مورد نیرو و کمبودها گفته‌ایم.

امسال هم  برای اطفا هوایی حریق با چالش روبه‌رو شدیم. باید از قبل برای این مساله فکری می‌شد نه این‌که در زمان شروع حریق تازه کاسه چه‌کنم به دست بگیریم که اعتبار نداده‌اند. این‌ها موضوعاتی است که در سازمان در حال پیگیری است. ان‌شاالله آقایان اعتبارات لازم را خواهند دید.»

سرهنگ عباس‌نژاد افزود با تاکید بر این‌که امسال در مورد حریق وضعیت ویژه‌ای وجود داشت، گفت:«به خاطر بارش‌های خوب در ابتدای سال، سطح مراتع و جنگل‌ها پوشیده از علف فراوان شد و خشک شدن این علف‌ها و مقداری بی احتیاطی بیشتر مردم باعث افزایش وقوع آتش‌سوزی شد. البته مردم و سایر سازمان‌ها خوب کمک کردند اما 5 درصد حریق‌ در مناطق صعب العبور بود که نیاز به بالگرد داشت و بالگرد در اختیار سازمان نیست. ما باید با وزارت دفاع هماهنگ کنیم و آن‌ها با استان‌ها هماهنگ کنند و این پروسه‌ای دارد که امسال این فرآیند ما را کمی آزار داد.»

امیر مسعود جلالی، مدیر کل دفتر حفاظت و حمایت منابع طبیعی هم در گفت‌وگو با خبرنگار «پیام‌ما» از میزان دقیق بودجه اطفا حریق اظهار بی‌اطلاعی کرد و  گفت که نیاز به زمان بیشتری برای فهمیدن میزان بودجه اطفا‌حریق در لایحه بودجه 1400 دارد «مشکلی  که  در مورد تامین تجهیزات اطفا‌حریق داریم این است که که سازمان جنگل‌ها 100 میلیارد تومان  از وزارت دفاع تسهیلات گرفته ‌است بنابراین ناچار است سالانه 30-40 میلیارد تومان از محل تجهیزات اطفا‌حریق به این وزارتخانه برگرداند به همین خاطر در بودجه سال جاری تقریبا از این محل مبلغ خاصی نداشتیم و باید ببینیم سال دیگر چگونه خواهد بود.»

او با بیان این‌که در کل اعتبارات خوبی برای این بخش به سازمان جنگل‌ها داده‌نمی‌شود، توضیح داد: ما طرح جامع پیشگیری از اطفا حریق را تدوین کردیم که حدود 8 تا 10 سال، مسکوت مانده‌است. در آن زمان برای 5 تا 6 سال زمان اجرایی شدن این برنامه، 1600 میلیارد تومان پیش‌بینی شده بود که محقق نشد. اکنون هزینه‌هایی هم بر این مبلغ اضافه شده‌است برای نمونه هزینه اطفا‌حریق هوایی بیشتر شده‌است و هم حریق به دلایل مختلف به ویژه به خاطر تغییرات اقلیم در کشور افزایش داشته‌است.»

جلالی ادامه داد: «اگر قصوری در مدیریت حریق داشته باشیم خسارات زیادی می‌بینیم، امسال با این حجم بالا از حریق‌های با چنگ و دندان و با بسیج هر جایی که می‌توانستیم، مقداری از خسارات را کنترل کردیم. پیش‌بینی می‌کنیم سال آینده هم همین وضع باشد. بسیاری از تجهیزاتی که داشتیم حتی تجهیزاتی که  امسال در 3-4 نوبت خریدیم و توزیع  کردیم به دلیل شدت حریق‌ها از بین رفته‌است و نیاز به نوسازی داریم از طرف دیگر هزینه نیروهای کمکی و نیروهای خودمان مانند هزینه  آب و غذا و هزینه‌های جاری هم وجود دارد همچنین  برای وسایل اطفا حریق پرنده نیاز به اعتبار است و در کنار آن، اقدامات فنی مانند احداث آتشبرها، تجهیز پایگاه‌ها و تکمیل پایگاه‌های نیمه‌کاره هم نیاز به هزینه دارد.»

او گفت: «معمولا اعتبارات سازمان متناسب با نیازهایش نیست بنابراین من هنوز لایحه بودجه را ندیده، می‌گویم که اعتبارات اطفا‌حریق در حد انتظار تامین نخواهد شد. تغییر نرخ ارز هم دشواری‌های بسیاری ایجاد کرده ‌است چرا که اغلب تجهیزات مورد‌نیاز وارداتی هستند  و هر چقدر هم که بودجه ما رشد داشته باشد در نهایت به وضعیت قبل افزایش نرخ دلار می‌رسیم.»

جلالی در  پاسخ به این‌که چه میزان بودجه مورد نیاز است، توضیح داد:«اگر ایده آل فکر کنیم باید خرید هلیکوپتر و هواپیما داشته‌باشیم اما با توجه به شرایط کشور نمی‌توانیم ایده آل فکر کنیم و نمی‌خواهیم  برای را برای کشور ایجاد کنیم هرچند با توجه به و تعدد حریق‌ها و وسعت آن‌ها، با کوچکترین تعلل سطح زیادی می‌سوزد.اگر بخواهیم مدیریت کاملی داشته‌باشیم بین 300 تا 400 میلیارد تومان برای یک‌سال نیاز است.»