نبود مدرسه در ۱۷ شهرک جدید خراسان شمالی

«علی متقیان»، مدیرکل آموزش‌وپرورش خراسان شمالی، به ایرنا گفته است که هم‌اکنون ۱۷ شهرک مسکونی در استان فاقد فضای آموزشی هستند و برای پاسخ‌گویی به نیاز دانش‌آموزان این مناطق، احداث ۲۰ مدرسه با ۱۷۴ کلاس درس پیش‌بینی شده است: «بر اساس قانون، تمامی احداث‌کنندگان شهرهای جدید و شهرک‌های مسکونی در نقاط مختلف کشور مکلف هستند هم‌زمان با تهیه و آماده‌سازی زمین یا ساخت واحدهای مسکونی، متناسب با تعداد و زیربنای واحدها، نسبت به احداث و تأمین فضای آموزشی و پرورشی مورد نیاز اقدام کنند.»

او همچنین گفته است احداث‌کنندگان می‌توانند این فضاها را به‌صورت مستقیم تأمین کنند یا هزینه مربوط به ساخت آن را، طبق نظر شورای شهرستان یا منطقه، به سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس پرداخت کنند: «همچنین در هر مکانی که بیش از ۲۰۰ واحد مسکونی در روستا یا شهر ساخته شود، راه و شهرسازی و بنیاد مسکن مکلف به تأمین فضای آموزشی مورد نیاز هستند.»

از ۱۷ شهرک فاقد فضای آموزشی استان، چهار شهرک در بجنورد، چهار شهرک در شیروان و سه شهرک در اسفراین قرار دارند. شهرهای جاجرم، گرمه، درق، ایور، فاروج و تیتکانلو نیز هرکدام یک شهرک بدون فضای آموزشی دارند.

متقیان با اشاره به جمعیت ساکن در این مناطق می‌گوید: «خانواده‌های ساکن شهرک‌های جدید، به‌ویژه در زمان آغاز سال تحصیلی و ثبت‌نام دانش‌آموزان، با دغدغه نبود فضای آموزشی مناسب مواجه هستند و بخشی از آنان برای دسترسی به مدرسه ناچار به استفاده از فضاهای آموزشی خارج از محل سکونت خود می‌شوند. برای این ۱۷ شهرک، احداث ۲۰ مدرسه با ۱۷۴ کلاس درس پیش‌بینی شده است و تلاش می‌شود با رایزنی و استفاده از ظرفیت مصوبات شورای آموزش‌وپرورش، زمینه تأمین این فضاها فراهم شود.»

رشد جمعیت، نیازمند توسعه مدرسه

توسعه متوازن شهرک‌های مسکونی تنها به ساخت واحدهای مسکونی محدود نمی‌شود و تأمین مدرسه، فضای ورزشی و دیگر زیرساخت‌های مورد نیاز، از ملزومات شکل‌گیری سکونتگاه‌های پایدار به شمار می‌رود. ازاین‌رو، نبود فضای آموزشی هم‌زمان با افزایش جمعیت می‌تواند به یکی از چالش‌های جدی شهرک‌های جدید استان تبدیل شود. از سوی دیگر، با توجه به پیرشدن جمعیت و کاهش میزان رشد جمعیت در ایران، تشویق به فرزندآوری یکی از سیاست‌های مهم مسئولان کشور بوده است. حال، کمبود فضای آموزشی در برخی سکونتگاه‌های بخش‌هایی از کشور می‌تواند تأثیری معکوس بر سیاست‌های جمعیتی داشته باشد.

متقیان با اشاره به وضعیت آموزش‌وپرورش استان گفت: «۱۹۲ هزار و ۲۰۰ دانش‌آموز خراسان شمالی در ۲ هزار و ۱۶۶ مدرسه و بیش از ۹ هزار و ۲۰۰ کلاس درس مشغول به تحصیل هستند.» تأمین فضای آموزشی متناسب با توسعه شهرک‌های مسکونی، از الزامات اساسی برای پاسخ‌گویی به نیاز دانش‌آموزان و خانواده‌های ساکن این مناطق است.

وجود ۱۰ هزار و ۷۵۰ واحد مسکونی در شهرک‌هایی که هنوز فضای آموزشی ندارند، نشان می‌دهد فاصله میان توسعه کالبدی و توسعه زیرساخت آموزشی می‌تواند به‌سرعت به مسئله‌ای اجتماعی برای خانواده‌ها تبدیل شود؛ به‌ویژه آنکه با افزایش سکونت در این مناطق، نیاز به مدرسه نیز بیشتر خواهد شد.

انتظار برای ۸۰۰ میلیارد تومان اعتبار

«امین فلاح کوشکی»، مدیرکل نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس خراسان شمالی، نیز درباره این کمبود فضای آموزشی به ایرنا گفته است: «بر اساس تفاهم‌نامه‌ای که سال گذشته میان سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان، اداره‌کل راه و شهرسازی و اداره‌کل نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس خراسان شمالی منعقد شد، تأمین فضای آموزشی برای ۱۴ شهرک در سطح استان در دستور کار قرار گرفت. برای ساخت و تکمیل فضاهای آموزشی مورد نیاز در شهرک‌های مسکونی این استان، هشت هزار میلیارد ریال اعتبار نیاز است.»

به گفته او، تاکنون برای تأمین و تجهیز فضاهای آموزشی این شهرک‌ها، یک‌هزار و ۲۰۰ میلیارد ریال از محل اعتبارات استانی و ملی و همچنین کمک‌های خیران مدرسه‌ساز هزینه شده است.

فلاح کوشکی همچنین گفته است: «از مجموع اعتبار هزینه‌شده برای این طرح‌ها، ۶۰۰ میلیارد ریال توسط اداره‌کل راه و شهرسازی پرداخت شده است. با وجود اقدامات انجام‌شده، برخی طرح‌های آموزشی این شهرک‌ها به‌دلیل کمبود اعتبار در مرحله فونداسیون یا مراحل بالاتر متوقف و راکد مانده‌اند. تکمیل این فضاهای آموزشی نیازمند تأمین اعتبار است تا دانش‌آموزان ساکن در شهرک‌های مسکونی استان نیز از امکانات آموزشی مناسب و فرصت برابر برای تحصیل برخوردار شوند.»

تکلیف قانونی سازندگان برای احداث مدرسه

مدیرکل نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس خراسان شمالی با اشاره به تکالیف قانونی احداث‌کنندگان شهرهای جدید و شهرک‌های مسکونی گفت: «تمامی احداث‌کنندگان شهرهای جدید و شهرک‌های مسکونی در نقاط مختلف کشور مکلف هستند هم‌زمان با تهیه و آماده‌سازی زمین یا ساخت واحدهای مسکونی، متناسب با تعداد و زیربنای واحدها، نسبت به احداث و تأمین فضای آموزشی و پرورشی مورد نیاز اقدام کنند.»

فلاح کوشکی افزود: «احداث‌کنندگان می‌توانند این فضاها را به‌صورت مستقیم تأمین کنند یا هزینه ساخت آن را طبق نظر شورای شهرستان یا منطقه به سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس پرداخت کنند.»

وی تصریح کرد: «همچنین در هر مکانی که بیش از ۲۰۰ واحد مسکونی در روستا یا شهر ساخته شود، راه و شهرسازی و بنیاد مسکن مکلف به تأمین فضای آموزشی مورد نیاز هستند.» بر اساس این تکالیف قانونی، میزان اعتبار مورد نیاز و تعداد شهرک‌های فاقد فضای آموزشی در نشست پیش‌روی شورای آموزش‌وپرورش استان تعیین تکلیف خواهد شد.

اختصاص زمین، یکی از مشکلات مهم

فلاح کوشکی در گفت‌وگوی دیگری با خبرگزاری ایسنا گفته است: «کمبود زمین‌های آموزشی از چالش‌های پیش روی ساخت مدرسه در این استان است.»

او اضافه کرده است: «بیشترین چالش در شهرستان بجنورد است؛ البته در سایر شهرستان‌ها نیز این مشکل وجود دارد. به‌عنوان مثال، در مناطقی همچون صیاد شیرازی و فرهنگ‌سرای شهروند در بجنورد، زمین آموزشی اختصاص نیافته تا مدرسه‌سازی انجام شود و یکی از نیازهای این منطقه ایجاد فضای آموزشی است.»

او با بیان اینکه در استان خراسان شمالی ۱۷۰۰ فضای آموزشی با ۱۴۰۰۰ کلاس درس وجود دارد، گفته است: «در هفته دولت و ابتدای مهر امسال، ۱۴ مدرسه با ۵۶ کلاس درس در این استان به بهره‌برداری رسید. با افتتاح این پروژه‌های آموزشی، سرانه فضاهای آموزشی به ۱۰ هزار مترمربع رسیده و پنج مترمربع به این فضا افزوده شده است.»

بر این اساس، تعیین تکلیف زمین‌های آموزشی، تأمین اعتبار و اجرای هم‌زمان پروژه‌های مدرسه‌سازی با توسعه شهرک‌ها می‌تواند از تکرار این چالش جلوگیری کند؛ چراکه ساخت واحد مسکونی بدون پیش‌بینی مدرسه، بخشی از نیازهای اساسی ساکنان را برای سال‌ها به تعویق می‌اندازد.