فاعــــــل گمشــــــــده

30 مرداد 1405، 23:08

|پیام ما| «کاغذ سفید، دشمن است؛ مثل آدمی است که حرف نمی‌زند، اما تو را به جنون می‌کشد.» نویسنده می‌خواهد بنویسد، اما نمی‌تواند. این ناتوانی فقط گرفتاری یک نویسنده با کلمات نیست؛ انگار چیزی در جهان داستان، فاعل‌بودن را از آدم‌ها گرفته است. «صرف فعل مجهول» نوشته «سهند ایرانمهر»، رمانی درباره آدم‌هایی است که می‌خواهند حرف بزنند، بنویسند و روایت کنند، اما مدام با دیوارهایی نامرئی روبه‌رو می‌شوند. در این داستان، زبان هم میدان کشمکش است؛ جایی که خودسانسوری، حرف‌های ناگفته و حذف عاملیت، آدم‌ها را به سکوت می‌رساند. روز چهارشنبه، ۲۸ مردادماه، نشست نقد و بررسی کتاب «صرف فعل مجهول» با حضور نویسنده، «محمد فاضلی»، جامعه‌شناس؛ «محمود فرجامی»، روزنامه‌نگار، مترجم و نویسنده و «فیاض زاهد»، روزنامه‌نگار و پژوهشگر، برگزار شد و حاضران درباره این کتاب سخنرانی کردند.

«صرف فعل مجهول»، روایتی تأمل‌برانگیز از مواجهه با نوشتن، تردید و اضطراب است؛ روایتی که نشان می‌دهد نوشتن همیشه آغاز یک شاهکار نیست. زبان کتاب، مخاطب را قدم‌به‌قدم با ذهنیتی همراه می‌کند که سال‌ها در آستانه آغاز باقی مانده و اکنون تصمیم گرفته است از مرز سکوت عبور کند.

«سهند ایرانمهر» در این نشست، با اشاره به اینکه در ذهن برخی، رمان‌نوشتن کاری عبث و بیهوده است، گفت: «بخشی از جامعه ما به عمق و اهمیت برخی از مسائل، از جمله رمان، پی نبرده‌اند. رمان سراغ خود انسان می‌رود و در درون انسان‌ها اثر می‌کند. همه انسان‌ها در درون خود دردها و رنج‌هایی دارند.»

در ادامه، «محمد فاضلی» درباره عنوان کتاب گفت: «این اثر روایت جامعه‌ای است که آدم‌های آن حس می‌کنند پیش از آنکه فاعل زندگی باشند، قلم از آنها گرفته شده است و در رمان، «فاعل» مشخص نیست. در طول رمان کاملاً روشن است که انسان‌ها درگیر خودسانسوری هستند، اما اینکه چه چیزی باعث سانسور شده، گم شده است.» از دیدگاه او، در رمان، حذف عاملیت موجب حذف مسئولیت می‌شود: «در جامعه‌ای که عاملیت در آن حذف شده، جامعه‌ای که پر از حرف‌های نگفته است، آدم‌ها احساس می‌کنند کسی آنها را نمی‌بیند و درباره آنها نمی‌نویسد. در نهایت، شخصیت زن رشد می‌کند، از حالت قبلی بیرون می‌آید و «نویسا» می‌شود و همچنین از زیر دست نویسنده مرد خارج می‌شود. زن از «موضوع روایت» به «نویسنده روایت» تبدیل می‌شود.»

به اعتقاد این جامعه‌شناس، مجموعه‌ای که کتاب را شکل می‌دهد، هم ردپای تجربه‌های شخصی نویسنده را در خود دارد و هم بازتابی از تلاش بخشی از جامعه ایران برای بازپس‌گیری عاملیت خویش است.

به گزارش ایرنا، «فیاض زاهد» در بررسی رمان «صرف فعل مجهول»، آن را سخت‌خوان دانست و گفت: «جدا از اینکه نویسنده فکور و اهل چالش است، خواندن رمان سخت بود. در رمان می‌بینیم که پویش آمدوشدها در ایران چه سرانجامی دارد؟ ما همان‌طور که سیطره زبانی را حفظ کردیم، سیطره نژادی را هم در سراسر ایران حفظ کردیم.»

«محمود فرجامی»، دیگر سخنران این نشست، درباره کتاب «گزارش آخرین تابستان»، دیگر کتاب ایرانمهر، توضیحاتی ارائه داد.

به اشتراک بگذارید:

برچسب ها:

تاب‌آوری اجتماعی، توسعه پایدار، جامعه مدنی، جامعه‌شناس، حقوق زنان، خودسانسوری، روزنامه‌نگاری تحلیلی، سرمایه اجتماعی، عاملیت اجتماعی، کنشگری مدنی، نقد جامعه‌شناختی