نقد علمی به سیاست تعطیلی مدارس

علی محبی، رئیس پژوهشگاه مطالعات آموزش‌وپرورش، در سی‌ونهمین اجلاس رؤسای آموزش‌وپرورش کشور، تعطیلی مدارس به دلیل ناترازی انرژی را از منظر آماری و اثربخشی زیر سؤال برد. طبق مطالعات این پژوهشگاه، سهم مدارس در اصلاح ناترازی انرژی تنها حدود ۱.۵ درصد است. این در حالی است که سهم مصرف انرژی در بخش خانگی بیش از ۳۰ درصد گزارش می‌شود. بر همین اساس، محبی تأکید کرد که به جای مختل کردن نظام آموزشی، باید با فرهنگ‌سازی هدفمند در میان خانواده‌ها، مصرف انرژی را به نحو مؤثرتری مدیریت کرد.

تعطیلی‌های بی‌مبنا در آلودگی هوا

وی همچنین به استانداردهای جهانی تعطیلی مدارس اشاره کرد و گفت: در دنیا معمولاً شاخص آلودگی هوای بالای ۲۰۰ مبنای تعطیلی مدارس قرار می‌گیرد، اما در ایران در برخی موارد با شاخص ۷۰ و بدون اتکا به یک مبنای پژوهشی روشن، کلاس‌های درس تعطیل می‌شوند که این رویه نیازمند بازنگری جدی است.

ریشه افت تحصیلی کجاست؟

رئیس پژوهشگاه مطالعات آموزش‌وپرورش با اشاره به نتایج آزمون‌های بین‌المللی «تیمز» و «پرلز»، عوامل اصلی ضعف عملکرد تحصیلی دانش‌آموزان ابتدایی را تشریح کرد. وی تصریح کرد: در بررسی ۱۴ عامل مؤثر، دو عامل اول مربوط به درون مدرسه نبود؛ بلکه به محیط خانه، سواد تربیتی والدین و میزان دسترسی به کتاب و مطالعه اختصاص داشت. این داده‌ها نشان می‌دهد که برای ارتقای کیفیت آموزشی، توجه به «محیط زیست» خانوادگی و فرهنگی دانش‌آموزان ضروری است.

سه پیشنهاد برای آموزش‌وپرورش پژوهش‌محور

محبی مسیر آینده نظام تعلیم و تربیت را در گرو سه اقدام کلیدی دانست:

۱. مدیریت علمی: تصمیم‌گیری بر مبنای یافته‌های پژوهشی معتبر و استفاده بهینه از هیئت‌های اندیشه‌ورزی به جای برگزاری جلسات عادی.

۲. اثربخشی پژوهش‌ها: آغاز پژوهش از نظام مسائل واقعی و تبدیل یافته‌ها به توصیه‌های سیاستی قابل اجرا برای مدیران.

۳. مدرسه پژوهنده: تبدیل مدرسه به نهادی یادگیرنده و هویت‌ساز با بهره‌گیری از خرد جمعی و ارتقای توان پژوهشی معلمان.

همراهی خیرین در مسیر سخت مدرسه‌سازی

در بخش دیگری از این اجلاس، حمیدرضا شاه‌حسینی، رئیس جامعه خیرین مدرسه‌ساز کشور، با اشاره به فعالیت ۴۰۰ نمایندگی این مجمع در کشور، از تداوم همراهی خیرین با آموزش‌وپرورش خبر داد. وی با بیان اینکه در سال ۱۴۰۵ هدف‌گذاری ۳۰ همتی برای مدرسه‌سازی انجام شده که ۱۰ همت آن تاکنون تعهد و محقق شده است، خاطرنشان کرد: در شرایط سخت اقتصادی، هزینه ساخت هر مدرسه به کمتر از ۵۰ میلیارد تومان نمی‌رسد، اما خیرین همچنان با انگیزه در میدان هستند و از آموزش‌وپرورش فاصله نگرفته‌اند.