ابلاغ ضوابط تازه برای حفاظت از حیات‌وحش

شینا انصاری، معاون رئیس‌جمهور و رئیس سازمان حفاظت محیط زیست، در نامه‌ای به وزارتخانه‌های نیرو و جهاد کشاورزی خواستار رعایت الزامات حفاظتی در تمامی مراحل طراحی، احداث، بازسازی، توسعه، بهره‌برداری و نگهداری تأسیسات آبی شد. در این نامه، بر ضرورت ابلاغ و اجرای ضوابط حفاظتی در همه واحدهای تابعه، شرکت‌های وابسته و میان بهره‌برداران حقیقی و حقوقی تأکید شده است.

به گزارش روابط عمومی سازمان حفاظت محیط زیست، این تصمیم در پی گزارش‌های مکرر از تلفات جانوران وحشی در مخازن، کانال‌های انتقال آب، استخرهای ذخیره آب کشاورزی، استخرهای پرورش آبزیان و دیگر تأسیسات آبی اتخاذ شده است. به گفته سازمان محیط زیست، سقوط یا گرفتار شدن حیات‌وحش در این تأسیسات، به‌ویژه برای گونه‌های در معرض خطر انقراض و گونه‌های حمایت‌شده، خسارت جدی و جبران‌ناپذیر به تنوع زیستی وارد می‌کند.

الزام به پیش‌بینی تمهیدات ایمنی

در این نامه با استناد به ماده ۵۴ آیین‌نامه ایمنی مخازن آب و استخرها، تأکید شده است که اطراف استخرها، از جمله مخازن آب آتش‌نشانی و کشاورزی، باید به نرده حفاظتی مناسب مجهز شوند و محیط نیز از روشنایی کافی برخوردار باشد.

بر اساس این ابلاغیه، دستگاه‌های اجرایی و بهره‌برداران موظف‌اند در زمان مکان‌یابی و طراحی پروژه‌ها از استقرار تأسیسات در زیستگاه‌های حساس، گذرگاه‌های شناخته‌شده و مسیرهای تردد گونه‌های جانوری تا حد امکان خودداری کنند. همچنین در طرح‌های جدید باید خطرات احتمالی برای حیات‌وحش شناسایی و راهکارهای کاهش خطر در مراحل طراحی پیش‌بینی شود.

تدابیر فنی برای خروج ایمن جانوران

در تأسیساتی که احتمال ورود، سقوط، گرفتار شدن یا غرق‌شدگی جانوران وجود دارد، استفاده از حصار، نرده، پوشش، موانع بازدارنده و تجهیزات مناسب برای محدود کردن دسترسی جانوران به نقاط پرخطر الزامی شده است. همچنین در کانال‌ها، مخازن، استخرهای ذخیره آب و دیگر تأسیسات مشابه، باید امکان خروج ایمن جانوران از طریق رمپ، مسیر شیب‌دار، سکوی خروج، پله یا سازه‌های مشابه فراهم شود.

در بخش دیگری از نامه، بر شناسایی و پایش تأسیسات دارای سابقه یا احتمال بالای تلفات حیات‌وحش تأکید شده و خواسته شده است که موارد تکرارشونده ثبت، مستند و برای اصلاح طراحی یا شیوه بهره‌برداری، اقدام لازم انجام شود.

حقابه محیط زیست و هماهنگی با استان‌ها

سازمان حفاظت محیط زیست همچنین اعلام کرده است که در تأسیسات واقع در مجاورت مناطق تحت مدیریت این سازمان، زیستگاه‌های حساس و کریدورهای حیات‌وحش، طراحی و اجرای اقدامات حفاظتی باید با هماهنگی ادارات کل استانی انجام شود. در همین چارچوب، تبادل اطلاعات درباره تلفات و اقدامات اصلاحی نیز ضروری است.

در بخش مربوط به برداشت آب از چشمه‌ها و نهرهای طبیعی برای مصارف کشاورزی، این نامه تصریح می‌کند که اجرای چنین طرح‌هایی در مناطق تحت مدیریت سازمان محیط زیست، مستلزم اخذ مجوز از ادارات کل استانی است. همچنین از مسدود کردن کامل چشمه‌ها هنگام برداشت آب خودداری شود و دست‌کم ۳۰ درصد از جریان طبیعی و دائمی آب به‌عنوان حقابه محیط زیست برای حفظ اکوسیستم‌ها و تنوع زیستی در نظر گرفته شود.

آموزش و نظارت، دو رکن اصلی اجرا

بر اساس این ابلاغ، آموزش کارکنان، پیمانکاران و عوامل بهره‌برداری درباره حفاظت از حیات‌وحش، شناسایی مخاطرات، نگهداری تجهیزات حفاظتی و نحوه برخورد با جانوران گرفتار، از الزامات اصلی اجراست. استفاده از علائم هشداردهنده و ابزارهای اطلاع‌رسانی در نقاط پرخطر نیز مورد تأکید قرار گرفته است.

این نامه در پایان از وزارت نیرو و جهاد کشاورزی خواسته است ضوابط ابلاغ‌شده را به همه واحدهای تابعه و شرکت‌های وابسته اعلام کنند و بر حسن اجرای آن نظارت مستمر داشته باشند. هدف اصلی این ابلاغیه، کاهش تلفات قابل پیشگیری حیات‌وحش و تقویت توسعه پایدار در مدیریت منابع آب و خاک است.