به گزارش پیام ما ، در روزهای گذشته ریزش بخشی از تونل طبقه دوم قنات ثبت جهانی «مون» در شهرستان اردستان استان اصفهان موجب انسداد مسیر و اختلال در جریان آب این قنات تاریخی شد. فعالان محیط زیست با ابراز نگرانی نسبت به این وضعیت اعلام کردند که بی‌توجهی به لایروبی دوره‌ای قنات و نبود هماهنگی میان بهره‌برداران و دستگاه‌های متولی در نگهداری و حفاظت از این اثر تاریخی، زمینه بروز این مشکل را فراهم کرده است.

برخی کارشناسان میراث فرهنگی نیز هشدار داده‌اند که در صورت ادامه این روند و انجام نشدن لایروبی سالانه، احتمال انسداد مجدد طبقه دوم قنات که آب شیرین در آن جریان دارد، وجود دارد. به گفته آنان، این وضعیت می‌تواند موجب کاهش دبی جریان آب، تجمع رسوبات، تخریب تدریجی دیواره تونل‌ها و در نهایت فروریزش و آسیب به ساختار تاریخی قنات شود.

قنات «مون» اردستان یکی از آثار منحصربه‌فرد تاریخی ایران به شمار می‌رود. این قنات دوطبقه است و در هر طبقه آن آبی مستقل جریان دارد، به‌گونه‌ای که آب هیچ‌یک به طبقه دیگر نفوذ نمی‌کند. این اثر به‌عنوان تنها نمونه قنات دوطبقه شناخته‌شده در جهان، در سال ۱۳۹۵ در اجلاسیه استانبول به‌عنوان بیستمین اثر ایران در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شد.

مصطفی پورشفیع، رئیس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی اردستان، اظهار داشت: به دلیل لایروبی نشدن به‌موقع، بخشی از بدنه تونل قنات دچار ریزش شد و همین موضوع باعث انسداد مسیر و قطع کامل جریان آب شد.

وی افزود: پس از اطلاع از این موضوع، جلسه مدیریت بحران شهرستان به ریاست فرماندار و با حضور هیأت امنای قنات، میراث فرهنگی، جهاد کشاورزی و منابع آب برگزار شد و پس از بازدید میدانی از محل، دو گروه مغنی به‌صورت همزمان عملیات لایروبی مسیر را آغاز کردند. به گفته او، طی حدود یک هفته جریان آب دوباره برقرار شد.

پورشفیع توضیح داد که در مدت زمان انسداد مسیر، برای جلوگیری از آسیب به ساختار قنات، آب از طریق پمپ و لوله از دو حلقه چاه بالادستی منتقل شد تا ضمن تأمین جریان آب، از آسیب به بافت تاریخی قنات جلوگیری شود.

رئیس اداره میراث فرهنگی اردستان همچنین با اشاره به مسئولیت قانونی نگهداری قنوات گفت: بر اساس قانون توزیع عادلانه آب، مسئولیت اصلی لایروبی و مرمت قنوات بر عهده مالکان و ذی‌نفعان است و در صورت بی‌توجهی، موضوع از طریق مراجع قانونی پیگیری خواهد شد.

او یکی از دلایل تأخیر در لایروبی قنات را برداشت نادرست برخی بهره‌برداران دانست و گفت: برخی کشاورزان تصور می‌کنند پس از ثبت جهانی قنات، تمام امور نگهداری آن بر عهده دستگاه‌های دولتی است، در حالی که چنین برداشتی صحیح نیست و اعتبارات میراث فرهنگی عمدتاً در حوزه زیرساخت‌های گردشگری هزینه می‌شود.

به گفته پورشفیع، تاکنون حدود ۲۰۰ تا ۲۵۰ متر از مسیر قنات لایروبی شده، اما بخش قابل توجهی از مسیر همچنان نیازمند اصلاح و پاکسازی است. او هشدار داد اگر عملیات لایروبی به‌طور کامل انجام نشود، احتمال بروز مجدد مشکل در ماه‌های آینده وجود دارد و ممکن است در بازه‌ای حدود شش ماهه جریان آب دوباره کاهش یابد.

وی همچنین احتمال تأثیر عوامل بیرونی در بروز این حادثه را مطرح کرد و گفت عبور ماشین‌آلات سنگین از اراضی کشاورزی که مسیر قنات از آن عبور می‌کند، ممکن است در ایجاد این ریزش نقش داشته باشد.

به گفته رئیس اداره میراث فرهنگی اردستان، سهامداران و بهره‌برداران قنات نیز برای مشارکت در روند بهسازی اعلام آمادگی کرده‌اند و قرار است حدود ۱۰ میلیارد ریال برای این منظور تأمین کنند.

منبع :ایرنا