الگوهای مدیریتی نوین در توسعه طبیعت‌گردی

صبح یکشنبه، ۲۳ آذرماه، دومین جلسه کمیته ملی طبیعت‌گردی به ریاست معاونت گردشگری وزارت میراث‌فرهنگی و با حضور معاون محیط طبیعی سازمان محیط‌زیست کشور و دیگر اعضا کمیته برگزار شد. در این جلسه که با هدف بررسی الگوهای مدیریتی نوین و مشارکت‌محور در توسعه طبیعت‌گردی کشور برگزار شد، مواردی از جمله طرح اجرایی مشارکت در اجرای برنامه‌های طبیعت‌گردی و حفاظتی پارک ملی گلستان، طرح مدیریت مقصد در پارک جنگلی میرزا کوچک‌خان (هزار پله) به‌عنوان مدل مدیریتی اکوپارک جنگلی، مباحث مربوط به جزیره هرمز از منظر مدیریت پسماند و ارزش‌های زمین‌شناسی، مورد بررسی قرار گرفتند. 

در این جلسه با هدف اجرای مدیریت پایدار و مشارکت‌محور در مناطق حفاظت‌شده کشور براساس الگوهای جهانی و بومی، صندوق ملی محیط‌زیست به‌عنوان مجری این مدل در پارک ملی گلستان مورد تأیید کمیته قرار گرفت. در همین راستا، بهبود کیفی تفرجگاه‌های پارک ملی و فراهم‌سازی مشارکت جامعه محلی در فرایند مدیریت و توسعه طبیعت‌گردی پایدار در چارچوب ظرفیت برد زون‌های اعلامی در اسناد بالادستی مورد تأکید قرار گرفت. همچنین، اعضا پس از بررسی طرح مدیریت مقصد پارک جنگلی میرزا کوچک‌خان آمل، الگوی اجراشده را به‌عنوان نمونه‌ای موفق و قابل‌اجرا در دیگر پارک‌ها و عرصه‌های مشابه تأیید کردند.

از دیگر مباحث مهم دومین جلسه کمیته ملی طبیعت‌گردی، تصمیم‌گیری برای ظرفیت‌سنجی توسعه ژئوتوریسم و گردشگری زمین‌شناسی بود که اجرای این طرح تا پایان سال جاری توسط سازمان زمین‌شناسی کشور انجام می‌گیرد تا زمینه برای حفاظت و بهره‌برداری پایدار از میراث ارزشمند زمین‌شناسی در جزیره هرمز فراهم شود. 

بحث دیگر درباره مدیریت مقصد و توسعه گردشگری در هرمز، حمایت از طرح‌های مشارکتی و شرکت‌های دانش‌بنیان در زمینه مدیریت پسماند جزیره بود. بر همین اساس، طرح پیشنهادی استارتاپ «جامش» با عنوان جزیره سبز و مدیریت پسماند جزیره هرمز که قرار است با مشارکت ذی‌نفعان و جوامع محلی اجرا شود، مورد بررسی قرار گرفت. 

در این جلسه، پیشنهاد سازمان محیط‌زیست مبنی‌بر تشکیل کارگروه ویژه جزیره هرمز با هماهنگی استانداری هرمزگان، مورد پذیرش کمیته قرار گرفت. از دیگر تصمیمات این جلسه، انتخاب «زهرا قلیچی‌پور»، دکترای اکوتوریسم از اتریش و عضو هیئت‌علمی دانشگاه حکیم سبزواری، به‌عنوان عضو متخصص بود که به اعضای اصلی کمیته اضافه می‌شود. 

پیگیری احیای موزه تاریخ طبیعی میرزابایلو، تعامل بیشتر منطقه حفاظت‌شده توران با جوامع روستایی پیرامون، به‌ویژه روستای قلعه بالا در شاهرود، برنامه‌ریزی برای برگزاری نشست تخصصی پرنده‌نگری توسط دبیرخانه ملی پرنده‌نگری در پارک پردیسان، از دیگر مصوبات این جلسه بود. در پایان از فعالیت دبیرخانه‌های طبیعت‌گردی استان‌های مازندران و خوزستان تقدیر شد.

آیین‌نامه طبیعت‌گردی کشور ابتدا در سال ۱۳۹۴ توسط هیئت دولت تصویب و در سال ۱۴۰۳ مورد بازنگری و تصویب مجدد قرار گرفت. دبیرخانه این کمیته در وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی مستقر است و وظیفه هماهنگی بین‌بخشی برای توسعه طبیعت‌گردی پایدار و ایجاد الگوهای مدیریتی نوین و موفق در مقاصد طبیعت‌گردی کشور را برعهده دارد.