حکمرانی سبز، حکمرانی سیاه

در مرداد سال ۱۴۰۲ که کتاب «حکمرانی سبز، حکمرانی سیاه؛ گذار به عصر انرژی‌های پاک و تحوّل در شیوه حکومت‌داری» برای چاپ آماده می‌شد؛ در گرم‌ترین روزهای زمین در تاریخ جهان قرار داشتیم. زمین از گرمایش جهانی گذر کرده و به نقطه جوش رسیده است. اما این بار نه در داستان‌ها و اسطوره‌ها، بلکه در عالم واقع با هیولای ابوش یا همان دیو خشکی و خشکسالی دست‌وپنجه نرم می‌کنیم. هیولایی که امروزه به‌نام تغییراقلیم در گوشه‌وکنار کره زمین تنوره می‌کشد و حیات جوامع انسانی را به خطر انداخته است. انسان امروز در جای‌جای کره خاکی با تبعات مستقیم و غیرمستقیم بی‌امان تغییراقلیم روبه‌رو است. جایگزین کردن انرژی‌های پاک به‌جای انرژی‌های فسیلی، تنها گریزگاه انسان از این ورطه هولناک است.

کتاب «حکمرانی سبز، حکمرانی سیاه» اثر «جرمی ریفکین»، اقتصاددان، جامعه‌شناس و استاد دانشگاه پنسیلوانیا، است. مترجم این کتاب «محسن عسکری جهقی» است که فارغ‌التحصیل کارشناسی ارشد زبان انگلیسی و دارای مدرک دکتری علوم سیاسی است.

ریفکین در این کتاب به بررسی ساختارهای حکمرانی، چالش‌های محیط‌زیستی و اجتماعی می‌پردازد. او تلاش می‌کند از مناظر مختلف تأثیرات بحران‌های محیط‌زیستی و تغییراقلیم را نشان دهد.

در بخش حکمرانی سیاه، ریفکین مدل‌های حکمرانی فعلی را تحلیل می‌کند که این تحلیل‌ها به‌نوعی با سیستم‌های اقتصادی و اجتماعی ارتباط دارند. این نوع حکمرانی بیشتر به توسعه صنعتی و مصرف‌گرایی توجه دارد.

در بخش دیگر این کتاب یعنی حکمرانی سبز، او به معرفی نوعی از حکمرانی می‌پردازد که بر مفاهیم توسعه پایدار و نگرانی‌های محیط‌زیستی استوار است. در این نوع از حکمرانی ما به تغییرات ساختاری اقتصادی، اجتماعی و سیاسی نیاز داریم. در حکمرانی سبز، توجه ویژه‎‌ای به انرژی‌های تجدیدپذیر و کاهش آلاینده‌ها شده است.

ریفکین با دقت بالا و نکته‌سنجی ظریف و گاهی وحشت‌آور، ابتدا تصویری از تمدّن بشر امروز که بر انرژی‌های فسیلی و به‌اصطلاح او «حکمرانی سیاه» متمرکز است، در ذهن خواننده ایجاد می‌کند؛ سپس برای برون‌رفت از عصر انرژی‌های فسیلی و ورود به عصر انرژی‌های پاک یا همان «حکمرانی سبز» پیشنهادهایی علمی و عملی ارائه می‌کند.

جرمی ریفکین از سرشناس‌ترین دانشمندان حوزه انرژی به‌شمار می‌رود. از نظر او، انسان فقط ۱۲ سال فرصت دارد تا حیات خود را بر روی کره زمینی که به دست خود به این روز انداخته، نجات دهد. در غیر این‌صورت تغییراقلیم چنان می‌خروشد که زندگی انسان را بر روی سیّاره زمین ناممکن می‌کند. جایگزینی انرژی‌های پاک به‌جای انرژی‌های فسیلی تنها گریزگاه انسان از این ورطه هولناک است. برای نجات سیاره‌مان و ایجاد آینده‌ای پایدار و جلوگیری از نابودی کامل کره زمین، نیاز به گذر از حکمرانی سیاه و ورود به قلمرو حکمرانی سبز و استفاده از انرژی‌های تجدیدپذیر داریم. در مسیر این تغییرات نیازمند اراده سیاسی و همکاری جهانی هستیم.