بازخوانی یک‌دهه تجربه گزارش‌دهی پایداری و مسئولیت اجتماعی شرکتی در ایران به همت مدرسه توسعه پایدار برگزار شد. این نشست با تشریح مفهوم گزارش مسئولیت اجتماعی شرکتی و بیان تاریخچه آن در جهان و ایران، از جانب «هامون طهماسبی»، آغاز شد. مدیرعامل مدرسه توسعه پایدار دانشگاه شریف همچنین به وضعیت گزارش‌دهی در ایران، اشاره کرد و گفت: «تصویر ارائه‌شده از وضعیت ایران به‌صورت کلی و سطحی است و نیاز به بررسی‌های بیشتر دارد». او همچنین به مشکلاتی نظیر تحریم‌ها و عدم حضور در شبکه‌های بین‌المللی اشاره کرد و خواستار توجه بیشتر به استانداردها و قوانین جهانی شد.

تجربه‌های شرکت‌ها
اشتراک تجربه شرکت‌های فعال در گزارش‌دهی پایداری بخش بعدی این نشست بود. در این راستا، «بهنام صیفوری»، رئیس روابط‌عمومی شرکت فجر انرژی خلیج‌فارس، به تشریح فعالیت‌های این شرکت در این حوزه پرداخت. او تأکید کرد شرکت فجر انرژی خلیج‌فارس به‌مدت ده سال است که به‌طور مستمر گزارش‌های پایداری خود را منتشر می‌کند. صیفوری همچنین به بکارگیری مدل‌های مدیریتی نوین و تأکید بر آموزش و پرورش ایده‌های جدید در مدیریت اشاره کرد و افزود: شرکت فجر از سال ۱۳۹۳ گزارشی تحت عنوان «گزارش مسئولیت اجتماعی» بر اساس مدل GRI منتشر کرده است.
او به چالش‌های موجود در زمینه گزارش‌دهی اشاره کرد و گفت: «گزارش‌ها نباید شامل کلمات پیچیده باشند، بلکه لازم است به گونه‌ای نوشته شوند که ذی‌نفعان به‌راحتی با آنها ارتباط برقرار کنند». او اذعان کرد برخی از اهداف در این زمینه محقق نشده است.

در ادامه جلسه، «مهران بخشی‌پور»، مدیر پایداری و سرمایه‌گذاری اجتماعی شرکت ایرانسل، ضمن تشریح چگونگی فرایند گزارش‌دهی پایداری این شرکت، بر اهمیت ورود به حوزه پایداری و انطباق با استانداردهای داخلی و بین‌المللی تٔکید کرد. او ضمن تأکید بر اهمیت شفافیت و مسئولیت‌پذیری در ارتباط با ذی‌نفعان، گفت: «برای جذب سرمایه‌گذاران، ناچار به ورود به حوزه پایداری هستیم».
بخشی‌پور از روند تعامل با ذی‌نفعان به‌عنوان یک راهکار کلیدی برای بهبود فرایندها یاد کرد و اشاره کرد که از سال‌های ۱۳۹۷ و ۱۳۹۸، نظرسنجی‌هایی برای شناسایی انتظارات ذی‌نفعان انجام داده‌اند. او افزود: «نتایج این نظرسنجی‌ها ما را در تدوین نقاط قوت و ضعف راهنمایی کرده و موجب تشکیل اولین گزارش پایداری ایرانسل در سال ۱۴۰۰ شد». او با تأکید بر نیاز به بهبود کیفیت گزارش‌ها گفت: «ما باید به‌سمت ایجاد سیستم‌های هوش تجاری حرکت کنیم تا بتوانیم فرایند جمع‌آوری داده‌ها را بهینه‌سازی کنیم و به مقایسه‌های بین‌المللی دست یابیم». ارائه نظرات و تحلیل‌های فعالان و صاحب‌نظران عرصه مسئولیت اجتماعی و پایداری شرکت‌ها بخش بعدی این نشست بود که به دبیری «حسین محمودی»، عضو هیئت‌علمی دانشگاه شهید بهشتی و از چهره‌های شناخته‌شده در حوزه پایداری، برگزار شد.

تحلیل وضعیت گزارش‌دهی پایداری در ایران
«ندا کردونی»، از بنیانگذاران مؤسسه ندای توسعه و مشاور پایداری، یکی سخنرانان این نشست بود که به تجزیه و تحلیل وضعیت گزارش‌دهی در ایران پرداخت. او بیان کرد: «حدود یک سال پیش، گزارشی براساس صد شرکت برتر ایران تهیه کردیم که در آن بررسی کردیم که آیا این شرکت‌ها در وب‌سایت خود صفحه‌ای ویژه برای محصولات اجتماعی دارند یا خیر و اینکه آیا گزارش‌های پایداری منتشر کرده‌اند؟». به‌‌گفته او، تنها ۲۰ درصد از این صد شرکت گزارش‌های پایداری را در یک بازه زمانی دو تا سه ساله منتشر کرده‌اند و بسیاری از آنها به‌سرعت به این روند پایان داده‌اند.

تأثیرات دستورالعمل‌های حاکمیتی
کردونی یکی از دلایل توقف روند گزارش‌دهی را به خلاصه‌سازی گزارش‌ها در پی دستورالعمل‌های حاکمیت شرکتی و قوانین سازمان بورس مرتبط دانست.
کردونی همچنین به تشدید مشکلات حکمرانی در زمینه گزارش‌دهی پایداری اشاره کرد و برای بهبود وضعیت، تشکیل کارگروه بالادستی یا نهادی مستقل برای راهبری این حوزه را ضروری دانست. او افزود: «این نهاد می‌تواند به‌عنوان یک برنامه پایدار عمل کند و مسئولیت راهبری و افشای اطلاعات پایداری را عهده‌دار شود».

لزوم ساده‌سازی گزارش‌ها
در ادامه «امین سرتیپی»، مشاور پایداری و مسئولیت‌پذیری کسب‌وکار، به چالش‌های موجود در فهم و تفسیر گزارش‌های پایداری اشاره کرد و تأکید کرد این گزارش‌ها باید به زبانی قابل درک برای عامه مردم و ذی‌نفعان نوشته شوند. او گفت: «گزارش پایداری یک گزارش تخصصی است که معمولاً مصرف‌کننده نهایی آن با ادبیات محتوایی آن آشنا نیست». سرتیپی افزود: هرچه گزارش‌ها بهتر و ساده‌تر نوشته شوند، ارتباط با ذی‌نفعان نیز تسهیل شود. او به تحولات GRI اشاره کرد که به‌سمت شفاف‌تر شدن پیش می‌رود و تأکید کرد نهادهای واسطه‌ای در ایران، مانند رسانه‌ها و دانشگاه‌ها، باید تلاش بیشتری در انتقال مفاهیم پایداری داشته باشند.

اهمیت ذی‌نفعان در فرایند گزارش‌ پایداری
«هوشنگ فضلی»، کارشناس ارشد مسئولیت اجتماعی صنعت نفت، دیگر سخنران این نشست بود که به وضعیت مسئولیت اجتماعی در سازمان‌ها پرداخت. او گفت: «ما هنوز در مرحله شکل‌گیری این مفهوم هستیم و به مراحل بلوغ نرسیده‌ایم». او نیز بر لزوم توجه به ذی‌نفعان در فرایند گزارش‌دهی تأکید کرد و گفت: «بسیاری از شرکت‌ها به مشاوره ذی‌نفعان توجه کافی نمی‌کنند و این موضوع می‌تواند به بحران‌هایی در آینده منجر شود».

نقش مشاوران و چالش‌ها
در ادامه، هامون طهماسبی، مشاور و فعال حوزه پایداری و مسئولیت اجتماعی شرکتی، به افزایش نقش مشاوران در این حوزه اشاره کرد و گفت: بسیاری از مشاوران به‌جای ارائه محتوای استاندارد و معتبر، فقط به زیباسازی ظاهری گزارش‌ها می‌پردازند. او افزود: «برخی شرکت‌ها تنها به‌دلیل تمایل به دیده شدن و کسب جوایز، گزارش‌هایی تهیه می‌کنند که کیفیت لازم را ندارند».

تحول در روندهای جهانی
در ادامه نشست و گفت‌وگوها، «نگار قدیمی»، از کارشناسان حوزه پایداری حاضر در جلسه، به روندهای جدید گزارش‌دهی در دیگر کشورها اشاره کرد و گفت: «در کشورهای پیشرفته، گزارش‌های پایداری به‌سمت بهبود کیفی و حذف گزارش‌های حجیم حرکت می‌کنند». قدیمی تأکید کرد در گزارش‌های ایرانی به‌ندرت اهداف مشخصی مشاهده می‌شود و بیان کرد: «شرکت‌ها باید اهداف کمی برای کاهش مصارف آب و دیگر منابع اعلام کنند». او تصریح کرد عدم وجود این اهداف در گزارش‌ها، سبب کاهش ارزش و کارایی آنها می‌شود و ذی‌نفعان نمی‌توانند ارزیابی دقیقی از پیشرفت‌ها داشته باشند.

نقش گزارش‌دهی در پایداری
«نیلوفر رئیسی»، دیگر کارشناس حوزه پایداری، بیان کرد: «گزارش‌دهی پایداری باید به‌عنوان ابزاری برای ارزیابی اقدامات و فعالیت‌های سازمان‌ها در بازه‌های زمانی مشخص در نظر گرفته شود». او اشاره کرد این فرایند با چالش‌هایی چون نیاز به شناسایی اولویت‌ها و مشکلات موجود در قوانین داخلی و بین‌المللی مواجه است. به‌عقیده او، برای دستیابی به یکپارچگی در اصول پایداری، لازم است مدیران در سطوح مختلف سازمان‌ها نسبت به اهمیت این موضوع آگاهی پیدا کنند و آن را در برنامه‌ریزی‌ها، بودجه‌بندی و هدف‌گذاری‌های خود لحاظ کنند.