گامبیا مدت‌هاست که به مشکل پلاستیک خود اذعان کرده است. این کشور تقریباً یک دهه است که تلاش می‌کند تا از طریق قانونگذاری، از جمله قانون ضد زباله‌پراکنی در سال ۲۰۰۷ و ممنوعیت کیسه‌های پلاستیکی در سال ۲۰۱۵، آن را حل کند.
به‌گزارش گاردین، اکنون، علی‌رغم شکست برنامه‌های بین‌المللی برای کاهش آلودگی پلاستیک، گامبیا تلاش‌های خود را دوچندان می‌کند. در ماه اکتبر، این کشور نقشه‌راه جسورانه‌ای را برای حذف پلاستیک در دهه آینده منتشر کرد. برنامه اقدام ملی شامل هدف قرار دادن کل چرخه زندگی پلاستیک برای کاهش ۸۶ درصدی زباله‌های پلاستیکی از طریق بهبود زیرساخت‌ها، اجرای سختگیرانه‌تر قوانین جدید و موجود و افزایش آگاهی عمومی است.
برای بسیاری، اجرای این طرح نمی‌تواند به‌اندازه کافی سریع باشد. «لامین جاسای» که ۱۵ سال است در زمینه حفاظت از محیط‌زیست فعالیت می‌کند، می‌گوید: «آب‌های ما، رودخانه‌های ما، اقیانوس‌های ما خفه می‌شوند. میزان پلاستیکی که روزانه می‌بینیم غیرقابل‌قبول است.»
جاسای از این طرح استقبال می‌کند، اما نسبت به اقدام دیگری که به‌گفته او روی کاغذ زیبا است، بدبین است. او در مورد اقدامات انجام‌شده تاکنون می‌گوید: «گامبیا فقط سعی می‌کند جهان بین‌المللی را تحت‌تأثیر قرار دهد. مردم عادی سود نمی‌برند.»
وقتی از «آجی فانا» در مورد ایده گامبیای بدون پلاستیک پرسیده می‌شود، می‌خندد؛ زیرا او به یک محل دفن زباله بخار در باکوت در شهرک سرکوندا، بزرگترین محل دفن زباله در گامبیا، اشاره می‌کند. فانا یکی از هزاران نفری است که پلاستیک را از محل‌های دفن زباله در سراسر کشور جمع‌آوری و می‌فروشد. او می‌گوید: «منتظر می‌مانیم تا ببینیم آیا مقامات فرصت‌های درآمدی معناداری ایجاد خواهند کرد تا بتوانیم این جمع‌آوری زباله پلاستیکی را ترک کنیم.»
براساس برآورد برنامه محیط‌زیست سازمان ملل، هر روز معادل دو هزار کامیون زباله پر از پلاستیک به اقیانوس‌ها، رودخانه‌ها و دریاچه‌های جهان ریخته می‌شود. کارشناسان هشدار داده‌اند که جهان در عرض ۱۰ سال قادر به مقابله با حجم زباله‌های پلاستیکی نخواهد بود.
به‌گفته سازمان بریتانیایی Common Seas، گامبیا – کشوری با حدود ۲.۸ میلیون نفر – در سال ۲.۲۱ تقریباً ۲۳ هزار تن زباله پلاستیکی تولید کرده است. پیش‌بینی می‌شود این رقم در ۱۰ سال آینده ۴۲ درصد افزایش یابد.
از جمله اقدامات کلیدی در طرح جدید می‌توان به ممنوعیت تدریجی بطری‌های پلاستیکی یکبار مصرف، بهبود دسترسی به آب آشامیدنی برای کاهش وابستگی به کیسه‌های آب یکبار مصرف و اجرای سختگیرانه‌تر ممنوعیت کیسه‌های پلاستیکی اشاره کرد.
دکتر «داودا بادجی»، مدیر اجرایی آژانس محیط‌زیست ملی گامبیا، این طرح را گامی اساسی به جلو می‌داند و مشکل دیرینه را می‌شناسد. او می‌گوید: «جاه‌طلبانه است، اما جاه‌طلبی جهان را می‌سازد.»
ویکی رولینسون از WasteAid UK می‌گوید: «جنبه مالی موضوع بزرگ‌ترین مشکل خواهد بود.» هزینه تخمینی طرح اقدام بیش از شش میلیون دلار (۴.۷ میلیون پوند) است؛ رقمی بالا برای یک کشور کم‌منابع.
درحالی‌که او این طرح را ابزاری مفید برای جذب بودجه بین‌المللی می‌داند، نگران نحوه اجرای آن است، باتوجه‌به رویکرد فعلی حمایت‌شده توسط سازمان‌های غیردولتی که گاهی اوقات بدون ساختار است و اغلب به‌عنوان جایگزینی برای کار شهرداری‌های کم‌بودجه عمل می‌کند. برنامه توسعه سازمان ملل متحد گزارش می‌دهد که ۸۴ درصد از زباله‌های پلاستیکی گامبیا به‌درستی مدیریت نمی‌شود.
به‌گفته اتحادیه محیط‌زیست گامبیا، حدود ۱۵ سازمان خارج از دولت در حال تلاش برای رسیدگی به آلودگی پلاستیک هستند، از جمله Precious Plastics که پلاستیک‌های جمع‌آوری‌شده را به محصولات خانگی بازیافت می‌کند و Women’s Initiative Gambia که زباله‌ها را به کیف دستی تبدیل می‌کند.
گامبیا به‌عنوان واردکننده خالص پلاستیک، چالش‌هایی مشابه سایر کشورهای کوچک‌تر ساحلی که فاقد زیرساخت‌های مدیریت زباله‌های ناشی از آن هستند، دارد.
بخش بزرگی از سیستم بازیافت گامبیا به افرادی مانند «امیه سونکو» متکی است. برای سونکو، این موضوع شخصی است. او می‌گوید: «دخترم را به‌خاطر پلاستیک از دست دادم.» ساناکاناتو ۱۶ساله بر اثر بیماری قلبی درگذشت که پزشکان آن را به سال‌ها استنشاق دود حاصل از سوزاندن پلاستیک در محل‌های دفن زباله موقت نسبت دادند. سونکو اکنون روزهای خود را صرف جمع‌آوری پلاستیک و آموزش جامعه در مورد بازیافت و خطرات سوزاندن زباله می‌کند.