موزه‌گردی در زنگ مدرسه

سرنوشت نامعلوم یک پیشنهاد

دوازدهم خردادماه امسال بود که «علی دارابی» در نامه‌ای به دبیر شورای‌عالی انقلاب فرهنگی، پیشنهاد افزودن «میراث فرهنگی» و «آشنایی با میراث فرهنگی» را به ساختار دروس آموزش‌وپرورش و وزارت علوم، تحقیقات و فناوری را مطرح کرد. با گذشت چندماه و شروع سال تحصیلی جدید هنوز خبری درباره این پیشنهاد و واکنش شورای‌عالی انقلاب فرهنگی منتشر نشده است. اما این‌بار دارابی از مذاکره با آموزش و پرورش برای اجرایی شدن طرحی به‌نام «زنگ میراث فرهنگی» خبر داده و موزه‌ها را مکلف کرده است در تعامل با آموزش‌وپرورش این طرح را اجرایی کنند: «موزه‌ها باید نیروهای خود را در امر آموزش میراث فرهنگی با ادبیاتی متناسب با کودکان و نوجوانان آماده کنند و از ظرفیت نیروهای انسانی مدارس برای برگزاری کارگاه‌های آموزشی تدریس میراث فرهنگی استفاده شود». بر مبنای خبر مربوط به این طرح، دارابی با تأکید بر ارتقای تعاملات فرهنگی در موزه‌ها گفته است: «این امر به برنامه‌ریزی و پیشبرد اهداف موزه‌داری نوین از جمله میراث دیجیتال و روایتگری تصویری کمک بسیاری خواهد کرد».

موزه‌ها و محوطه‌های تاریخی و باستانی چقدر آماده‌اند؟

«لیلا خسروی»، سرپرست اداره‌کل موزه‌ها، در گفت‌وگو با «پیام ما» درباره اهداف این طرح می‌گوید: «زنگ میراث فرهنگی در مدارس یک برنامه آموزشی است که به‌منظور آشنایی دانش‌آموزان با فرهنگ تاریخ و میراث کشورمان قرار است اجرا شود. اهداف آن آشنایی دانش‌آموزان با تاریخچه و فرهنگ بومی و ملی است، هدف نهایی طرح تقویت هویت ملی و تعلق به کشور است». به‌گفته خسروی، ابزارهای اجرای این طرح متنوع است از سخنرانی و برگزاری کارگاه در موزه‌ها تا حضور دانش‌آموزان در موزه‌ها و محوطه‌های تاریخی. اما مهمترین بخش این طرح به‌گفته خسروی، آموزش معلمان توسط کارشناسان حوزه‌های مختلف میراث فرهنگی است: «معلمان بهتر با زبان دانش‌آموزان آشنا هستند و بهتر می‌توانند مفاهیم میراث فرهنگی را به آنها منتقل کنند. بنابراین، تأکید ما این است که معلمان آموزش‌هایی را با کارشناسان میراث فرهنگی بگذرانند تا بتوانند اهداف این برنامه را در کلاس درس دنبال کنند». به‌گفته خسروی، برگزاری کلاس درس در محوطه‌های تاریخی و باستانی یا موزه‌ها کم‌وبیش انجام می‌شود، اما قرار است این امر در تمام کشور نهادینه شود: «من باستان‌شناس بودم، در روزهای کاوش بسیار پیش می‌آمد که معلم روستای نزدیک سایت باستانی که ما در آن مشغول بودیم، دانش‌آموزان را برای بازدید از سایت می‌آورد تا از نزدیک با کار ما و اتفاقاتی که در سایت می‌افتاد، آشنا شوند. این دغدغه را معلمان بسیاری دارند. اما ما به‌دنبال نهادینه شدن این اقدام در سراسر کشور هستیم. مسئله مهم دیگر انجام پروژه‌های تحقیقاتی درباره موزه‌ها و میراث فرهنگی محلی و ملی است. دانش‌آموزان باید اول با فرهنگ محلی خود آشنا شوند و نسبت به آن تعلق خاطر پیدا کنند و بعد در سطح ملی این حس تعلق تقویت شود»

لیلا خسروی در پاسخ به این سؤال که وضعیت زیرساخت‌ها در موزه‌ها و محوطه‌های تاریخی و سایت‌های باستانی این شرایط را فراهم می‌کند که کلاس درس مفیدی برای بچه‌ها در موزه برگزار شود؟ می‌گوید: «ما در ابتدا باید این ارتباط را بین دانش‌آموز و موزه برقرار کنیم. درست است که نیاز به زیرساخت‌هایی در این زمینه داریم، اما بهتر است در همین شرایط با داشته‌هایمان کار را شروع کنیم و بعد امکانات را ارتقا دهیم و شرایط برگزاری کلاس‌های پویا را در موزه‌ها فراهم کنیم».