این محوطه باستان‌شناختی سال ۱۳۴۷ با عنوان شهر قدیم دستوا در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده ‌است.

تجاوز به حریم دستوا
«ابوالفضل مهدی‌پور»، دوستدار و فعال میراث فرهنگی در شوشتر، دراین باره به ایرنا می‌گوید: عرصه و حریم شهر تاریخی دستوا مشخص نشده است و همین مسئله موجب شده تا ویلاسازی در این شهر تاریخی ارزشمند وجود داشته باشد و به‌راحتی به حریم آن تجاوز شود.

او ادامه می‌دهد: ازآنجاکه این ساخت‌وسازها بدون مجوز انجام می‌شود، آمار دقیقی از آن نیز وجود ندارد.

مهدی‌پور می‌افزید: علاوه‌بر مسئله ساخت‌وسازهای غیرمجاز، این محوطه نیازمند مرمت، بازسازی، حفاظت و نگهداری است و باید دوباره کاوش‌ها در آن ادامه پیدا کند.

کاوش‌ها و گمانه‌زنی‌ها
به‌گفته «حسن درخشی»، باستان‌شناس و عضو هیئت‌علمی دانشگاه، برای نخستین‌بار علی‌اکبر سرفراز، دستوا را در سال۱۳۴۷ بررسی و در آن گمانه‌زنی انجام داد. او با ایجاد دو ترانشه A و B در اراضی دستوا آثاری شامل آرامگاه الیمائید، سفالینه‌های ساسانی تا اسلامی و آثاری از کوره سفالگری ساسانی به‌دست آورد.

پس از مدتی وقفه، کاوش در محوطه دستوا به سرپرستی مهدی رهبر از سرگرفته شد و آشکار شدن اتفاقی بخشی از سقف آرامگاهی در گلالک، سرآغاز کاوش‌های ممتد باستان‌شناختی در اراضی دستوا در دهه ۶۰ شد.

تشکیل پرونده حقوقی برای متجاوزان
«امین مهدوی‌کیا»، مدیر پایگاه میراث‌ملی شهر تاریخی دستوا، درباره تعرضات صورت‌گرفته به این محوطه تاریخی به‌ویژه ویلاسازی به ایرنا گفت: برای مسئله ساخت‌وسازهای غیرمجاز در این محوطه پرونده حقوقی تشکیل شده و نماینده حقوقی اداره میراث‌فرهنگی شهرستان شوشتر نیز در حال پیگیری آن است.

او افزود: باتوجه‌به اینکه در سال‌های گذشته این محوطه تاریخی تعیین عرصه و حریم نشده و ضوابطی برای آن صادر نشده بود، با پیگیری‌هایی که از اداره‌کل میراث‌فرهنگی شد، گمانه‌زنی و مطالعه محوطه از سر گرفته شد و پیمانکار در حال تنظیم گزارش‌ها است تا به تولید ضوابطی برای عرصه و حرایم این محوطه تاریخی منجر شود.

مهدوی‌کیا به ایرنا گفت: با مشخص شدن ضوابط عرصه و حریم، می توان با استناد به آنها، ادله محکم و کافی برای جلوگیری از ساخت‌وسازهای غیرمجاز وجود دارد.

او گفت: گمانه‌زنی در محوطه از حدود ۴۵ روز پیش آغاز شده، اقدامات میدانی آن به اتمام رسیده و در حال حاضر مشاور در حال تولید گزارش و نقشه‌ها است.

مدیر پایگاه میراث‌ملی شهر تاریخی دستوا ادامه داد: در حال حاضر و تا زمان آماده شدن عرصه و حریم برای هرگونه موردی که از جانب افراد محلی و یگان حفاظت شهرستان مبنی‌بر تجاوز به محوطه گزارش داده شود، بلافاصله پرونده حقوقی تشکیل داده می‌شود.

مهدوی‌کیا به برنامه‌ریزی برای حفاظت و مرمت این محوطه اشاره کرد و افزود: محل سایبان‌هایی که در یکسال گذشته به سرقت رفته بودند، در حال بهسازی است و همچنین گچ‌بری‌هایی که در کاوش‌های قبلی به دست آمده بود، یک دوره مرمت شدند.

او بیان کرد: حراست و نگهبانی و جلوگیری از حفاری‌های غیرمجازی به‌صورت رصد می‌شود.