گردشی در دنیای گربه‌سانان

گربه‌ها موجوداتی جذاب و الهام‌بخش برای همهٔ ساکنان کرهٔ‌ زمین هستند؛ حیواناتی با قدرت انطباق بالا در برابر شرایط متنوع محیطی که توانسته‌اند خود را به تمام قاره‌ها برسانند و درحال‌حاضر شکارچیان غالب اکثر زیستگاه‌ها هستند. اولین تجربه‌ام از کار با گربه‌سانان از سال ۲۰۰۶ و در بازدیدهای میدانی به همراه تیم پروژهٔ یوزپلنگ آسیایی آغاز شد و بعد از آن تجربهٔ چشم‌درچشم‌شدن با یک گربهٔ شنی در بیابان‌های دورافتادهٔ ایرانشهر در سیستان‌وبلوچستان مرا مصمم به تحقیق دربارهٔ این مخلوقات اسرارآمیز کرد که هنوز دربارهٔ آن‌ها خیلی کم می‌دانیم. بدون‌شک، آدم خوش‌شانسی هستم که سروکارم با این گروه از حیات‌وحش گره خورده و آن ‌را به دیدهٔ یک موهبت می‌نگرم. گربه‌سانان گونه‌هایی در رأس هرم غذایی هستند که مانند یک چتر حمایتی، از اکوسیستم حفاظت می‌کنند و نسبت‌به مداخلات انسانی حساسیت زیادی نشان می‌دهند و ازاین‌رو موردتوجه حفاظت‌گران هستند که در نبود بودجهٔ کافی برای حفاظت از تمامی گروه‌های جانوری، گربه‌سانان را که گونه‌هایی شناخته‌شده و موردتوجه عموم مردم هستند، در اولویت برنامه‌های حفاظتی قرار دهند. 

کتاب پنجه‌مخملی‌ها، یکی از کتاب‌های مرجع گربه‌سانان جهان با ترجمهٔ روان کاوه فیض‌اللهی است که خواندن آن را به همۀ آن‌هایی که دوست دارند بدانند در دنیای گربه‌سانان چه می‌گذرد توصیه می‌کنم. پنجه‌مخملی‌ها برای‌مان می‌گوید درحال‌ حاضر چند گونه گربه‌سان بر روی کرۀ زمین زندگی می‌کنند و نیز از دودمان آن‌ها و وضعیت انتشار آن‌ها می‌گوید. ویژگی‌های رفتاری و در جاهایی تولیدمثلی و تغذیه‌ای آن‌ها را برای‌مان شرح می‌دهد و می‌گوید که هرگونه در کدام طبقهٔ حفاظتی قرار دارد تا آگاهمان کند رفتارمان با هر گونه چگونه باید باشد تا بتوانیم امیدوار به حفظ آن‌ها برای آیندگان باشیم. در برخی جاها ویژگی‌های رفتاری گربه‌ها آن‌چنان زیبا و با ظرافت و داستان‌گونه تشریح شده که خواننده با اشتیاق آن را دنبال می‌کند. با خواندن پنجه‌مخملی‌ها می‌فهمیم دانش ما از گربه‌های بزرگ‌جثه در همه‌جای دنیا بسیار بیشتر از گربه‌های کوچک‌‌جثه ‌است و این تنها مختص گربه‌های کوچک‌جثهٔ ایران نیست و ازاین‌رو، وظیفهٔ ما را برای افزایش دانش‌مان دربارهٔ این گروه از گربه‌سانان دوچندان می‌کند. 

در میان همهٔ کتاب‌هایی که به زبان فارسی دربارهٔ گربه‌سانان ایران نوشته شده و وضعیت آن‌ها اجمالی و گذرا تشریح شده، به‌واقع جای یک منبع به زبان فارسی که به‌صورت یک مجموعهٔ کامل تمامی گربه‌های دنیا را آن‌هم با ترجمه‌ از یک مرجع قابل استناد و نویسندگانی خوش‌نام گردآوری کند، خالی بود و این نیاز همواره احساس می‌شد که چرا کسی سراغ ترجمهٔ این دست از کتاب‌ها نمی‌رود؟ پنجه‌مخملی‌ها با نثری شیوا و قابل‌فهم برای عموم خوانندگان و نه‌تنها پژوهشگران، به‌صورت روش‌مند، ما را به دنیای گربه‌سانان متصل می‌کند و این گام بزرگی است در شناخت و حفاظت از این شکارچیان بی‌همتا. ولی با تمام این نقاط قوت که در کتاب هست، شاید اگر تصاویر گربه‌ها و نقشه‌‌های پراکنش آن‌ها رنگی بود، خواننده ارتباط نزدیک‌تری با ویژگی‌های ظاهری و مناطق پراکنش گونه‌های گربه‌سانان پیدا می‌کرد. با این همه، جای کتابی جامع که به‌تفصیل به دانسته‌ها و ندانسته‌های ما از گربه‌سانان ایران بپردازد و یافته‌های علمی سال‌های اخیر را پوشش دهد، هم‌چنان خالی است. 

دنیای درندگان ملوس

پیامی به ساکنان سرزمین گربه