بایگانی مطالب: میراث
عملیات پنهان در قلب شبستان
مسجد کازرونی عباسآباد اصفهان، یکی از بناهای مذهبی-تاریخی این شهر، این روزها به کانونی از نگرانیهای میراثی تبدیل شده است؛ بنایی که پس از سالها بیتوجهی و در میانه اعتراض نمازگزاران و فعالان میراثفرهنگی، سرانجام در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید. اما درست در همان مقطع، نشانههایی از مداخلات فیزیکی، تخریبهای پنهان و پروژههایی مبهم در حریم آن مشاهده شد؛ مداخلاتی که نهتنها شفافسازی روشنی درباره آنها صورت نگرفته، بلکه با پوشاندن کامل بدنه جنوبی مسجد و محدود کردن دسترسی عمومی، بر دامنه ابهامها افزوده است.
صنعت گردشگری نیازمند نجات فوری است
رئیس اتاق بازرگانی ایران با ارسال نامهای به سیدرضا صالحی امیری، وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی از او خواست با اقدام فوری در حمایت از فعالان گردشگری کشور صنعت گردشگری را از بحران ایجاد شده نجات دهد.
خانه تاریخی در اردکان ویران شد
|پیام ما| تخریب بناهای تاریخی در تعطیلات؛ یکی از رویههای جدیدی است که متخلفان برای پیشبرد پروژهها و اهداف خود، بهویژه در مورد بناهای تاریخی، در سالهای اخیر در پیش گرفتهاند. آنها از فرصت نبود نیروهای ناظر و یگان حفاظت میراث سوءاستفاده میکنند و دست به تخریب بناهایی میزنند که نتوانستهاند مجوز تخریب از میراثفرهنگی دریافت کند. با این روش نهادهای ناظر را در مقابل عمل انجامشده قرار میدهند. هرچند قوانینی برای این متخلفان و مجازات آنها وجود دارد، اما تجربه ثابت کرده چنین پروندههایی معمولاً با پرداخت جریمه نقدی و مماشات نهادهای متولی بسته میشوند.
تبلیغ در استانبول؛ رکود در تهران
|پیام ما| دولت تمام هزینههای پاویون ایران در نمایشگاه گردشگری EMITT استانبول را پرداخت کرده تا ۱۰ شرکت خصوصی، ظرفیتهای گردشگری ایران را معرفی کنند. اقدامی که بهگفته مسئولان، «فرصتی طلایی برای رونق گردشگری» است، اما در شرایطی که گردشگری ایران زیر سایه سنگین جنگ و ناآرامیها دچار رکودی جدی شده، این حضور خارجی بیش از آنکه سرمایهگذاری راهبردی باشد، شبیه نمایش پرهزینهای است که احتمال بازدهی آن بسیار پایین -حتی نزدیک به صفر- است.
موزهها تعطیلاند؛ جامعه تنهاست
|پیام ما| موزهها و مراکز تاریخی ایران امسال تعطیلی کمسابقهای را تجربه کردند. در مقطعی همزمان با جنگ تعطیل شدند و حالا هم بیش از یک ماه است که با شروع ناآرامیها، درهایشان را به روی بازدیدکنندگان بستهاند. هرچند این تعطیلیها بهدرستی و برای حفاظت از اشیای موزهها صورت گرفته -البته هنوز کسی نمیداند موزهها تا چه اندازه به مخازن امن مجهز هستند و اشیا تا چه اندازه در این مخازن در اماناند- اما با نگاهی به توصیههای نهادهایی از قبیل ایکوم برای ایفای نقش اجتماعی موزهها در بحرانها، میتوان گفت موزههای ایران تبدیل به یک انبار برای حفاظت از آثار شدهاند. بی آنکه تلاشی برای ایفای نقش اجتماعی خود در جامعهای که دچار یک ترومای جمعی شده؛ داشته باشند. موزهها برای حفاظت از آثار تعطیلاند و در عرصه اجتماع، غایب.
عتیقههای خونین
|پیام ما| تجربه کشورهایی که دچار جنگ، بیثباتی سیاسی یا ناآرامیهای گسترده شدهاند، نشان میدهد میان کاهش کنترل حاکمیتی و افزایش حفاریهای غیرمجاز رابطهای مستقیم وجود دارد. در چنین شرایطی آثار تاریخی تنها قربانی تخریب نیستند، بلکه به کالایی اقتصادی تبدیل میشوند که میتواند هزینه ادامه درگیریها را تأمین کند.
میراث تاریخی در بحران فرو میریزد
|پیام ما| «اشراری که در مسیر تخریب میراثفرهنگی حرکت میکنند، همیشه آمادهبهرکاباند؛ چه در دوران بحران و چه در دوران ثبات. تفاوت اینجاست که در دوران بحران، شمشیرشان تیزتر و رکابشان محکمتر میشود؛ چون توجه و حواس مدیران شهری و کشوری به آنچه پیشینه و فرهنگ ما را تعریف میکند، کمتر میشود و همین غفلت، میدان را برای تخریب بازتر میکند.» این جمله «مهدی تمیزی» شاید چکیده دیدگاه ده کنشگر میراثفرهنگی در شهرها و استانهای مختلف ایران باشد که در گفتوگو با «پیام ما» از وضعیت امروز میراثفرهنگی گفتند. کسانی که بیش از یک دهه است که در این حوزه فعالیت دارند و بهخوبی با چالشها و مشکلات آن آشنا هستند.
هشدار پیش از فاجعه
مسجدجامع عتیق اصفهان، کهنترین سند زنده معماری اسلامی در ایران و یکی از شاخصترین آثار ثبتشده در فهرست میراث جهانی یونسکو، این روزها با بحرانی چندوجهی روبهروست؛ بحرانی که دیگر صرفاً در حد «نمزدگی موضعی» یا «نشتی محدود تأسیسات» باقی نمانده و بهگفته کارشناسان، به مرحله هشدار جدی رسیده است. شکستگیهای مکرر لولههای آب و فاضلاب در حریم و جوار مسجد، افزایش محسوس رطوبت در بدنه و پی بنا و همزمانی این رخدادها با عبور خط ۲ متروی اصفهان از نزدیکی این مجموعه تاریخی، مجموعهای از نگرانیهای فنی، حقوقی و مدیریتی را ایجاد کرده که نمیتوان آن را با توضیحات مقطعی یا اقدامات کوتاهمدت فروکاست.
لزوم هوشیاری بینالمللی در مواجهه با میراث ایران
|پیام ما| گروهی از متخصصان موزه در (IMPD) و فعالان میراثفرهنگی در روزهای اخیر نامهای هشدارآمیز منتشر کرده و از موزهها، خانههای حراج، دلالان و مجموعهداران خصوصی در سراسر جهان خواستهاند در قبال هر شیء با منشأ فارسی/ایرانی یا با پیشینه محتمل ایرانی، دقت و بررسی حرفهای مضاعف را به کار گیرند. این نامه در ظاهر یک هشدار حرفهای خطاب به موزهها و بازارهای جهانی هنر است؛ اما در روزهایی که این نامه منتشر میشود، میتوان گفت مخاطب اصلی آن ایران است. در شرایطی که بیثباتی سیاسی و فشارهای ساختاری، خطر قاچاق و خروج غیرقانونی اشیای تاریخی را بهطور معناداری افزایش میدهد، این هشدار تنها یک توصیه نیست، بلکه بازتاب نگرانی عمیقتری است. این نگرانی که میراثفرهنگی در دورههای بحران بیش از هر زمان دیگری در معرض غارت، انتقالهای شتابزده و مشروعسازی در بازارهای رسمی جهانی قرار میگیرد.
«قلات» زیر آوار توسعه بیضابطه
|پیام ما| گردشگری روستایی در سخنان مسئولان بهعنوان موتور توسعه پایدار و راه نجات اقتصاد روستاها معرفی میشود؛ مدلی که قرار است هم اشتغال ایجاد کند و هم از میراث و طبیعت محافظت کند. با همین رویکرد تلاشهایی برای ثبت روستاها در فهرست دهکدههای جهانی در سالهای اخیر شکل گرفته که البته اقدام مهمی است، اما واقعیت جاری در روستاهای شاخص ایران گاهی با این اظهارات و سیاستها در تناقض است. یکی از بارزترین این تناقضات را میتوان در روستای قلات در شیراز مشاهده کرد. روستایی که بافت تاریخی ارزشمند آن به ثبت ملی رسیده، اما ساختوسازهای غیرقانونی و تخریب محیط طبیعی آن و بدتر از تمام اینها، سکوت نهادهای متولی نهتنها منجر به آسیب جدی به چشمانداز و طبیعت روستا شده که هویت تاریخی و معماری آن را هم بهشکل جدی تهدید میکند.
