بایگانی مطالب: جامعه
تلاقی غبارآلود ریشهها و رویاها
مروری بر کتاب «آذرباد» نوشته «نسیم مرعشی»
بازار داغ ریال در مرزهــا
در بازارهای مرزی، این بار نه دلار و دینار، بلکه خودِ اسکناسهای ایرانی مشتری پیدا کردهاند. اسکناسها و تراولچکهای یک میلیون تومانی و ۵۰۰ هزار تومانی دستبهدست میشوند و با پرداخت مبالغی بالاتر، راه خود را به آنسوی مرزها میگشایند. بازاری که در هفتههای اخیر از بانه و مریوان، پاوه و جوانرود در غرب کشور تا شهرهای سیستانوبلوچستان در جوار مرز پاکستان رونق گرفته، تنها یک تجارت مرزی نیست؛ بلکه روایتی از اقتصادی سرشار از نااطمینانی است که در آن حتی پول ملی نیز به کالایی برای معامله و سفتهبازی تبدیل شده است.
نقشه تابآوری ایران در برابر زلزله
زلزلههای اخیر در ونزوئلا، بار دیگر اهمیت تابآوری شهرها در برابر زمینلرزه را به یکی از مهمترین موضوعات مدیریت بحران تبدیل کرده است. اما اگر زلزلهای با ابعاد مشابه در ایران رخ دهد، کدام استانها آسیبپذیرتر خواهند بود؟ به گفته کارشناسان، مازندران، گیلان، تهران و هرمزگان از جمله استانهایی هستند که پایینترین سطح تابآوری لرزهای را دارند. همچنین آمارهای وزارت راه و شهرسازی نشان میدهد بیش از ۱۷۷ هزار هکتار بافت فرسوده، ناکارآمد شهری، تاریخی و سکونتگاههای غیررسمی در کشور شناسایی شده است. این مناطق شامل بافتهای فرسوده با حدود ۱۱ میلیون نفر جمعیت، سکونتگاههای غیررسمی (حاشیهنشینی) با ۷.۵ میلیون نفر، بافتهای تاریخی با ۲.۵ میلیون نفر و پهنههای پرخطر با ۲۵۰ هزار نفر جمعیت است؛ در مجموع، بیش از ۲۱ میلیون نفر در سکونتگاههایی زندگی میکنند که در صورت وقوع زلزله، بهطور بالقوه در معرض خطر قرار دارند. با این حال، تجربه کشورهای مختلف نشان میدهد که هرچند وقوع زلزله اجتنابناپذیر است، اما میتوان با برنامهریزی و ارتقای تابآوری، خسارتهای آن را بهطور چشمگیری کاهش داد.
زندگی روی گسلهای ناآرام
| پیام ما | تصاویر ویرانی در خیابانهای «کاراکاس» دلخراش است؛ ساختمانهایی که در چند ثانیه فرو ریختند، مردمی که شب را در خیابانها گذراندند و آمار قربانیانی که هر ساعت افزایش یافت. دو زمینلرزه به بزرگی ۷.۲ و ۷.۵ ریشتر در ۲۴ ژوئن ۲۰۲۶ ونزوئلا را لرزاند و جان بیش از ۱۰ هزار نفر را گرفت. این حادثه طبیعی بار دیگر این پرسش را پیش روی ما قرار داد که شهرهای ایران تا چه اندازه برای رویارویی با زلزله آمادهاند. کشوری که بر کمربند لرزهخیز آلپ ـ هیمالیا قرار گرفته و در طول تاریخ بارها زخم زمینلرزههای ویرانگر را بر تن خود دیده است؛ از رودبار و منجیل تا بم، سرپل ذهاب و خوی.
گسل زلزلــــــــه ایجاد میکند سیاستها فاجعه را رقم میزنند
رخداد زلزلههای دوگانه با بزرگای ۷.۲ و ۷.۵ در ۲۴ ژوئن ۲۰۲۶ (سوم تیر ۱۴۰۵) به مرکزیت سانفلیپه در ایالت یاراکوی، نمونهای عینی از پیچیدگی مدیریت بحران در مناطق خارج از پایتخت را به نمایش گذاشت. این موضوع، بهویژه در کشوری مانند ونزوئلا که سالها در معرض تحریم و فساد ساختاری بوده، اهمیت ویژهای دارد. گرچه لرزشها در کاراکاس نیز خساراتی بر جای گذاشت، کانون اصلی فاجعه و بیشترین نرخ تخریب در استانها و ایالتهای شمالی و مرکزی، نظیر یاراکوی، کارابوبو و لاگوایرا، متمرکز بود.
تابآوری اتفاقی نیست
امدادگران هر چند دقیقه یکبار از مردم میخواهند سکوت کنند؛ شاید کسی هنوز زیر آوار زنده باشد. بیلهای مکانیکی تودههای بتن و آهن را کنار میزنند و خانوادهها چشم از خرابههایی که روزی خانهشان بود، برنمیدارند. یک هفته از زمینلرزه ونزوئلا گذشته است، اما در ایالت «لاگوایرا» شمار جانباختگان همچنان رو به افزایش است و با گذشت هر ساعت، امید به پیدا شدن بازماندگان کمتر میشود. آنچه این روزها از ونزوئلا مخابره میشود، برای ایرانیها تصویر ناآشنایی نیست. از طبس و رودبار تا بم، ورزقان، سرپلذهاب و خوی، زلزله بارها همین صحنهها را تکرار کرده است؛ آوار، چشمانتظاری و مسابقهای با زمان برای نجات جان کسانی که شاید هنوز زیر خرابهها زنده باشند.
کیفیت ساختوساز، تضمین کاهش خسارت
هنوز عملیات جستوجو در میان آوارهای دو زلزله ۷ ریشتری ونزوئلا ادامه دارد؛ حادثهای که بر اساس برآورد سازمان ملل، ممکن است تا ۱۰ هزار قربانی بر جای بگذارد. این زلزلههای ویرانگر بار دیگر اهمیت آمادگی شهرها و میزان تابآوری آنها در برابر زمینلرزه را یادآوری کرده است. برای کشوری مانند ایران که روی یکی از مهمترین کمربندهای لرزهای جهان قرار دارد، این پرسش مطرح است که اگر زلزلهای مشابه در ایران رخ دهد، کدام استانها آسیبپذیرتر خواهند بود و چه عواملی میزان تابآوری آنها را تعیین میکند؟ پاسخ به این پرسش، محور گفتوگوی ما با «علی بیتاللهی»، رئیس بخش زلزلهشناسی مهندسی و خطرپذیری مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی است؛ گفتوگویی که با بررسی همزمان شاخصهایی مانند توپوگرافی، تراکم گسلهای فعال، سابقه رخداد زمینلرزه، کیفیت ساختوساز و تراکم جمعیت، تصویری از وضعیت تابآوری لرزهای استانهای کشور ارائه میدهد و ابعاد مختلف مؤثر بر آسیبپذیری استانها در برابر زلزله را بررسی میکند.
اجماع دولت و مجلس برای رونق تولید مسکن و مدیریت بازار اجاره
وزیر راه و شهرسازی و اعضای کمیسیون عمران مجلس در نشستی مشترک، بر تسریع تولید مسکن، کنترل بازار اجاره، تکمیل واحدهای نیمهتمام نهضت ملی مسکن و بازگشت دولت به نقش تسهیلگر در سیاستگذاری بخش مسکن تأکید کردند.
آغاز فصل سوم مرمت خانه تاریخی «آقا جواد یزدی» در بشرویه
عملیات فصل سوم مرمت خانه تاریخی «آقا جواد یزدی» در بافت تاریخی بشرویه آغاز شد؛ بنایی ارزشمند با لایههایی از معماری صفوی و قاجاری.
آبِ شـــــــرب گلآلود نتیجه افتتاح طرح ناتمام
آب اهواز و روستاهای اطراف آن بار دیگر گلآلود و مکدر شده است؛ مشکلی که قرار بود پس از سالها با اجرای طرح آبرسانی «غدیر» برای همیشه رفع شود. اگرچه این طرح در دولت سیزدهم افتتاح شد، اما گرهی از مشکل آب اهواز باز نکرد. حالا با شروع فصل گرم، آب مکدر و گاه گلآلود با شدت بیشتری به خانه اهوازیها برگشته است. شهروندان اهواز ناچار به خرید آب گران از تانکرها هستند و برخی روستاییان نیز از کانالهای آبیاری کشاورزی یا رودخانه کارون آب برمیدارند. یک استاد دانشگاه به «پیام ما» میگوید: «در زمان افتتاح خط انتقال آب از رودخانه دز به کرخه، که طرحی موقت برای جابهجایی محل آبگیر و بهبود کیفیت بود، اینگونه القا شد که طرح غدیر تکمیل و بهرهبرداری نهایی شده است، در حالی که چنین نبود و در آن زمان پیشرفت طرح ۵۳ درصد بود. تلاش سازمان آب و برق خوزستان برای اصلاح این ذهنیت نیز به نتیجه نرسید و همین مسئله باعث شد طرح غدیر دیگر پیگیری نشود و نیمهتمام بماند.» او توضیح میدهد: «در طرح غدیر پیشبینی شده بود تصفیه فیزیکی آب انجام و سپس به شرکت آبفا تحویل شود. بر همین اساس توسعه تصفیهخانههای اهواز از دستور کار خارج شد، اما مجری از این تعهد شانه خالی کرد. بنابراین بار اضافهای به تصفیهخانههای قدیمی وارد شد. نتیجه این شده که اکنون آب با تصفیه ناقص وارد شبکه میشود و آب اهواز از نظر کدورت و شوری (EC) به هیچوجه قابل قبول نیست. اگر دستگاههای تصفیه خانگی نباشند، مردم باید با احتیاط از آب استفاده کنند.»
