تحریریه پیام ما

چه چیزی یک شغل را از شغلی دیگر متمایز می‌کند؟ مهارت‌ها، ابزارها، محیط کار؟ همه اینها درست‌اند، اما یکی از نخستین نشانه‌هایی که ما را با هویت یک حرفه آشنا می‌کند، لباسی‌ست که تنِ شاغل آن است. لباس کار فقط یک پوشش نیست بلکه روایتگر نوعی مسئولیت، شیوه‌ای از زیستن و گاه بخشی از حافظه جمعی ماست. از روپوش سفید پزشک تا یونیفرم آتش‌نشان، از پیش‌بند خیاط و نانوا تا لباس‌های رسمی کارمندان اداری، هرکدام حامل پیامی‌ست درباره نقشی که افراد در جامعه ایفا می‌کنند. در این گزارش، سراغ لباس مشاغل در ایران رفته‌ایم؛ نه‌فقط برای توصیف آنچه به چشم می‌آید، بلکه برای فهمیدن آنچه پشت این پوشش‌ها پنهان است. بررسی چالش‌ها، هویت‌ها و آینده‌ای که در طراحی این لباس‌ها رقم خواهد خورد.

|پیام ما| تصاویر منتشرشده از بافت تاریخی شیراز خبر از اجرای پروژه ساختمانی بزرگ‌مقیاسی در محدوده ثبت‌ملی‌شده این بافت می‌دهد. پروژه‌ای که هنوز جزئیات آن مشخص نیست، اما در تخلف صورت‌گرفته در آن تردیدی نیست. روز پنجشنبه انجمن صنفی مرمتگران آثار تاریخی استان فارس از فعالیت تاورکرین و ماشین‌آلات سنگین در بافت تاریخی شیراز، مرز ممنوعه مداخلات عمرانی، خبر دادند. گویا بعد از جولان لودرها حالا نوبت به خودنمایی جرثقیل‌ها در آسمان بافت تاریخی شیراز رسیده است. براساس گزارشی که خبرگزاری ایسنا به‌نقل از این انجمن منتشر کرد، هم‌زمان با روز جهانی محوطه‌ها و بناهای تاریخی، انجمن صنفی مرمت استان فارس در قالب بیانیه‌ای درباره تحرکات تازه‌ای که در بافت تاریخی شیراز مشاهده شده و همچنین، خطراتی که مجموعه ثبت‌شده این بافت را تهدید می‌کند، هشدار داده است. حال باید دید متولیان حفاظت از این اثر ملی چه توجیهی برای جولان جرثقیل‌ها در آسمان این شهر دارند.

در عصر تغییر اقلیمی

سخنگوی قوه قضائیه:

|پیام ما| شناخت گذشته بیش از هر زمان دیگری با کمک ابزارهای آینده ممکن شده است. هوش مصنوعی و فناوری‌های نوین، دیگر فقط ابزارهای تخصصی برای حوزه‌های خاص نیستند؛ آنها سال‌هاست که به کمک تاریخ و میراث فرهنگی آمده‌اند. از ربات‌های راهنمای موزه گرفته تا الگوریتم‌هایی که کیفیت کاوش‌های باستان‌شناسی را دگرگون کرده‌اند، از آرشیوهای دیجیتال گرفته تا تکنیک‌های مستندسازی و رمزگشایی داده‌های تاریخی، همه در خدمت حفظ، معرفی و بازآفرینی میراث فرهنگی هستند. اما در کشوری چون ایران، با گنجینه‌ای غنی از تاریخ و تمدن، نه‌تنها بهره‌ای از این فناوری‌ها گرفته نمی‌شود که حتی ابتدایی‌ترین اصول حفاظت و معرفی آثار تاریخی نیز نادیده گرفته می‌شود. روز جهانی محوطه‌ها و بناهای تاریخی، بهانه‌ای‌ست برای مرور وضعیت میراث فرهنگی در جهانی که به‌سرعت در حال تحول است؛ جهانی که از ابزارهای نوین برای شناخت بهتر ریشه‌ها و روایت دقیق‌تر گذشته‌اش بهره می‌برد. نگاه به وضعیت امروز میراث فرهنگی ایران، تصویری نگران‌کننده ترسیم می‌کند: فرونشست زمین، آرام و بی‌صدا، آثار ارزشمند تاریخی را تهدید می‌کند؛ بسیاری از بناها و محوطه‌های تاریخی زیر سایه‌ بی‌توجهی و نبود برنامه‌های اصولی، روزبه‌روز فرسوده‌تر می‌شوند. نبود ساختارهای مشخص برای مستندسازی و اطلاع‌رسانی، نه‌تنها پژوهشگران و علاقه‌مندان را از دسترسی به اطلاعات پایه محروم کرده که راه معرفی و آشنایی بیشتر با میراث تاریخی برای عموم مردم را مسدود کرده است. نگاه‌های محدودکننده به داده‌هایی که می‌توانند بستری برای شناخت بهتر میراث باشند هم این شکاف را عمیق‌تر کرده است. فاصله‌ ما از استانداردهای جهانی، روزبه‌روز بیشتر می‌شود. درحالی‌که بسیاری از ابزارها در دسترس‌اند، اما آنچه جای خالی‌اش بیش از هر چیز احساس می‌شود، اراده‌ای جدی برای استفاده‌ درست از این ظرفیت‌ها در مسیر حفاظت، معرفی و آگاهی‌بخشی پیرامون میراث فرهنگی است.

|پیام ما| تعطیلی مدارس و ادارات استان‌های مختلف، در همین ابتدای سال باز هم تیتر اخبار شد. ورود طوفان گردوغبار از مرز عراق و عربستان، امروز بیست‌وششم فروردین‌ماه آسمان نیمه‌ جنوب و غرب کشور را نارنجی کرد. ریزگردهایی که از بیابان‌های خشک عربستان و عراق به ایران رسیده‌ بودند با کاهش کیفیت هوای چندین استان، هشدارها برای کاهش دید و افزایش آلاینده‌های هوا را جدی‌تر از همیشه کردند؛ به‌طوری‌که نگرانی‌ها درباره سلامت عمومی بار دیگر به اوج خود رسید. امروز نمایندگان مجلس شورای اسلامی با تصویب تقاضای تحقیق و تفحص از عملکرد سازمان حفاظت محیط‌زیست در مقابله با پدیده گردوغبار موافقت کردند. اقدامی که نایب‌رئیس فراکسیون محیط‌زیست مجلس درباره آن به «پیام ما» می‌گوید: «انتظار داشتیم سازمان محیط‌زیست در زمینه دیپلماسی محیط‌زیستی فعال‌تر عمل کند، چراکه بخشی از منشأ ریزگردها در کشورهای همسایه قرار دارد.»

|پیام‌ما| نايب‌رئیس کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی در گفت‌وگو با پیام ما عنوان کرده است که علاوه‌بر شروع زودهنگام و بدون اطلاع قبلی خاموشی‌هایی که از نیمه فروردین در سراسر کشور اعمال می‌شود، موضوع توزیع ناعادلانه خاموشی‌ها میان تهران و سایر استان‌ها نارضایتی شهروندان سراسر کشور را افزایش داده است. به‌گفته «رمضانعلی سنگدوینی»، این کمیسیون از شهروندان در نقاط مختلف کشور گزارش‌های متعددی دریافت کرده است که از قطعی‌های مکرر، بدون اطلاع‌رسانی قبلی و با مدت‌زمان طولانی خبر می‌دهد که عملاً زندگی روزانه، کسب‌وکارها و خدمات عمومی را مختل کرده است. او تأکید کرده است «تبعیض آشکار در توزیع خاموشی‌ها میان تهران و دیگر مناطق کشور» یک چالش است و ادامه این وضعیت، به‌ویژه با نزدیکی به فصل گرما، می‌تواند به یک بحران اجتماعی گسترده تبدیل شود؛ بحرانی که پیش‌زمینه آن بی‌تدبیری در مدیریت انرژی و کم‌کاری در توسعه زیرساخت‌های نوین برق است.

| پیام ما | در شهرهای ما، زباله فقط زباله نیست. بخشی از واقعیت روزمره است؛ نمادی از سبک زندگی، سازوکار اقتصادی، و نحوه مشارکت اجتماعی. در سال‌هایی که همه‌چیز دیجیتال می‌شود، از تاکسی تا خرید خانه، گروهی از جوان‌ها تلاش کرده‌اند همین زباله را هم به‌نوعی دیجیتال کنند با اپلیکیشن، پلتفرم و مدل‌های خلاقانه بازیافت. استارتاپ‌هایی مثل «تفکیکان» که در سال‌های اخیر موفق به جذب سرمایه شد، یا نرم‌افزارهایی مثل «کارو» در مشهد، «جارو» در تهران و کرج و «کلینزی» در بوشهر، به‌دنبال این هستند که مدیریت پسماند شهری را از قالب سنتی و پرهزینه بیرون بکشند و وارد بازی نوآورانه کنند. اما کار به این سادگی هم نیست. این‌طور نیست که صرفاً با راه‌اندازی یک اپلیکیشن و اندک تبلیغ در اینستاگرام، مردم به تفکیک زباله از مبدأ روی بیاورند یا ناگهان فرهنگ شهر تغییر کند. همین حالا اگر یک قوطی فلزی نوشابه روی زمین بیفتد، احتمال زیاد است که خیلی زود یکی از زباله‌گردها آن را بردارد، چون ارزش فروش دارد. اما کیسه‌ای زباله تر، بی‌بو و بی‌ارزش ممکن است هفته‌ها در گوشه یک کوچه بماند، بی‌آنکه کسی حتی لحظه‌ای درباره‌اش فکر کند. این گزارش نگاهی دارد به برخی از این تلاش‌ها برای نوآوری در حوزه بازیافت در ایران، چالش‌هایشان، و چشم‌اندازی که پیش‌ رو دارند. نه با نگاه تبلیغاتی، نه با کلیشه‌های محیط‌زیستی بلکه از منظر فناوری، مشارکت عمومی و واقعیت‌های شهری امروز.

با گذشت بیش از یک‌دهه از تأسیس «صندوق توسعه ملی»، تحقق هدفی که برای آن تعریف شده بود، یعنی تبدیل بخشی از عواید نفتی به سرمایه‌های مولد، همچنان به چالش‌های جدی برخورده است. بررسی‌های مرکز پژوهش‌های شورای اسلامی نشان می‌دهند که برداشت‌های بی‌رویه دولت‌ها، ناکارآمدی در بازگشت تسهیلات ارزی و تخصیص ناعادلانه منابع به نهادهای عمومی غیردولتی باعث شده‌اند این صندوق نتواند نقشی که در توسعه پایدار کشور باید ایفا کند، به‌درستی اجرا کند. به همین دلیل، این گزارش می‌گوید حالا ضرورت اصلاحات ساختاری و تقنینی برای بهبود عملکرد این صندوق بیش از همیشه احساس می‌شود.

کارزاری با عنوان «درخواست مقابله با انفجار جمعیت سگ‌های ولگرد در شهرها و روستاهای جنوب استان فارس» در وب‌سایت کارزار در جریان است. در متن آن نویسندگان خطاب به رئیس‌جمهوری و استاندار فارس، خواستار مقابله با افزایش روزافزون جمعیت سگ‌های ولگرد در جنوب ایران شده‌اند.

قاچاق سوخت، یکی از معضلات تاریخی اقتصاد ایران، به دلیل تفاوت قیمت‌های فاحش با کشورهای همسایه به یک فعالیت سودآور تبدیل شده است. با ورود مستقیم مقام‌های دولتی، تلاش‌ها برای مقابله با این پدیده تشدید یافته و برنامه‌های هوشمندانه‌ای در حال اجراست تا این چالش به حداقل برسد.

|پیام ما| «رومن گیرشمن» کاخ آپادانا در شوش را «گوهر تابناک معماری هخامنشی» توصیف کرده است. کاخی به‌یادگارمانده از داریوش بزرگ که در طوفان حوادث تاریخ بارها طعم غارت و ویرانی را چشید و آسیب دید، اما به‌جا ماند تا روایتگر تاریخ باشد. دمورگان، دیولافوآ و گیرشمن و باستان‌شناسان بسیاری تلاش‌هایی برای حل معمای آن کردند و هریک بخشی از آن را از خاک بیرون کشیدند و داستان و تاریخش را ثبت کردند. حالا اما پس از سال‌ها، بخش دیگری از ماجرای آپادانا برای باستان‌شناسان روشن شده است. معدنی که سنگ‌های این کاخ را تأمین کرده، توسط پژوهشگران کشف شد؛ کشفی که به تعبیر رئیس پژوهشگاه میراث‌فرهنگی و گردشگری یکی از مهمترین اکتشافات باستان‌شناسی در خاورمیانه در سال‌های اخیر است و علاوه‌بر اینکه یک معمای تاریخی دوهزارساله را حل می‌کند، می‌تواند معادل کشف معدن مرمر در آتن برای ساخت پارتنون در تاریخ معماری جهان باشد.