تحریریه پیام ما

مطالعات تغییر اقلیم خبر از پدیده‌ای جدید می‌دهد

|پیام‌ما| انجمن‌های علمی کشاورزی ایران در واکنش به اظهارات نایب‌رئیس کمیسیون کشاورزی که موضوع بحران آب در ایران، خشکسالی و تغییراقلیم را زیر سؤال برده بود، بیانیه‌ای صادر کردند که بر جایگاه علم و واقعیت‌های انکارناپذیر تأکید دارد. این بیانیه می‌گوید با وجود اینکه کشاورزی، شریان حیاتی اقتصاد و ضامن امنیت غذایی هر کشوری است، اما اهمیت توجه به چالش آب به‌عنوان رکن مهم توسعه کشاورزی پایدار نیز حیاتی است. این بیانیه می‌گوید: «سرزمینی که بخش وسیعی از آن در اقلیم خشک و نیمه‌خشک قرار دارد، مدیریت منابع آب و خاک اهمیتی دوچندان پیدا می‌کند؛ اما متأسفانه، گاهی شاهد اظهارنظرهایی هستیم که واقعیت‌های علمی و آمارهای مستند را نادیده می‌گیرند و چالش‌های جدی مانند کمبود آب ایران و خشکسالی را انکار می‌کنند. در‌حالی‌که نه‌فقط برنامه هفتم به کاهش آب در بخش کشاورزی تکلیف کرده است که اسناد مهم بالادستی کشور نیز کم‌آبی و بحران آب را به‌عنوان فرض مهم و حقیقی در مدیریت کشور لحاظ کرده‌اند.»

| پیام ما | افسانه‌ای که حالا تبدیل به یک کابوس شده، راهی که این افسانه تا کابوس شدن طی کرده، از میان داستان‌ها گذشته تا امروز که دیگر نمی‌توان با رؤیا و افسانه همنشینش کرد، حالا دیگر غارت است و تاراج، تخریب هویت یک سرزمین است؛ آنچه در سکوتی سنگین و تلخ در جریان است. سکوتی منفعلانه و انفعالی آگاهانه از سوی آنان که قرار بود حافظان این میراث باشند، اما امروز نقش دیگری پذیرفته‌اند. روزی نیست که خبر دستگیری حفار غیرمجاز از گوشه‌ای از کشور در میان خبرها نباشد، آمارها می‌گوید سالانه ۵۰۰ نفر به جرم حفاری غیرقانونی بازداشت می‌شوند. گستره تخریب‌ها اما چیز دیگری می‌گوید؛ تاراج به‌مراتب وسیع‌تر از آن است که آمارها نقل می‌کنند. با این وضعیت چه باید کرد؟ بخشی از تشکل‌های فعال در حوزه‌ تاریخ و باستان‌شناسی، در نشستی هم‌اندیشانه که قرار است مستمر و ادامه‌دار باشد، تلاش کردند بخشی از زوایای این معضل ریشه‌دار را واکاوی کنند؛ تا شاید راهی برای نجات از این زخم عمیق که پیکر میراث فرهنگی ایران را تهدید می‌کند، پیدا کنند. البته «حامد وحدتی‌نسب»، رئیس انجمن علمی باستان‌شناسی ایران، معتقد است نخستین گام برای حل این معضل مسدود کردن صفحات مجازی کسانی است که اقدام به تبلیغ گنج‌یابی می‌کنند. اما همین کار هم تابه‌حال از سوی مقامات مربوطه صورت نگرفته است.

| پیام ما | با گذشت چند روز از وقوع حادثه در بندر شهیدرجایی، موج واکنش‌ها همچنان ادامه دارد. حادثه بزرگی که روز شنبه، ششم اردیبهشت‌ماه، رخ داد، تاکنون ۷۰ کشته و چندین نفر مفقود برجای گذاشته است. دیروز مدیرکل دفتر مدیریت بحران و پدافند غیرعامل وزارت نیرو اعلام کرد در جریان این حادثه تأسیسات آب‌شیرین‌کن صد هزار مترمکعبی و نیروگاه بندرعباس آسیب جدی دیده‌اند.

|پیام‌ما| بالا رفتن تصاعدی آمار جان‌باختگان و صدمه‌دیدگان فاجعه انفجار بندر شهید رجایی هرمزگان تنها طی ۴۸ ساعت، ظن تعداد بالای مفقودان حادثه را تقویت می‌‌کرد. با‌این‌حال، این عدد در میان آمار رسمی منتشرشده از سوی مراجع مستقر و مسئول اطلاع‌رسانی جایی نداشت. ازدحام شهروندان در جلوی بیمارستان‌هایی که مصدومان به آن منتقل شدند نیز تأیید دیگری بر چشم‌انتظاری و بی‌خبری بود. حالا با گذشت پنج روز، در‌حالی‌که هنوز آواربرداری از منطقه انفجار تمام نشده است، همچنان عدد دقیقی از مفقودان وجود ندارد. پزشکی قانونی و دادگستری هرمزگان می‌گویند بستگان هر شخصی که ظن مفقودی او وجود دارد، به پزشکی قانونی شهر یا استان خود یا استان هرمزگان مراجعه کند. احتمالاً تا پایان آواربرداری، اجساد دیگری هم پیدا می‌شود.

افق کوروشی‌ها در ادامۀ پروژۀ «پاکسازی محیط‌زیست» و به‌مناسبت هفتۀ «زمین پاک»، روز دوشنبه، هشتم اردیبهشت‌ماه هزاروچهارصدوچهار، به روستای گلکاه در مرزن‌آباد استان مازندران سفر کردند

 رئیس اداره حفاظت و مدیریت حیات‌وحش حفاظت محیط‌زیست استان تهران گفت: طرح رصد و پایش بیماری‌ها در حیات‌وحش استان تهران با همکاری دو طرف تهیه و پس از تأمین اعتبارات، به‌صورت سالانه اجرایی خواهد شد.

کار همواره در حال دگرگونی بوده و هم‌راستا با تغییرات فناوری، ساختارهای اجتماعی و نیازهای روز، شکل تازه‌ای به خود گرفته است. در ابتدا، انسان‌ها برای تأمین نیازهای اولیه و بقا تلاش می‌کردند. با آغاز دوران کشاورزی، زندگی در سکونتگاه‌های دائمی شکل گرفت و تقسیم وظایف میان افراد، زمینه‌ را برای شکل‌گیری تمدن‌های آینده فراهم کرد. در قرون وسطی، ساختارهای فئودالی جایگزین نظم‌های پیشین شدند و بعدها، انقلاب صنعتی مسیر تازه‌ای را برای مفهوم کار رقم زد و بسیاری از فعالیت‌ها را از خانه به کارخانه‌ها منتقل کرد.

زاگرس، اکوسیستم حیاتی که ۱۲ استان و معیشت نزدیک به ۱۰ میلیون ایرانی را تحت تاثیر قرار می‌دهد، به واسطه آفات، تخریب پوشش گیاهی، تغییر اقلیم، تجاوز به منابع طبیعی و مدیریت نامناسب، با تهدیدی جدی روبه‌رو است.

|پیام ما| با همه ما آشناترند، آن‌ها که در ساحل جنوب، ساده، صمیمی و آرام زندگی می‌کنند. آن‌ها که شادی‌شان ناب و خالص است و نهایتِ شادی، و غمشان از عمق سوزی که در صدا و سازشان موج می‌زند، چنگ به دل می‌زند. انگار خوب می‌دانند چطور نهایت یک حس را نشان دهند؛ از شادی تا غم، از تنهایی تا همبستگی. بندری‌ها در عین سادگی، پیچیده و عمیق‌اند. شاید کم‌حرف باشند، اما چشم‌هایشان سخن‌ها دارد و وای از روزی که با زبان ساز، بخواهند حرف دلشان را بزنند. این مردم نازنین، تاریخی از خوشی‌ها و ناخوشی‌ها، ظلم‌ها و ایستادگی‌ها، شجاعت‌ها و همدلی‌ها را پشت سر گذاشته‌اند و حالا می‌شود همین مفاهیم را در زندگی روزمره‌شان، موسیقی‌شان و فرهنگشان هم دنبال کرد. بندری‌ها این روزها داغ سنگینی به دل دارند؛ داغی که ایران و جهان در آن شریک است. اما ما چقدر آن‌ها را می‌شناسیم؟ تاریخشان و فرهنگشان و دغدغه‌هایشان را چقدر خوانده‌ایم؟ ما که چراغ نام بندر در ذهنمان با یک موسیقی شاد و پرشور روشن می‌شود، از گذشته و تاریخش چه می‌دانیم؟ حسین حسین‌زاده شهابی، کارشناس ارشد باستان‌شناسی است و به‌عنوان معاون مرکز اسناد تاریخی شهرداری بندرعباس، پژوهش‌های گسترده‌ای در تاریخ و فرهنگ مردم این منطقه انجام داده است. از زبان او بیشتر با بندری‌ها آشنا می‌شویم.

وقتی سیل می‌آید یا زلزله، مردم به‌سرعت با حجم وسیعی از نیازهای فوری روبه‌رو می‌شوند؛ نیاز به پناهگاه، غذا، دارو و حمایت روانی. اما وقتی بحرانی رخ می‌دهد که شاید در ظاهر ابعاد آن به طور مستقیم به مردم مربوط نباشد، آسیب‌ها کمتر نمایان‌اند. حادثه بندر شهید رجایی در صبح ششم اردیبهشت با برجای‌گذاشتن چند کشته، مفقودی و تعداد زیادی مجروح، فاجعه‌ای انسانی و زیرساختی به‌بار آورد که ابعاد آن را نمی‌توان فقط در خسارات مادی و زیرساختی دید. عواقب این اتفاق می‌تواند در طولانی‌مدت دامنه‌ای پیچیده و وسیع داشته باشد؛ همان‌طور که «رضا واعظی‌زاده»، کارشناس امور داوطلبان سازمان داوطلبان هلال‌احمر به «پیام ما» می‌گوید حمایت‌های روانی در سطوح مختلف یکی از اولویت‌های اساسی است.

|پیام‌ما|توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر به‌عنوان راهکاری برای تأمین انرژی مورد نیاز بخش کشاورزی و بهبود وضعیت آبخوان‌ها، در اندیشکده تدبیر آب بررسی شد. در این نشست، کارشناسان به فاصله میان برنامه‌های وزارت نیرو با واقعیت موجود و ابهام در امکان اجرای موفق ایده ایجاد نیروگاه توسط کشاورزان (که عملاً بخشی از اراضی مرغوب کشور را درگیر می‌کند) اشاره کردند. وزارت نیرو معتقد است این ایده با هدف صیانت از معیشت کشاورزان طراحی شده و معیشت زارعان، اقتصاد کلان بخش کشاورزی و استراحت آبخوان‌ها را در نظر گرفته است. با این حال، کارشناسان در این نشست هشدار دادند که برخی از این اقدامات، با توجه به سوابق موجود، حتی می‌تواند به تشدید بحران در سایر حوزه‌ها، به‌ویژه آب، منجر شود.