تحریریه پیام ما

در بیانیه روز جهانی معماری ۲۰۲۵ تأکید شده است که معماری امروز تنها هنر ساخت فضا نیست، بلکه پاسدار تعادل میان طبیعت، فرهنگ و عدالت اجتماعی است؛ زبانی جهانی برای خلق آینده‌ای زیست‌پذیر، انسانی و بادوام.

ائتلاف اقدام آژانس بین‌المللی انرژی‌های تجدیدپذیر در گزارشی با عنوان «عوامل کلیدی برای گذار انرژی» چهار رکن اصلی شامل ارتقای ذخیره‌سازی، افزایش ظرفیت نصب، توسعه فتوولتائیک با حمایت مالی و ایجاد استانداردها را به‌عنوان محرک‌های حیاتی گذار جهانی انرژی معرفی کرد.

|پیام ما| ساخت هتل با هدف توسعه گردشگری یکی از اهداف و تکالیفی است که در برنامه هفتم توسعه مورد توجه قانونگذار بوده و وزیر میراث‌فرهنگی هم بارها بر آن تأکید کرده است. اینکه وضعیت هتل‌ها، ضریب اشغال آنها و کیفیت خدماتشان در چه سطحی است، از مباحث مورد تأکید در گردشگری است؛ اما تجربه دو دهه اخیر نشان داده هتل‌ها گاهی تبدیل به یک تهدید می‌شوند. بارها ساخت هتل‌ها در شهرهای تاریخی بدون توجه به ضوابط عرصه و حریم آثار تاریخی منجر به بروز چالش‌های جدی شده است و جنجالی‌ترین آن «هتل آسمان» شیراز است که نزدیک به دو دهه از عمر قد کشیدنش در حریم ارگ تاریخی شیراز می‌گذرد و همچنان یکی از عواملی است که مانع از تکمیل پرونده ثبت جهانی این اثر شده است. در «چهارباغ عباسی» اصفهان و «مقبره نادرشاه» در مشهد هم در سال‌های گذشته تجربه‌های مشابهی وجود داشت که ساخت هتل در حریم آثار تاریخی مسئله‌ساز شد. موضوعی که نه‌تنها تقابل توسعه را با میراث‌فرهنگی یادآوری می‌کند، که گاهی مماشات مدیران میراث‌فرهنگی را در حفاظت از آثار تاریخی به قیمت توسعه گردشگری، به رخ می‌کشد.

|پیام ما| ساخت دو پاسگاه، ۱۴ آب‌انبار و تانکر آب، خرید سه خودرو،‌ هفت دوربین دوچشمی،‌ سه دوربین عکاسی،‌ یک تلسکوپ، یک دوربین عکاسی،‌ ۱۰ دوربین تله‌ای و ۱۱ موتورسیکلت، اولین هزینه‌ای بود که مدیران قرق علی‌آباد چهل‌گزی انجام دادند. آنها هفت سال هزینه تعمیر، نگهداری،‌ سوخت و روغن وسایل نقلیه، پذیرایی و آبدارخانه، حمل،‌ برق مصرفی،‌ آب،‌ تعمیر و نگهداری اثاثیه و منصوبات،‌ تعمیر و نگهداری ساختمان،‌ بیمه تکمیلی کارکنان، هدایا، بیمه شخص ثالث،‌ حقوق و عیدی کارکنان و پرسنل را از جیب خود پرداختند تا بالاخره در بهمن‌ماه سال ۱۳۹۵ با حضور معاون محیط طبیعی سازمان حفاظت محیط‌زیست و رئیس وقت فراکسیون محیط‌زیست مجلس شورای اسلامی و با حضور جمعی از مدیران کارشناسان محیط‌زیست،‌ پروانه فعالیت قرق‌های اختصاصی به آنها داده شد. از آن سال تا امروز سازمان حفاظت محیط‌زیست تصمیمات مختلفی برای قرق‌ها گرفته که هزینه‌ای برایش ندارد. در مقابل قرق‌ها که حیاتشان به این تصمیمات وابسته است‌، دچار تلاطم‌های مختلف شده‌اند. تنها یک چیز برایشان ثابت بوده؛‌ «هزینه»،‌ مبالغی که هر سال باید برای حقوق پرسنل، تعمیر و نگهداری و... بپردازند. این روزها خبر می‌رسد که سازمان حفاظت محیط‌زیست علاقه‌ای به واگذاری پروانه برای قرق‌های اختصاصی ندارد، هزینه این عدم علاقه اما به دوش سازمان نیست‌، قرق‌داران باید آن را بپردازند. در قرق علی‌آباد چهل‌گزی این عدد برای سال قبل «چهار میلیارد و ۳۰۰ میلیون تومان» بود.

بیانیه‌ گروه مردمی تحول‌خواهان تهران (متشکل از کنشگران و کارشناسان شهری هم‌زمان با روز تهران و روزهای جهانی «معماری و اسکان بشر»

در پژوهشی تازه که نتایج آن در مجله بین‌المللی Reptiles and amphibians منتشر شده است، نخستین مورد از رفتار شکار دوزیست توسط مار پلنگی خال سکه‌ای (Hemorrhois nummifer) در ایران گزارش شد.

|پیام‌ما| وزیر جهادکشاورزی اعلام کرده است این وزارتخانه می‌تواند امنیت‌ غذایی کشور را با توجه به‌ توان داخل، ۱۰۰ درصد محقق کند؛ موضوعی که کارشناسان آن را شعارِ صرف یا رؤیابافیِ غیرواقعی می‌دانند. کارشناسان بخش کشاورزی می‌گویند علاوه‌بر مشکلات مزمن این بخش مانند آب و انرژی که برای سال‌ها گریبانگیر توسعه کشاورزی بهینه در ایران بود، حالا بازگشت تحریم‌ها هم مشکلات متعدد دیگری به این بخش تحمیل خواهد کرد. کارشناسان می‌پرسند: چرا وزیر به‌جای بیان این رؤیاها برنامه‌ای عملی برای مقابله با این مشکلات اعلام نمی‌کند؟

|پیام‌ما| تعداد قابل‌توجهی از رودخانه‌های کشور هنوز تعیین حد حریم و بستر نشده‌اند؛ موضوعی که نه‌تنها مشکلات حقوقی زیادی میان ذی‌نفعان و حاشیه‌نشینان رودخانه‌ها ایجاد کرده است، بلکه بنا به اعلام وزارت نیرو، دست‌درازی و تجاوز به حریم رودخانه‌ها را تشدید کرده است. بااین‌حال، مشکلات متعدد فنی و حقوقی، مانند خط ترمز در مورد تعیین حریم و بستر رودخانه‌ها عمل کرده‌ است. مرکز پژوهش‌های مجلس در گزارشی به این چالش‌ها پرداخته و اعلام کرده است برای رفع این چالش‌ها، باید قانون توزیع عادلانه آب اصلاح شود و همچنین، در برخی موارد باید احکام جدید وضع شود. تعیین‌تکلیف موارد مبهم از جمله مالکیت برمبنای تاریخ تصویب قوانین، لزوم به‌روزرسانی حدود بستر و حریم در بازه‌های زمانی معین و همچنین، لزوم تفکیک بین آثار طبیعی و انسان‌ساخت در اثرگذاری بر حد بستر و حریم، از مهم‌ترین موارد قانونی است که باید در متن قوانین موضوعه اعمال شود. همچنین، اصلاح آیین‌نامه مربوط به بستر و حریم رودخانه‌ها نیز باید در دستورکار دولت قرار گیرد.

|پیام ما| ۱۰ سال از مرگ «عبدالرحیم جعفری»، بنیانگذار انتشارات «امیرکبیر» و از پیشتازان فرهنگ ایران، گذشته است، اما هنوز یادش در میان بسیاری از اهالی فرهنگ و هنر این سرزمین زنده است. امسال نیز بزرگداشت او به کوشش «کاظم موسوی بجنوردی»، رئیس دائرةالمعارف بزرگ اسلامی و «محمدرضا جعفری»، فرزند عبدالرحیم و مدیر نشر نو، در مرکز همایش‌های بین‌المللی برگزار شد. «سید محمد کاظمی بجنوردی»، بنیانگذار و رئیس مرکز دائرةالمعارف اسلامی در این نشست، نقش عبدالرحیم جعفری در نشر ایران را بی‌بدیل دانست و از حسودان و کج‌نظرانی گلایه کرد که علیه جعفری توطئه و اموال او را مصادره کردند: «مصادره‌ای که حتی به‌زعم جامعه‌ مدرسین قم، نامشروع بوده، اما مصالحه‌نامه‌ اجباری‌ای از عبدالرحیم جعفری گرفتند که او در آن ۸۰ درصد اموالش را بخشیده بود و این امر باعث شد موضوع مسکوت بماند.» عبدالرحیم بعد از مصادره اموالش پس از انقلاب سال‌ها برای بازپس‌گیری آنها تلاش بی‌وقفه کرد، اما چشم از جهان فروبست و نتوانست حقش را زنده کند. زندگی او یکی از تراژیک‌ترین اتفاقات تاریخ معاصر ایران است.

|پیام ما| برداشت گون‌ از مناطقی در استان چهارمحال‌وبختیاری به مناقشه‌ای جدی در این منطقه بدل شده است. این برداشت‌ها که با قراردادهای کلان انجام می‌گیرد، آسیب جبران‌‌ناپذیری به این مناطق وارد کرده است. «پیام ما» در گزارشی به این موضوع پرداخت و حالا «محسن کریمی»، مدیرکل حفاظت محیط‌زیست چهارمحال‌و‌بختیاری، به «پیام ما» می‌گوید این برداشت‌ها از منطقه حفاظت‌شده قیصری انجام نمی‌گیرد و در مناطق زیرمجموعه حفاظتی سازمان منابع‌طبیعی است. به‌گفته او، فرایند بهره‌برداری از گون و محصولات اصلی (کتیرا و...) و جانبی (گزانگبین و...) نیازمند داشتن مجوز طرح مرتع‌داری است که متقاضیان باید از سازمان منابع‌طبیعی دریافت کنند و درصورتی‌که بهره‌برداران بدون اخذ مجوز اقدام به برداشت محصولات اصلی و فرعی از گونه‌های گیاهی کنند، به‌عنوان متخلف به مراجع قضائی معرفی می‌شوند.

|پیام ما| جشن‌ها و آیین‌های ایرانی چند شاخصه مشترک دارند، یکی از آنها این است که اغلب در ارتباط با تغییری در طبیعت و زمین برپا می‌شوند؛ کوتاه شدن شب، برداشت محصول، زنده شدن زمین، اعتدال فصل‌ها. «ابوریحان بیرونی» در «آثار الباقیه» از «ابوالعباس ایرانشهری» نقل می‌کند: «خداوند در نوروز و مهرگان با روشنایی و تاریکی پیمان بست.» به‌گفته او، ایرانیان مهرگان را نشانه‌ پایان سال و زمان استراحت زمین می‌دانستند؛ زمانی که روییدنی‌ها به نهایت رشد خود می‌رسند و جانوران از تولیدمثل بازمی‌مانند. نوروز اما، آغاز دوباره‌ سال و رویش طبیعت بود. انسان ایرانی به‌خوبی چرخش زمین و تغییرات فصول را می‌فهمید و هر تحول طبیعی را بهانه‌ای برای شکرگزاری و گردهمایی قرار می‌داد تا روح جامعه زنده بماند. مهرگان به‌عنوان مقدمه‌ای برای نوروز، روز استراحت و آرامش زمین بود؛ فرصتی برای مهربانی، آرامش و آماده شدن برای رویش دوباره. همین است که مهرگان در کنار نوروز دومین جشن بزرگ ایرانیان شد. روزی برای مهربانی، آرامش و آماده شدن برای رویش دوباره.