در نشست تخصصی پایداری و مسئولیت اجتماعی در صنعت غذا که با حضور فعالان، متخصصان و مسئولان حوزه‌های مختلف صنعت غذا، کشاورزی و مسئولیت اجتماعی شرکتی توسط انجمن ارگانیک ایران با همکاری شرکت چوپان برگزار شد، موضوعات کلیدی و چالش‌های پیش‌ روی این صنعت مورد بررسی قرار گرفت. این نشست که با هدف ارتقای مسئولیت‌پذیری اجتماعی در صنعت غذا و ارائه راهکارهای عملی برای بهبود کیفیت زندگی و سلامت جامعه برگزار شد، به بررسی تجربیات داخلی و بین‌المللی در این حوزه پرداخت. در این گزارش، مهمترین مباحث مطرح‌شده در این نشست و دیدگاه‌های ارائه‌شده توسط شرکت‌کنندگان را می‌خوانید.

رویداد «امکان توسعه پایدار»، که با شعار هم‌آفرینی پایدار، کارآفرینی پایدار برگزار شد، اگرچه بر موضوع کارآفرینی اجتماعی و مسئولیت اجتماعی شرکت‌ها تأکید داشت، اما فرصتی شد برای دغدغه‌مندان و طالبان ایران آباد و پایدار. فرصتی برای گفتن رؤیاهایی که هر کس برای این سرزمین دارد و تعهد و تلاشی که برای تحقق این رؤیا در پیش گرفته است. رویدادی که یادآوری کرد بسیارند وطن‌دوستانی که خود را در مقابل آینده سرزمین‌شان مسئول می‌دانند و برای توسعه پایدار آن هر آنچه بتوانند انجام می‌دهند؛ افرادی از همه اقشار مردم، از مدیران و مسئولان شرکت‌ها و بنگاه‌های اقتصادی تا فعالین فرهنگی، اجتماعی و محیط‌زیستی.

تالار مولوی دانشکده ادبیات دانشگاه شهید بهشتی صحنه رویدادی نو و امیدوارکننده بود؛ در آغازین روز اسفندماه شرکتی صنعتی به جامعه علمی و دانشگاهی اعتماد کرد و گزارش پایداری خود را به نقد و بررسی آنان سپرد. در این همایش علمی و تخصصی جمعی از اهالی علم و فن در کنار هم به بررسی ابعاد گزار‌ش‌دهی پایداری پرداختند، از بایدها و نبایدها گفتند و ضمن تشریح ابعاد و چگونگی گزارش‌دهی پایداری، سومین گزارش پایداری شرکت مپنابویلر را نقد و بررسی کردند. در این همایش نیز همچون بسیاری از همایش‌های دیگر کارشناسان و دغدغه‌مندان توسعه پایدار از برنامه‌ها، الزامات و نواقص گفتند، اما آنچه این رویداد را متفاوت از هر رویداد دیگر کرد؛ همراهی و اعتماد دوجانبه علم و صنعت بود.

در دنیای امروز، بنگاه‌های اقتصادی به اهمیت مسئولیت اجتماعی شرکتی (CSR) پی برده‌اند و تلاش می‌کنند تا در کنار اهداف اقتصادی، به محیط و جامعه نیز توجه کنند. اما این مفهوم در کشور با چالش‌های زیادی روبه‌روست. رسانه‌ها به‌عنوان نهادهای اطلاع‌رسانی می‌توانند نقش کلیدی در ترویج و تفهیم این مفهوم ایفا کنند و درعین‌حال، انتشار اطلاعات نادرست آنها می‌تواند باعث تخریب این ملزومه توسعه پایدار شود. در شرایط فعلی که صنایع و شرکت‌ها با مشکلات عدیده اقتصادی و محیط‌زیست و جامعه با مشکلات مختلف اجتماعی و زیستی رو‌به‌رو هستند، برداشت منصفانه رسانه‌ها از این مفهوم و ایجاد تعامل سازنده بین شرکت‌ها و صنایع با جامعه، اگر مشکلات را کمتر نکند، حداقل از بیشتر شدن آن جلوگیری خواهد کرد.

نهمین کنفرانس ملی فرهنگ سازمانی با رویکرد «پویایی در فرهنگ مشارکتی پایدار» و نهمین جایزه «مسئولیت اجتماعی مدیریت (MSR Award)» به همت انجمن مدیریت ایران برگزار شد. این رویداد که برای بررسی چالش‌ها و فرصت‌های موجود در فرهنگ سازمانی و مسئولیت اجتماعی مدیریت برگزار شد، با سخنرانی‌ اساتید و کارشناسان حوزه مدیریت همراه بود. سخنرانان با تأکید بر اهمیت آموزش مدیران دولتی و فرهنگ مشارکتی، نیاز و ضرورت توجه بیش‌ازپیش به باید و نبایدهای توسعه پایدار را متذکر شدند.

نشست سی‌و‌پنجم از سلسله رویدادهای توسعه پایدار ایران، با شعار «نگاهی به بازخوانی وضعیت گذشته، حال و آینده پایداری و مسئولیت اجتماعی شرکت‌ها در ایران» به‌تازگی در مدرسه توسعه پایدار برگزار شد. در این رویداد که با حضور کارشناسان و متخصصان حوزه مسئولیت اجتماعی شرکتی برگزار شد، تحولات و چالش‌های این حوزه در ایران مورد بررسی قرار گرفت. سخنان کارشناسان در این نشست نشان‌دهنده چالش‌های جدی در زمینه گزارش‌دهی مسئولیت اجتماعی و نیاز به تحول در این حوزه بود و نشان داد بسیاری از شرکت‌ها باید نه‌تنها به تکامل گزارش‌های خود اهتمام ورزند بلکه به کیفیت و محتوای آنها نیز توجه بیشتری داشته باشند تا بتوانند به اهداف واقعی پایداری دست یابند. کارشناسان بر لزوم اتخاذ رویکردهای علمی و سیستماتیک تأکید کردند و اشاره کردند که دستیابی به این اهداف مستلزم تداوم فعالیت‌ها و همکاری بین بخش‌های مختلف اجتماعی و اقتصادی است.

تحریم‌های بین‌المللی تأثیرات متناقضی بر مسئولیت اجتماعی شرکتی (CSR) در شرکت‌های ایرانی داشته‌اند. از یک‌سو، فشارهای اقتصادی ناشی از تحریم‌ها باعث کاهش منابع مالی و تغییر اولویت‌ها به‌سمت بقای بنگاه‌ها شده است. از سوی دیگر، انتظارات جامعه از شرکت‌ها برای ایفای نقش فعال‌تر در حمایت از جامعه افزایش یافته است. در چنین شرایطی، شرکت‌های ایرانی مجبور به اتخاذ رویکردهای موقتی‌ای در حوزه CSR شده‌اند که در جهت توسعه پایدار جامعه و محیط‌زیست نیستند. این رویکردها بیشتر به مسکن‌های موقتی‌ می‌مانند که نه‌تنها درمان نیستند بلکه مانع از آگاهی از مرگ قریب‌الوقوع می‌شوند.

خوزستان به صنعت نفت گره خورده است و اکنون که این استان درگیر مشکلات فراوانی است، تمام مشکلات به صنعت نفت حواله می‌شود و رفع این مصایب نیز بر گردن این صنعت انداخته می‌شود. در سفر اخیر دولت به خوزستان بار دیگر رفع همه کم‌وکاستی‌ها برعهده صنعت نفت گذاشته شده است. این درحالی‌است که خوزستان نیز همچون تمام پهنه کشور سهمی از درآمد نفتی کشور دارد و حاکمیت و دولت وظیفه دارد با سیاستگذاری درست رشد و توسعه اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی مردمان این حیطه را تأمین کند. مسئولیت اجتماعی وزارت نفت باید به مسائلی چون رفع آسیب‌های محیط‌زیستی و اجتماعی ناشی از فعالیت‌های توسعه‌ای و بهره‌برداری و صرفا در محدوده منطقه فعالیتش بپردازد، نه اینکه کم‌کاری‌های دولت را جبران کند. اما توقعات و انتظاراتی که به‌واسطه ناآگاهی جامعه و سخنان اشتباه دولتمردان ایجاد شده است، مانعی است برای توجه شایسته این صنعت به مسئولیت اجتماعی حقیقی و درست خود.

خیرخواهی و فعالیت خیرخواهانه از دیرباز در فرهنگ جامعه ایرانی رواج داشته و دارد، فعالیتی که فعالین اقتصادی و تجار در آن پیشرو و پیشتاز بوده‌اند. اکنون با رشد صنعت و ارتباطات اقتصادی بین‌المللی، جامعه ایرانی با مفاهیم مدرنی روبه‌رو می‌شود که هیچ شناختی از آنها ندارد و این ناآگاهی موجب شده است، مفاهیم مدرن را با مفاهیم سنتی خود خلط کند و ملغمه‌ای بسازد که نه مسیرش مشخص است و نه هدفش. شواهد نشان می‌دهد فعالیت خیرخواهانه و مسئولیت اجتماعی شرکتی دو مفهوم سنتی و مدرنی هستند که در کشور ما شدیداً درهم آمیخته‌اند و از اصل و بنیاد خود دور شده‌اند. این درهم‌آمیزی چنان با سرعت و جدیت در حال افزایش است که بیم آن می‌رود که هر دوی این مفاهیم توسعه‌دهنده و نیک به عوامل شر بدل شوند.

شنبه، ۲۹ دی‌ماه، اختتامیه نخستین جشنواره استانی نشان مسئولیت اجتماعی در زنجان برگزار شد. در این جشنواره که به همت اتاق بازرگانی زنجان برگزار شده بود، از صاحبان تندیس‌های طلایی، نقره‌ای، برنز و شایسته تقدیر معرفی شدند. به‌نظر می‌رسد این جشنواره نه‌تنها اولین جشنواره استانی اتاق بازرگانی که تنها نشان مسئولیت‌های اجتماعی شرکتی است که از سوی اتاق‌‌های بازرگانی‌ کشور به شرکت‌ها و بنگاه‌های منتخب اهدا می‌شود. این درحالی‌است که نهادهای مختلفی که متولی و متخصص مدیریت و حوزه مسئولیت اجتماعی نیستند، جشنواره‌های مختلفی به‌صورت سالانه برگزار می‌کنند و جوایزی با عنوان نشان عالی و نشان برتر به شرکت‌ها و سازمان‌هایی اعطا می‌کنند که گاهاً فعالیت چندانی در حوزه مسئولیت اجتماعی نداشته‌اند. به این بهانه «پیام ما» با «محمود اولیایی»، رئیس کمیسیون مسئولیت اجتماعی شرکتی اتاق بازرگانی تهران، و «آذر صائمیان»، رئیس اتحادیه انجمن‌های علمی فناوری، نوآوری و تجاری‌سازی ایران، درباره این‌گونه جشنواره‌ها و جایزه‌ها گفت‌وگو کرده و این روند را بررسی کرده است.

مسئولیت‌های اجتماعی شرکتی در ایران با چالش‌های بسیاری همراه است که شاید بتوان اساسی‌ترین آنها را نبود رویکرد حرفه‌ای و تخصصی و برخوردهای سلیقه‌ای با این مبحث است. متأسفانه، مقوله‌ای که اساساً توسعه‌محوراست با رفتارهای نسنجیده و غیرحرفه‌ای به میدانی برای سبزشویی، سفیدشویی و رانت و فساد بدل شده است. به‌نظر می‌رسد اکنون در دولت چهاردهم تلاش بر این است که رویه مسئولیت اجتماعی شرکتی در شرکت‌های دولتی اصلاح شود و از بودجه‌های کلانی که در این مسیر به هرز می‌رود، استفاده بهینه به‌عمل آید. اما این نگرانی وجود دارد که استفاده دولت از منابع مسئولیت اجتماعی شرکت‌ها مانع فعالیت‌های اصلی آنها برای رفع آسیب‌های وارده به محیط‌زیست و جامعه محلی شود. با‌توجه‌به وضعیت آلایندگی صنایع بزرگ دولتی، همچون صنایع نفت، پتروشیمی و معادن، باید تلاش برای رفع یا کاهش آلایندگی در اولویت این صنایع قرار بگیرد، اما با برنامه‌هایی که دولت به صنایع ابلاغ می‌کند، این نگرانی وجود دارد که اجرای برنامه‌های دولت نه‌تنها در اولویت CSR صنایع دولتی قرار گیرد که حتی به تنها اقدام مسئولانه این شرکت‌ها تبدیل شود.

چالش‌ها و فرصت‌های مسئولیت اجتماعی شرکتی در نشست تخصصی روزنامه پیام ما با حضور جمعی از کارشناسان و صاحب‌نظران برجسته بررسی شد. این نشست با مدیریت افشین امیرشاهی، سردبیر روزنامه پیام ما، برگزار شد و چهار کارشناس معتبر این حوزه، به مباحث مهمی پرداختند. نشست با حضور دکتر حسن فروزان‌فرد، رئیس کمیسیون حکمرانی سازمانی اتاق بازرگانی تهران، دکتر طاهره خارستانی، مشاور مدیریت پایدار و مسئولانه سازمان، مهندس علی ربانی، کارشناس پایداری سازمانی و دکتر ندا کردونی، مشاور مسئولیت‌های اجتماعی شرکتی اتاق بازرگانی تهران برگزار شد. در این جلسه، سخنرانان به ضرورت تغییر نگاه به مسئولیت اجتماعی شرکتی پرداختند و بر لزوم آگاهی‌رسانی و آموزش عمومی در راستای تحقق این مسئولیت‌ها تأکید کردند. از دیدگاه کارشناسان، مسئولیت اجتماعی شرکتی نه‌تنها به‌نفع جامعه و محیط‌زیست است، بلکه به‌عنوان یک استراتژی هوشمندانه برای رشد و پایداری سازمان‌ها نیز می‌تواند عمل کند. در ادامه نشست، مهم‌ترین چالش‌های مسئولیت اجتماعی در ایران بررسی شد و تلاش شد تا راهکارهایی عملی برای تحول در این حوزه ارائه شود. سخنرانان همچنین بر اهمیت هم‌افزایی میان رسانه‌ها، کسب‌وکارها و جامعه برای ارتقای سطح آگاهی و تحقق اهداف مسئولیت اجتماعی تأکید کردند.