نازنین افتخار

«توزیع و تهیه این داروها بیماری SMA یا همان فلج ژنتیکی عضلانی – نخاعی، متوقف شده است.» این را «سعید اعظمیان»، مدیرعامل سابق انجمن بیماران SMA می‌گوید. این درحالی‌است که حدود ۴ ماه پیش در مردادماه سال جاری «فرناز پورکاوه»، مدیرعامل فعلی این انجمن از اهدای ۴۰۰ دوز داروی «اسپینرازا» با پیگیری‌های این انجمن از سوی شرکت سازندهٔ این دارو به ایران خبر داده و به توزیع قطره‌چکانی آن در بازار اعتراض کرده بود. آن زمان سخنگوی سازمان غذا و دارو در دفاع از تصمیم وزارت بهداشت دربارهٔ نحوهٔ توزیع و واردات این داروها به رسانه‌ها گفت: «طبق پروتکل‌های تحقیقاتی دو معاونت درمان و تحقیقات وزارت بهداشت، اثربخشی این داروها پیش از توزیع ارزیابی شود.» با این‌حال ظاهراً هنوز در بر همان پاشنه می‌چرخد و این بیماران خاص در دو روز گذشته، برای بار چهارم در طول پنج ماه اخیر با مطالبهٔ تأمین دارو مقابل وزارت بهداشت و نهاد ریاست جمهوری تجمع کردند.

بیست سالی است که از روند پرسرعت سالخوردگی جمعیت در جهان و به‌خصوص ایران می‌گویند. با اینکه سرعت سالمندی جمعیت در ایران چند برابر جهان است، اما این موضوع شاید به‌دلیل شرایط سخت اقتصادی و سیاستگذاری ناکارآمد آن‌طورکه باید به مسئله‌ای اجتماعی در دید عموم تبدیل نشده و هنوز بیش از اینکه مسئله‌ای برای مردم باشد؛ در حصار مجامع علمی و سیاستگذاران باقی مانده است. «نسیبه زنجری»، دکترای سلامت و رفاه اجتماعی و یکی از نویسندگان کتاب تازه انتشاریافتهٔ «آینده‌پژوهی سالمندی جمعیت در ایران: پیشران‌ها و سناریو‌ها» در بیست‌وچهارمین نمایشگاه مطبوعات در این باره می‌گوید: «به‌جز مسئلهٔ کلان روند سالخوردگی جمعیت، وظیفهٔ ما این است که برای سیاستگذاران و سمن‌ها روشن کنیم که برنامه‌ریزی کارآمد و پایدار برای سالمندان در قبال پذیرش مسئله‌مند بودن سالمندی، قدم اول است.»

شهریور امسال اعلام شد براساس توافقنامه‌ٔ امضاشده بین ایران و روسیه شهروندان دو کشور می‌توانند بدون ویزا و برای اهداف توریستی در گروه‌هایی از پنج تا ۵۰ نفر برای یک دوره حداکثر ۱۵روزه به هر دو منطقه سفر کنند. اما با گذشت پنج ماه هنوز این توافقنامه برای توریست‌های ایرانی اجرایی نشده است و حالا هم اعلام می‌شود که لغو ویزای گروهی روسیه برای ایرانی‌ها قابل‌اجرا نیست. هرچند که مشکلات در صدور ویزای ورودی به کشور روسیه فقط شامل گردشگران نیست و یک ماه پیش اعلام شد روسیه ویزای رانندگان کامیون‌های ایرانی را هم صادر نمی‌کند و یک هفته است که کامیون‌ها پشت مرز بلاروس در دمای زیر صفر درجه معطل‌ مانده‌اند. اما ماجرای این توافقنامه‌ای که چند ماه است به‌صورت یکطرفه فقط برای گردشگران روسی در حال اجراست و شامل ایرانی‌ها نمی‌شود، چیست؟

سرطان، دومین عامل مرگ‌و‌میر بعد از بیماری‌های قلبی و عروقی در جهان است و آخرین پژوهش «سازمان جهانی بهداشت» از ابتلای سالانه حدود ۲۰ میلیون نفر به این بیماری می‌گوید. این آمار در سطح کشور به گفتهٔ «محمدرضا سهرابی»، معاون امور بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی برابر ابتلای سالانه بیش از ۱۳۵ هزار نفر است و تا سال ۱۴۲۰ با افزایش ۱۰۰ درصدی تعداد مبتلایان به این بیماری، آمار مبتلایان به بیش از ۲۹۰ هزار نفر در سال خواهد رسید. آن‌طورکه در پژوهش‌ها آمده، این وضعیت همزمان ناشی از شیوهٔ زندگی و عوامل محیطی چون افزایش مصرف سوخت‌های فسیلی و آلاینده‌ها است. «انجمن آنکولوژی بالینی آمریکا» و «آژانس بین‌المللی تحقیقات سرطان» دراین‌باره می‌گویند تغییر‌اقلیم و رویدادهای شدید آب‌و‌هوایی همزمان با افزایش ناامنی غذایی و استفاده از سوخت‌های فسیلی نه‌فقط ریسک ابتلا به سرطان را بالا برده است، بلکه تبدیل به چرخهٔ معیوبی شده که بدون مداخلهٔ دولت‌ها اثر ویرانگری بر آینده جهان خواهد گذاشت.

هفتهٔ دوم بهمن «رضا محمدی»، مدیرعامل سازمان مدیریت پسماند شهرداری تهران ادعا کرد بستر مناسب در حوزهٔ خدمات شهری، رفت‌وروب و تفکیک زباله از مبدأ آماده شده است و با اپلیکیشن «نوماند» همهٔ گره‌های حوزهٔ پسماند رفع می‌شود. آن‌طورکه او گفته بود این اپلیکیشن که پیمانکاران شهرداری را تجمیع کرده، وظیفه دارد به خانه‌ها برود و زبالهٔ خشک را تحویل گرفته و برای تفکیک زباله به آرادکوه برساند. تا به‌این‌ترتیب زباله‌گردی به‌ویژه توسط کودکان، کاهش یابد و اقتصاد مافیای پسماند به‌هم بخورد. محمدی درحالی دربارهٔ «نوماند» که خدمت تازهٔ سوپر‌اپلیکیشن «شهرزاد» است، این سخنان اغراق‌آمیز را به زبان آورد که سال‌های گذشته هم استارت‌آپ‌های فعال بخش خصوصی در این حوزه عیناً مشغول به همین فعالیت بودند، اما نه‌تنها مافیای پسماند باقدرت به کار خود ادامه داد که به‌گفتهٔ فعالان نوآور آن حوزه، شهرداری به‌بهانهٔ تضاد منافع خودش تبدیل به یکی از موانع بزرگ فعالیت آنها شد. اما حالا ظاهراً فعالیت «نوماند»، این استارت‌آپ دولتی، حمایت شهرداری را دارد و آن‌طورکه مدیرعامل سازمان مدیریت پسماند شهرداری تهران درخواست کرده، باید مجوز ضایعات فروش از درگاه ملی مجوزها حذف شود تا با کمک نیروی انتظامی و بخش حاکمیتی ادامهٔ فعالیت در این فضا ممکن شود.

مدتی است که مسئولان از سر تا ذیل از برقی‌سازی ناوگان حمل‌ونقل به‌عنوان راهی برای مقابله با آلودگی هوا سخن می‌گویند و شهرداری‌ها مداوم قول فعالیت اتوبوس‌ها و موتورسیکلت‌ها برقی به‌جای ناوگان فرسودهٔ فعلی را می‌دهند. «علیرضا زاکانی»، شهردار تهران، حدود ۲۰ روز پیش در حاشیهٔ جلسهٔ هیئت دولت به رسانه‌ها گفته بود دو هزار و ۶۹۴ اتوبوس برقی از طریق کمک دولت، تضامین شهرداری و تأمین مالی چینی‌ها به ناوگان حمل‌ونقل اضافه خواهد شد. این درحالی‌است که براساس آخرین گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس دربارهٔ تجربیات جهانی در برقی‌سازی ناوگان اتوبوسرانی شهری، هرچند برقی‌سازی ناوگان حمل‌ونقل یکی از راه‌های کاهش آلودگی هواست، اما مقرون‌به‌صرفه نیست و لازم است اقدامات مدیریتی دیگری کنار آن انجام شود.

دو سال از وعدهٔ دولت سیزدهم برای ساخت یک میلیون مسکن می‌گذرد، اما هنوز اوضاع این بخش وخیم است. از طرف دیگر بیش از ۱۵ سال از زمان تصویب طرح جامع تهران گذشته و حالا متولیان شهری به‌دنبال بازنگری و تهیهٔ برنامهٔ دوم شهر تهران هستند. پیرو این تصمیم تازه، کارشناسان حوزهٔ معماری و شهرسازی در نشست «موانع سیاستی تولید مسکن» در پژوهشکدهٔ «نظر» نسبت به وضعیت بحرانی شهر تهران هشدار دادند و یکی از علل اصلی شکست طرح جامع تهران را بی‌توجهی سیاستگذاران و برنامه‌ریزان شهری نسبت به افزایش تعداد شهر‌های اقماری و نبود سیاستی عملیاتی در برابر شکل‌گیری بافت فرسوده معرفی کردند.

پس از آتش‌سوزی بیمارستان گاندی، رئیس کمیسیون شهرسازی شورای شهر تهران روز گذشته از طرح یک فوریتی حضور نمایندهٔ آتش‌نشانی در کمیتهٔ نما برای بررسی وضعیت ایمنی ساختمان‌ها خبر داد. به گفتهٔ «مهدی عباسی» اگر این طرح تصویب شود، حضور نمایندهٔ آتش‌نشانی می‌تواند ضریب ایمنی را افزایش دهد. از طرفی رئیس کمیتهٔ ایمنی و مدیریت بحران شورای اسلامی شهر تهران از کاهش تعداد ساختمان‌های ناایمن و بحرانی شهر تهران از ۱۲۹ ساختمان به ۷۵ ساختمان خبر داده و ادعا کرده که ساختمان بیمارستان گاندی در زمان دریافت پایان کار، سیستم اعلام اطفای حریق داشته اما در زمان حادثه این سیستم‌ها فعال نبوده‌اند. او در حالی این ادعا را طرح کرده که رئیس ستاد مدیریت بحران منطقه ۶ شهرداری تهران پیش از این به «پیام ما» گفته بود این بیمارستان دربارهٔ نصب‌نشدن سیستم اطفای حریق هوشمند و وجود ضایعات بیمارستانی در مسیر تردد و سایر مسائل ایمنی، براساس دستورالعمل‌های آتش‌نشانی اخطاریه گرفته بود. با این وجود رئیس سازمان نظام مهندسی، همراستا با عضو شورای شهر تهران معتقد است فارغ از علت اصلی آتش‌سوزی بیمارستان، فقدان نظارت‌های دوره‌ای بر تجهیزات ایمنی می‌تواند یکی از علل ناایمن‌شدن ساختمان‌ها باشد.

سریال قطع درختان ادامه دارد و این‌بار نوبت به ۶۰ درخت در بوستان اقاقیا در محله «داوودیه» تهران رسیده است. آن‌طور که «ناصر امانی»، عضو شورای شهر تهران روز یکشنبه در جلسهٔ این شورا گفته است، این درختان به‌دلیل ادعای مالکیت یکی از مجموعه‌های وابسته به ستاد اجرایی فرمان امام بر بخشی از این بوستان قطع شده‌اند. این در حالی است که این بوستان در مالکیت شهرداری است و آن‌طور که از سخنان این عضو شورای شهر برمی‌آید این اقدام بدون مجوز بوده چرا که پس از آن، کارکنان شهرداری منطقه ۳ وارد عمل شده‌اند و درختانی که از ریشه درآورده شده بود را مجدداً جای‌گذاری کردند. «محمدرضا وکیلیان»، قاضی دیوان عالی کشور دربارهٔ ابعاد حقوقی این ادعای مالکیت می‌گوید: «حتی اگر ادعای مالکیت درست باشد، هیچ‌کس، چه افراد حقیقی و چه افراد حقوقی از بخش خصوصی یا دولتی حق ندارند خودشان مستقیماً اقدام به تصرف و یا رفع تصرفات ثابت کنند و قطعاً باید از طریق مراجع ذی‌صلاح قضایی اقدام کنند.»

بیمارستان گاندی تهران عصر روز پنجشنبه در آتش گرفتار شد. آن‌طورکه از خبر‌ها برمی‌آید آتش از ضلع شرقی این بیمارستان که خدمات هتلینگ ارائه می‌داد، شروع شده بعد به نمای ساختمان و تعدادی از طبقات بالایی آن سرایت پیدا کرده است. به‌گفتهٔ «مهدی خسروانی»، رئیس ستاد مدیریت بحران منطقه ۶ شهرداری تهران، منشأ آتش‌سوزی طبقهٔ شانزدهم هتل‌بیمارستان گاندی بود، اما علت آن هنوز مشخص نیست. همچنین «جلال ملکی»، سخنگوی آتش‌نشانی، دربارهٔ علت این حادثه می‌گوید با توجه به ابعاد حادثه باید منتظر نظر کارشناسان ماند و نمی‌توان پیشاپیش ریشهٔ آتش‌سوزی را اعلام کرد. باوجوداین، رئیس ستاد مدیریت بحران منطقه ۶ شهرداری تهران دربارهٔ مفاد پنج اخطاریه‌ٔ ایمنی که به این بیمارستان داده شده بود، می‌گوید: «براساس دستورالعمل‌های آتش‌نشانی، این بیمارستان دربارهٔ نصب نشدن سیستم اطفای حریق هوشمند و وجود ضایعات بیمارستانی در مسیر تردد و سایر مسائل ایمنی اخطاریه دریافت کرده بود.»

عصر روز یکشنبه، یک سرباز وظیفه با ورود به آسایشگاه قرارگاه منطقه‌ای جنوب‌شرق ارتش در کرمان، پنج نفر از هم‌رزمانش را کشت و متواری شد. به‌نقل از ایرنا و به‌گفتهٔ «سردار ناصر فرشید»، فرمانده انتظامی استان کرمان، دستگیری این سرباز فراری مسلح پادگان امام رضا(ع) ارتش واقع در جاده باغین-بردسیر پس از حادثه در دستورکار قرار گرفت. آن‌طورکه فرمانده انتظامی این استان به رسانه‌ها گفته صبح روز دوشنبه عامل این تیراندازی در شهرستان‌ زرند استان کرمان، پس از سرقت مسلحانه دو دستگاه خودرو دستگیر شده است، اما هنوز انگیزه و علت این قتل نامشخص و در دست بررسی است. در پی وقوع این حادثه، روابط‌عمومی قرارگاه جنوب‌شرق نزاجا در اطلاعیه‌ای ضمن همدردی با خانواده‌های عزادار از تشکیل یک کارگروه تخصصی برای بررسی همه‌جانبهٔ حادثه توسط فرمانده نیروی زمینی ارتش خبر داد. فرمانده قرارگاه منطقه‌ای جنوب شرق نزاجا گفت: در حادثه تیراندازی در آمادگاه ارتش در کرمان چیزی که تاکنون (سه‌شنبه ۳ بهمن) به آن رسیدیم، قطعا مقداری اختلافات خانوادگی در خانواده این سرباز و انگیزه‌های انتقام جویی بوده است. این‌همه درحالی رخ داده که نمونهٔ این اتفاقات در سال‌های گذشته هم‌سابقه داشته است و بررسی اخبار منتشرشده در رسانه‌ها فقط در فاصلهٔ سال‌های ۱۳۸۷ تا ۱۴۰۱، حدود ۳۰ مورد قتل هم‌رزمان و خودکشی در دورهٔ سربازی را نشان می‌دهد. این موارد درحالی گزارش شده که در فاصلهٔ سال‌های ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۲، کارزاری مردمی با بیش از ۲۵۸ هزار امضا خطاب به محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، با اشاره به تبعات اجرای قانون سربازی اجباری درخواست لغو آن را مطرح کرده بود، اما تغییری در این قانون ایجاد نشد.