از پنج ماه پیش که برگه‌های سرشماری مهاجران بی‌اعتبار شد، بیش از دو میلیون مهاجر افغانستانی ناگهان در وضعیت غیرمجاز قرار گرفتند. از آغاز امسال تاکنون، هشت هزار نفر از اتباع، کشور را ترک کرده‌اند و مسیرهای بازگشت در سه مرز میان ایران و افغانستان هنوز شلوغ است. براساس اعلام نماینده سازمان یونیسف در افغانستان، در میان این افراد، پنج هزار کودک بدون همراه نیز از مرز عبور کرده‌اند؛ کودکانی که برخی‌شان در خاک ایران به دنیا آمده‌اند و اکنون به سرزمینی بازگردانده شده‌اند که خاطره‌ای از آن ندارند و وضعیت اقامتشان مبهم است. سال گذشته، حدود پانصد هزار کودک مهاجر در مدارس ایران تحصیل می‌کردند، اما در افغانستان بسیاری از آنان دیگر قادر به ادامه تحصیل نیستند. آنچه در این میان به‌شدت مغفول می‌ماند، ابعاد انسانی ماجراست؛ تأثیرات عمیق روانی و اجتماعی که نه‌تنها کودکان مهاجر، بلکه همکلاسی‌ها و خانواده‌هایشان را نیز درگیر می‌کند. در کنار نادیده گرفتن حقوق کودک در جریان این رد مرزها، واقعیت‌های تلخ و پیامدهای انسانی چنین جابه‌جایی‌های اجباری‌ای کمتر دیده و شنیده می‌شود. در یادداشت پیش رو، یکی از معلمان از لحظات تلخ خداحافظی با این دانش‌آموزان نوشته است.