نقد نگاه اقتصادی و تزیینی به صنایع‌دستی

نقدی بر تصمیم ضدمیراثی وزیر میراث

خوانشی دلوزی از بحران‌های میراث

شناخت نسبت میان خلاقیت و نوآوری یکی از مباحث بنیادین در فهم جایگاه این دو مفهوم در فرهنگ، تمدن و تاریخ زیست‌ فرهنگی ایران است. این نسبت، نه یک بحث انتزاعی یا تزئینی، بلکه یکی از ستون‌های اصلی دوام اجتماعی و توان بقا در سرزمینی بوده که در طول تاریخ با ده‌ها تهدید طبیعی، محیطی و انسانی روبه‌رو شده است.

از زمان شکل‌گیری وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی در مرداد ۱۳۹۸، نشانه‌هایی از تغییر در اولویت‌های ساختاری و گفتمانی این وزارتخانه پدیدار شده که در ظاهر ممکن است کوچک و کم‌اهمیت به نظر برسند، اما در بستر سیاستگذاری عمومی و تحلیل نهادی، واجد دلالت‌های مهمی هستند.

میراث‌ فرهنگی و طبیعی ایران بازتابی گران‌مایه و ماندگار از خلاقیت و هم‌زیستی مسالمت‌آمیز انسان ایرانی با جهان پیرامون خویش است که در طول اعصار مختلف جلوه‌های تحسین‌برانگیز آن در هنر، معماری و صنعت و بسیاری از آیین‌ها و مناسک بومی تجسم پیدا کرده. در سال‌های اخیر این عرصه راهبردی و بسیار ارزشمند با چالش‌ها و تخریب‌های مختلفی مواجه شده و در سطوح مختلف خرد و کلان آسیب‌های بعضاً غیر قابل‌ بازگشتی متحمل شده است. از تخریب بافت‌های تاریخی گرفته تا پاک‌تراشی تپه‌ها و محوطه‌های تاریخی، آتش‌سوزی و جنگل‌خواری، مرمت غیراصولی شاهکارهای معماری و تعرض به عرصه و حرایم آثار ملی و جهانی فرهنگی و طبیعی از جمله مصداق‌های این وضعیت خطرناک و مهلک به شمار می‌روند. اما پرسشی که در این میان پیش می‌آید، این است که چرا چنین وضعیتی به‌شکل فراگیر پدید آمده و این‌گونه افسارگسیخته سرمایه‌های تاریخی، طبیعی و فرهنگی ایران را در معرض نیستی قرار داده است؟