|پیام ما| فقط ۵ روز پس از آنکه یوسف نوری، وزیر آموزش و پرورش اخبار مسمومیت دانش‌آموزان دختر اهل قم را شایعه‌سازی خواند، محمدجواد منتظری دادستان کل کشور دستور داد تحقیقات و رسیدگی قضایی به این موضوع انجام شود. «مسمومیت» اخبار دختران دانش‌آموز شهرستان قم از نهم آذر امسال در مدرسه‌های مختلف تکرار شده بود. این در حالی است که دانشگاه علوم‌ پزشکی قم اعلام کرد در آخرین روز بهمن ۱۱ دانش‌آموز دیگر با علائم مسمومیت نظیر علائم تنفسی، سوزش گلو و حالت تهوع به بیمارستان منتقل شده بودند.

«محمدجعفر منتظری» دادستان کل کشور پس از اینکه ۱۳ بار طی بیش از ۸۰ روز دانش‌آموزان قمی در مدرسه‌های مختلف دچار مسمومیت و روانه بیمارستان شدند طی دستوری دادستان قم را موظف کرد تا پیگیری ویژه انجام شود و برخورد قاطع با مقصران احتمالی صورت گیرد. ایسنا در یکی از گزارش‌های خود درباره مسمومیت‌های پی‌درپی دانش‌آموزان قم نوشته بود دست کم ۲۰۰ دانش‌آموز در این مدت راهی بیمارستان شده‌اند. این در حالی است که پیشتر وزیر آموزش و پرورش با کنار هم قرار دادن رویدادهای «کرونا»، «زلزله خوی» و «مسمومیت دختران» از تعطیل شدن مدرسه‌ها انتقاد کرده بود. «یوسف نوری» مدتی قبل نیز نسبت به تعطیلی مدرسه‌ها به سبب استمرار آلودگی هوا انتقاد کرده بود و خواهان تغییر در شیوه تعطیلی مدرسه‌ها با تاسی از مدل و ارزیابی ذرات معلق هوا در کشور چین، از وزارت کشور شده بود. در ویدئویی که ایرنا، خبرگزاری دولت جمهوری اسلامی آن را منتشر کرده نوری تاکید می‌کند که جان دانش‌آموزان برای خود او و نهاد تحت مدیریتش اهمیت دارد. با این حال وزیر آموزش و پرورش از تعطیل شدن مدرسه‌ها که عموما به سبب تهدید جانی و سلامت دانش‌آموزان روی داد گله‌مند و آن را حاصل فعالیت رسانه‌ها توصیف کرده بود.

دادستان کل کشور خطاب به دادستان قم: اگرچه مسئولان آموزشی و بهداشتی و اطلاعاتی در تعقیب قضیه هستند اما ضروری است از جایگاه مدعی‌العمومی با اهتمام بیشتر و سرعت و دقت موضوع را تحت پیگرد قانونی قرار داده و ضمن همکاری لازم با مسئولان ذیربط به ریشه‌یابی و کشف واقعه پرداخته تا هرچه زودتر نگرانی‌های شهروندان و اولیای دانش آموزان برطرف و چنانچه کسانی در این امر قصور یا تقصیر داشته و یا توطئه‌ای در کار بوده برخورد قاطع و قانونی انجام دهند و نتیجه را گزارش کنند

دادستان کل ایران چه دستوری داد
۸۱ روز پس از اینکه ۱۸ دختر دانش‌آموز هنرستانی در قم با علائم مسمومیت تنفسی در بیمارستان بستری و رسیدگی به بازیابی سلامت آنها آغاز شد دستور دادستان کل کشور مبنی بر بررسی قضایی این موضوع آن هم در پی بروز شایعات مختلفی در این شهر، دادستان قم را موظف به پیگیری ماجرا کرد. شایعه‌های مختلف پیرامون ۱۳ مدرسه‌ای که دانش‌آموزان آن راهی بیمارستان شده بودند تنها محدود به «فلج‌شدن»، «مرگ» یا «عوارض جسمی» نبود و سناریوهای مخل امنیت را هم شامل می‌شد.
در چنین شرایطی، ایرنا درباره دستور دادستانی کل کشور نوشت: در پیام حجت‌الاسلام والمسلمین محمدجعفر منتظری به حجت‌الاسلام والمسلمین حسن غریب دادستان عمومی و انقلاب قم آمده است: اخبار از یک جریان نگران‌کننده نوعی مسمومیت در بعضی از مراکز آموزشی قم نشان از احتمال اقدامات مجرمانه عمدی دارد که قابل توجه و پیگیری دقیق است.
در نامه دادستان کل کشور همچنین تصریح شده است: اگرچه مسئولان آموزشی و بهداشتی و اطلاعاتی در تعقیب قضیه هستند اما ضروری است از جایگاه مدعی‌العمومی با اهتمام بیشتر و سرعت و دقت موضوع را تحت پیگرد قانونی قرار داده و ضمن همکاری لازم با مسئولان ذیربط به ریشه‌یابی و کشف واقعه پرداخته تا هرچه زودتر نگرانی‌های شهروندان و اولیای دانش‌آموزان برطرف و چنانچه کسانی در این امر قصور یا تقصیر داشته و یا توطئه‌ای در کار بوده برخورد قاطع و قانونی انجام دهند و نتیجه را گزارش کنند.
دستور دادستان کل کشور به دادستان قم، درست یک روز پس از آن صادر شد که برای سیزدهمین بار در فاصله نهم آذر تا ۳۰ بهمن تعداد دیگری از دانش‌آموزان دختر اهل قم روانه بیمارستان شدند.
سی‌ام بهمن چه اتفاقی روی داد؟
یکشنبه ۳۰ بهمن و بر اساس اعلام دانشگاه علوم پزشکی قم، ۱۱ دانش آموز از یکی از مدارس این شهر، به بیمارستان منتقل و اقدامات درمانی لازم انجام شد.
ایسنا درباره خبر دانشگاه علوم پزشکی نوشت: «این دانش‌آموزان با علائم تنفسی و سوزش گلو و حالت تهوع به بیمارستان منتقل شدند که حال عمومی آنها خوب است» در ادامه این خبر آمده بود: «سریال مسمومیت‌های دانش‌آموزان قمی همچنان در حال پخش است و متاسفانه هنوز هیچ تصمیمی برای رهایی از این وضعیت اتخاذ نشده است. مدیران استان نیز به اینکه نمی‌دانند دلیل مسئله چه بوده بسنده می‌کنند و به خواسته والدین برای تعطیلی مدارس کاملا بی‌توجه هستند.»
وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، برای مشخص شدن علل این حوادث، حکم ویژه‌ای را برای معاونت درمان این وزارتخانه ابلاغ کرده و این موضوع در سطح ملی در حال دنبال شدن است.

سخنگوی دولت: با توجه به برخی مباحث درباره حوادثی که در تعدادی از دبیرستان‌های دخترانه استان قم پیش از این ارائه شده بود و ماموریتی که به وزارت اطلاعات در این زمینه داده شده بود، وزیر اطلاعات گزارشی از بررسی‌های اولیه در این زمینه ارائه کرد که البته فرضیه‌های مختلفی بود که در حوزه‌های پزشکی وجود داشت و برای بررسی آن به‌ویژه بر ظرفیت‌ پزشکی خود استان قم و همکاری آنان تکیه داشت

سریال مسمومیت‌ها از کجا آغاز شد؟
آخرین روز از بهمن امسال، دانش‌آموزان پس از ۳ روز تعطیلی به مدرسه‌ها برگشته بودند که باز هم گزارشی از روانه شدن شماری از دانش آموزان به بیمارستان منتشر شد. بررسی پایگاه‌های خبری اینترنتی استان قم می‌تواند جغرافیایی که این مسمومیت‌های پی‌درپی در آن روی داده را ترسیم کند.
۹ آذر در هنرستان نور یزدانشهر قم تعداد ۱۸ دانش‌آموز، ۲۲ آذر در هنرستان نور یزدانشهر قم تعداد ۵۱ دانش‌آموز، ۸ بهمن در مدرسه فاطمیه صفاشهر قم تعداد ۱۵ دانش‌آموز، ۱۰ بهمن در مدرسه فاطمیه صفاشهر قم تعداد ۱۸ دانش‌آموز، ۱۲ بهمن در مدرسه بلقیس برقعی قم ۷ دانش‌آموز و یک معلم، ۱۶ بهمن در دبیرستان دخترانه قرائتی در پردیسان قم، همان روز در مدارس میثم، طاها و امامی، ۱۷ بهمن دانش‌آموزان مدرسه حضرت فاطمه الزهرا(س) منطقه ۳۰ متری کیوانفر، مدرسه شاهد رضوی در منطقه هنرستان و هنرستان سید حسن برقعی در محله عمار یاسر، دچار مسمومیت شدند. روز دوشنبه ۱۷ بهمن نیز گزارش مسمومیت در هشت مدرسه به اورژانس ۱۱۵ قم اعلام شده که پس از بررسی و حضور تیم‌های امدادی در مدارس ۶۱ دانش‌آموز به مراکز درمانی منتقل شدند. اغلب این دانش‌آموزان علائمی مانند تهوع، سرگیجه، سردرد و بی‌حسی در اندام‌ها داشتند.
در ادامه تعدادی از دانش‌آموزان مدرسه شاهد رضوی در منطقه هنرستان و تعدادی از دانش‌آموزان هنرستان سید حسن برقعی در محله عمار یاسر با علائمی شامل سرفه شدید، تهوع، سرگیجه و سردرد توسط آمبولانس‌های اورژانس به بیمارستان‌های قم منتقل شدند.
«حسن غریب»، دادستان عمومی و انقلاب قم، نیز ۱۲ بهمن‌ تاکید کرده که تمام دستگاه‌های استان تا حصول نتیجه و آرامش خاطر خانواده‌ها برای مدیریت صحیح و شایسته این امر بسیج شوند تا شاهد حوادث مشابه و ناگواری در این زمینه نباشیم.
جای خالی پلیس
عموما و بر اساس تقسیم کار نهادهای انتظامی و امنیتی، تامین امنیت عمومی بر عهده نیروی انتظامی است. پلیس نیروهای متخصص مختلفی دارد که برای بررسی هر گونه اقدام علیه امنیت جانی شهروندان می‌تواند از آنها کمک بگیرد و به طور مشخص پلیس آگاهی آزمایشگاه‌های کشف جرم دارد. در سطحی بالاتر نیروهای امنیتی یعنی وزارت اطلاعات و اطلاعات سپاه تهدیدهای سازمان‌یافته امنیتی و تروریستی را ردیابی و کشف و خنثی می‌کنند. جالب اینجاست که در همه اظهارنظرها هیچ اثری از ورود کارآگاهان پلیس و بررسی‌های انتظامی نیست و به یک‌باره موضوع به وزارت اطلاعات سپرده شده تا آنجا که سخنگوی دولت دراین‌باره گفت: وزیر اطلاعات گزارشی از بررسی‌های اولیه در این زمینه ارائه کرد که البته فرضیه‌های مختلفی بود که در حوزه‌های پزشکی وجود داشت و برای بررسی آن به ویژه بر ظرفیت‌ پزشکی خود استان قم و همکاری آنان تکیه داشت.
نگاهی به تاریخ‌ها نشان از آن دارد که مسمومیت‌ها در آذر گذشته شروع شده ولی در ماه دی متوقف بوده است. دوباره با شروع بهمن پرتکرار ادامه یافته است. وقتی اتفاقی با مشابهت تکرار می‌شود عموما مسئولان به‌ویژه دست‌اندرکاران رسیدگی‌های جنایی و پلیسی را به دقت و تامل در آن وامی‌دارد. اما در ایران عموما نشانه‌ها مورد توجه مسئولان قرار نمی‌گیرد مگر اینکه رسانه‌های فارسی‌زبان خارج از ایران به آن بپردازند. با این حال در این مدت کمتر اظهارنظری از سوی مسئولان و تامین امنیت به گوش رسید. نگاهی به اظهار نظر مسئولان در این‌باره بیشتر موضوع را ملموس می‌کند.
مسئولان چه گفتند؟
خبرگزاری ایسنا در گزارشی به مرور اظهار نظر مسئولان دراین‌باره پرداخته است. «احمد امیرآبادی فراهانی»، نماینده قم در مجلس شورای اسلامی در روز هجدهم بهمن‌ماه با مشکوک خواندن مسمومیت سریالی دانش‌آموزان قم گفته بود که همه دستگاه‌های امنیتی و انتظامی و بهداشت و درمان و مجموعه کلانتری و آتش‌نشانی پیگیر هستند که مبدا این مسئله را پیدا کنند. با وجود اینکه چندین جلسه برگزار شده اما هنوز نتوانستند علتی را برای اطلاع‌رسانی اعلام کنند و هنوز مبدا این موضوع مشخص نشده است.
این عضو هیئت رئیسه مجلس اضافه کرد: نظرات مختلفی بیان می‌شود؛ وزیر آموزش و پرورش به بنده گفت که موضوع درباره استنشاق گاز آمونیاک و دیگری می‌گوید علت استنشاق دی‌اکسید کربن از سیستم‌های گرمایشی مدارس است اما هنوز علت قطعی را به ما نگفته‌اند. ما از وزرای بهداشت و درمان و آموزش و پرورش و اطلاعات برای پاسخ به مجلس سوال کردیم اما درباره بحث‌های کلی، دستگاه‌های امنیتی و اطلاعاتی و درمانی استان جلسات مستمر داشته و پیگیری می‌کنند ولی هنوز نتیجه قطعی بدست نیامده است.
همچنین مسعود ستایشی، سخنگوی قوه قضاییه در روز ۲۵ بهمن گفت ز شرایطی که در قم ایجاد شده متاسف است، توضیح داد: برخی از خانواده‌ها درباره مسمومیت دانش‌آموزان شکایتی را در دادسرای قم مطرح کردند و دادستان و بازپرس با همکاری ضابطان مربوطه و با مساعدتی که آموزش و پرورش داشته در حال بررسی ابعاد آن هستند. مراکز امنیتی و اطلاعاتی و قضایی و پزشکی قانونی در این خصوص جلسات خوبی گذاشتند و کار با دقت پیگیری می‌شود و به محض حصول نتیجه اعلام می‌شود.
بهادری جهرمی، سخنگوی دولت در روز ۲۶ بهمن در حاشیه جلسه هیئت دولت دراین‌باره گفت: با توجه به برخی مباحث درباره حوادثی که در تعدادی از دبیرستان‌های دخترانه استان قم پیش از این ارائه شده بود و ماموریتی که به وزارت اطلاعات در این زمینه داده شده بود، وزیر اطلاعات گزارشی از بررسی‌های اولیه در این زمینه ارائه کرد که البته فرضیه‌های مختلفی بود که در حوزه‌های پزشکی وجود داشت و برای بررسی آن به‌ویژه بر ظرفیت‌ پزشکی خود استان قم و همکاری آنان تکیه داشت.
او دراین‌باره یادآور شد: وزیر بهداشت هم امروز به شکل میدانی و به عنوان نماینده دولت به قم رفت تا موضوع را مورد بررسی بهتر قرار دهد، البته خوشبختانه هیچ دانش‌آموزی در بیمارستان بستری باقی نمانده است. نمایندگانی از وزارت اطلاعات و آموزش و پرورش هم در این سفر با وزیر بهداشت همکاری خواهند داشت.
پس از آن، یوسف نوری، وزیر آموزش و پرورش بخشی از مشکلات به وجود آمده در این استان را ناشی از شایعات و ایجاد ترس در مردم دانست و اعلام کرد که هیچگونه آلودگی میکروبی گزارش نشده و یا هیچ عارضه‌ ماندگاری در دانش‌آموزانی که مسموم شدند یا احساس مسمومیت کردند وجود نداشته است. شاید دچار شدن به یک سری اختلالات ناشی از همین شایعات مطرح‌ شده باشد اما دلیلی هم برای تعطیلی مدارس وجود ندارد و وزیر بهداشت هم جلسه‌ای نهایی را در این زمینه خواهند داشت.
در همین‌ حال بهرام عین‌اللهی، وزیر بهداشت به استان قم سفر کرد تا ابعاد مسمومیت سریالی دانش‌آموزان این استان را بررسی کند. او در این خصوص گفت که نمونه‌های زیادی از بیماران گرفته شد و به مراکز پیشرفته ما در انستیتو پاستور و… ارسال شد و خوشبختانه هیچ نوع میکروب و ویروسی در رابطه با ایجاد مسمومیت شناخته نشد. به طور کلی جمع‌بندی ما این است که این مسمومیت بسیار خفیف است و هیچ‌گونه عارضه‌ای از شروع مسمومیت‌ها تا به امروز برای افراد ایجاد نکرده و هیچ گونه نگرانی در این رابطه وجود ندارد.
او همچنین از تشکیل کمیته ملی ویژه‌ای با حضور اساتید برجسته دانشگاه‌های علوم پزشکی کشور با مسئولیت معاون درمان وزارت بهداشت جهت تحقیق و بررسی ویژه در این زمینه خبر داد و گفت زمانی که به نتیجه برسیم این نتایج اعلام خواهد شد.
از سوی دیگر پدرام پاک آیین، سخنگوی وزارت بهداشت به تشکیل کمیته مذکور با ترکیبی از استادان برجسته دانشگاه‌های علوم پزشکی استان‌های قم، تهران و برخی دیگر از دانشگاه‌ها در سطح ملی اشاره کرد و گفت: مسئولیت این کمیته بررسی شواهد علمی و آزمایشگاهی مسمومیت‌های شماری از دانش‌آموزان در قم است و یافته‌های این کمیته علمی از طریق رسانه‌ها در اختیار عموم مردم قرار می‌گیرد.
از شایعه تا ورود وزارت اطلاعات
در ویدئویی که ایرنا منتشر کرده وزیر آموزش و پرورش تاکید کرده که جان دانش‌آموزان برایش بسیار حیاتی است ولی به سبب یکسری شایعه که نباید مدرسه تعطیل شود. در همین حال او تهدیدهای جانی ناهمگنی را برای استدلال تعطیل‌ نشدن مدرسه‌ها کنار هم قرار داد و گفت: برای کرونا مدرسه‌ها تعطیل شدند که در دنیا تعطیل نشدند. در خوی با وجود پایان پس‌لرزه‌ها هنوز مدرسه‌ها تعطیل هستند در قم هم به دلیل شایعه‌ها مدرسه‌ها تعطیل شده‌اند.
در حالی که یوسف نوری نگرانی والدین دانش‌آموزان را متوجه شایعه‌سازی‌ها و عملکرد رسانه‌ها دانسته، دادستان کل کشور در دستور خود به احتمال وجود «توطئه» هم اشاره می‌کند. با این حال گرچه وزارت بهداشت از تشکیل کمیته ملی علمی بررسی این مسمومیت‌ها و کشف عامل آن خبر داده بود اما باید منتظر شد تا نتیجه تحقیقات وزارت اطلاعات و دستگاه قضایی نیز مشخص شود.