تغییر رویکرد اقتصادی تصفیه‌خانه‌های فاضلاب

13 مهر 1405، 12:56

سید مرتضی احتشامی، مدیرکل نظارت بر بهره‌برداری فاضلاب کشور، از تغییر راهبرد بهره‌برداری از تأسیسات فاضلاب به سمت «اقتصاد بازچرخانی» خبر داد. با هدف کاهش هزینه‌های عملیاتی و تأمین آب صنایع، برنامه‌هایی برای بازیافت لجن، فروش آب تصفیه‌شده و استفاده از مشارکت بخش خصوصی (مدل‌های BOT و BOO) در دستور کار قرار گرفته است.

ضرورت تغییر نگاه به تصفیه‌خانه‌ها

با توجه به تداوم خشکسالی‌ها و کاهش منابع آب تجدیدپذیر، مدیریت فاضلاب از یک فرآیند دفع پسماند به چرخه‌ای برای تولید منابع و ثروت تغییر وضعیت داده است. در حال حاضر ۲۸۴ تصفیه‌خانه فاضلاب شهری و ۴۵ تصفیه‌خانه روستایی در کشور فعال هستند. بر اساس آمارهای موجود، پوشش جمعیت شهری در این حوزه به ۵۸ درصد رسیده که فراتر از میانگین جهانی (۵۷ درصد) است. این زیرساخت‌ها سالانه ۱.۸۴ میلیارد مترمکعب آب بازیافتی تولید می‌کنند که بهره‌برداری اصولی از آن برای بخش‌های صنعت، کشاورزی و فضای سبز، یک ضرورت راهبردی در حوزه محیط زیست و تأمین آب است.

بهره‌برداری اقتصادی از محصولات جانبی فاضلاب

تغییر مدل بهره‌برداری از تأسیسات فاضلاب، بر دو محور اصلی متمرکز است:

بازیافت آب: توسعه خطوط انتقال و ایجاد بازارهای مصرف پایدار به‌ویژه در صنایع، ضمن کاهش برداشت از منابع آب شیرین، درآمدزایی مستمر برای تصفیه‌خانه‌ها ایجاد می‌کند.
تبدیل لجن به انرژی و کود: لجن فاضلاب به عنوان یک ماده زائد تلقی نمی‌شود؛ بلکه با رعایت استانداردهای بهداشتی، امکان تبدیل آن به کود آلی و استحصال انرژی (بیوگاز) فراهم است. این فرآیند علاوه بر کاهش هزینه‌های دفع پسماند، به توسعه پایدار و تولید درآمد مکمل کمک می‌کند.

هوشمندسازی و مدیریت دارایی‌های فیزیکی

مدیرکل نظارت بر بهره‌برداری فاضلاب کشور با تأکید بر اینکه احداث زیرساخت به‌تنهایی کافی نیست، اولویت‌های عملیاتی را چنین برشمرد:

مدیریت داده‌محور: استقرار سامانه‌های پایش برخط برای پیش‌بینی حوادث و کاهش توقف‌های ناخواسته.
نگهداری پیشگیرانه: برنامه‌ریزی تعمیرات و مدیریت دارایی‌های فیزیکی برای افزایش طول عمر تجهیزات.
سرمایه انسانی: آموزش مستمر کارکنان به عنوان پشتوانه اصلی بهره‌برداری صحیح.

استفاده از مدل‌های مشارکت بخش خصوصی شامل قراردادهای بیع متقابل و روش‌های «ساخت، بهره‌برداری و انتقال» (BOT) و «ساخت، تملک و بهره‌برداری» (BOO)، ابزار اصلی برای تحقق این اهداف اقتصادی عنوان شده است.

به اشتراک بگذارید:

برچسب ها:

اقتصاد محیط‌زیست، بازچرخانی آب، بیوگاز، تصفیه‌خانه فاضلاب، توسعه پایدار، محیط زیست، مدیریت منابع آب