|پیام ما| اگر مارگارت اتوود می‌توانست به هر پرنده‌ای تبدیل شود، کلاغ را انتخاب می‌کرد. «خیلی باهوش‌اند. اجتماعی و بازیگوش‌اند.» اتوود این حرف‌ها را در گوشه‌ای از یک مرکز پرنده‌نگری در مجمع‌الجزایر جزایر لیک‌اِری می‌زند.

این مرکز را اتوود همراه با شریک فقیدش، گریم گیبسون، راه‌اندازی کرده است. مرکز در ساحل غربی جزیره پیلی، جنوبی‌ترین منطقه مسکونی کانادا، قرار دارد. آن‌قدر تازه‌ساز است که هنوز در چند چراغ آن لامپی نصب نشده است.

جزیره پیلی در محل تلاقی دو مسیر مهم مهاجرت پرندگان قرار دارد و به همین دلیل مقصد پرندگانی است که هر سال هزاران کیلومتر سفر می‌کنند. کلاغ‌ها معمولاً از بازدیدکنندگان این جزیره نیستند و در سال‌های اخیر فقط یک کلاغ، در سال ۲۰۲۳، دیده شده است.

به گزارش «گاردین»، این نویسنده پرفروش کانادایی که آثارش جوایز بسیاری به دست آورده‌اند، هم در آثارش و هم گاهی در زندگی شخصی‌اش، مرز میان انسان و پرنده را کمرنگ کرده است.

او و گیبسون که او نیز نویسنده بود، یک‌بار برای شرکت در مهمانی، لباس‌هایی به شکل کلاغ پوشیدند. دستکش‌های مشکی به دست کردند و با مقوای سیاه برای خود منقار ساختند.

گیبسون در سال ۲۰۱۹ درگذشت. در سال‌های پایانی زندگی، توانایی نوشتن نداشت، اما همچنان هر روز به تماشای آن‌ها می‌نشست.

اتوود در مقدمه‌ای بر کتاب گیبسون درباره پرندگان نوشته است: «دانه‌خوری و آبخوری پرندگان در حیاط خانه ما فقط گنجشک‌ها، سینه‌سرخ‌ها و گاهی یک کبوتر را جذب می‌کردند، اما او اهمیتی نمی‌داد؛ هر پرنده‌ای شایسته توجه بود.»

حالا میراث گیبسون قرار است به گسترش دانش بشر درباره پرندگان کمک کند. دانشگاه وسترن در لندن اعلام کرده است که اتوود برای گرامی‌داشت عشق گیبسون به پرندگان، یک میلیون دلار اهدا کرده است.

این کمک مالی برای ایجاد کرسی زیست‌شناسی پرندگان «گریم گیبسون» اختصاص خواهد یافت. هدف این کرسی، درک بهتر فرایندهای بنیادی است که بر نحوه حرکت، سازگاری و رفتار پرندگان در محیطی که با تغییرات عمیق روبه‌روست، اثر می‌گذارند.

کریس گوگلیلمو، یکی از مدیران مرکز پیشرفته پژوهش درباره پرندگان در دانشگاه وسترن، و تیمش در درک چگونگی تأمین انرژی، سفر و زنده‌ماندن پرندگان مهاجر در سفرهای طولانی نقش مهمی داشته‌اند. بااین‌حال، حتی پژوهشگران برجسته نیز درباره بسیاری از رازهای زندگی و ذهن پرندگان همچنان پاسخی ندارند.

گوگلیلمو می‌گوید: «دانشجویان تحصیلات تکمیلی جدید ما گاهی برای پیدا کردن یک پرسش علمی به مشکل می‌خورند. ما به آن‌ها می‌گوییم میلیون‌ها پرسش وجود دارد که پاسخشان را نمی‌دانیم. یک تخته سفید دارم که پر از پرسش‌های احتمالی است. فقط بودجه، نیروی انسانی و زمان کافی ندارم که حتی شروع به پاسخ‌دادن به آن‌ها کنم.»

او این کمک مالی را نوعی تأیید برای تلاش‌های دانشمندان دانشگاه دانست. اتوود از کودکی با پدرش که حشره‌شناس جنگل بود، در مناطق جنگلی وقت می‌گذراند و با پرندگان آشنا بود. سال‌ها بعد، به واسطه گیبسون به پرندگان علاقه‌مند شد؛ علاقه‌ای چنان پرشور که خودش آن را به شور و شوق کسی تشبیه می‌کرد که تازه به یک دین گرویده است.

او در کتابش نوشته بود: «در لحظات اوج، پرنده‌نگری می‌تواند حالتی نزدیک به رهایی و وجد ایجاد کند. این همان سرخوشی‌ای است که گفته می‌شود هنگام سرودن شعر یا گاهی هنگام گوش‌دادن به موسیقی به سراغ انسان می‌آید.»

کانادا و آمریکا از سال ۱۹۷۰ تاکنون نزدیک به ۳ میلیارد پرنده از دست داده‌اند. در حالی که جمعیت برخی گونه‌ها، از جمله اردک‌ها و پرندگان شکاری، افزایش یافته، جمعیت پرندگانی که هر سال هزاران مایل مهاجرت می‌کنند نزدیک به ۳۰ درصد کاهش پیدا کرده است. انتظار می‌رود با تشدید بحران اقلیمی، این روند کاهشی بیشتر شود. این موضوع برای کشوری مانند کانادا اهمیت زیادی دارد، زیرا بسیاری از گونه‌های پرندگان این کشور مهاجرند.

اتوود می‌گوید چهار تهدید اصلی برای پرندگان، یعنی پنجره‌ها، گربه‌ها، آلودگی‌های سمی و تخریب زیستگاه‌های طبیعی، عواملی هستند که انسان می‌تواند برای متوقف‌کردن آن‌ها اقدام کند. مقابله با دو مورد نخست آسان‌تر است، اما دو مورد دیگر چالش‌برانگیزترند.