طبق این گزارش، سهم انرژی‌های تجدیدپذیر از کل برق تولیدشده در جهان که در سال ۲۰۲۵ حدود ۳۳ درصد بود، امسال به ۳۵ درصد می‌رسد و در سال ۲۰۲۷ تا ۳۷ درصد افزایش می‌یابد. بخش عمده این رشد نیز مدیون گسترش نیروگاه‌های خورشیدی است؛ نیروگاه‌هایی که ساخت آنها سرعت گرفته و هزینه تولید برق در آنها کاهش یافته است.

خورشیدی در صف اول

 انرژی خورشیدی در سال ۲۰۲۶ بیش از دیگر منابع تجدیدپذیر رشد خواهد کرد. پیش‌بینی می‌شود تولید برق خورشیدی امسال ۶۱۰ تراوات‌ساعت افزایش یابد؛ یعنی ۲۳ درصد بیشتر از سال گذشته. این رشد در سال ۲۰۲۷ نیز ادامه خواهد داشت، هرچند سرعت آن به حدود ۱۷ درصد کاهش می‌یابد.

 با این افزایش، خورشیدی از باد جلو می‌زند و پس از برق‌آبی، به دومین منبع بزرگ تولید برق تجدیدپذیر در جهان تبدیل می‌شود. چین همچنان بازیگر اصلی این بازار است و نیمی از افزایش تولید برق خورشیدی جهان را به خود اختصاص می‌دهد. درعین‌حال، هند و دیگر کشورهای آسیایی نیز با سرعت بیشتری وارد این عرصه شده‌اند. سهم این کشورها از رشد تولید برق خورشیدی، از ۱۰ درصد در سال ۲۰۲۵ به حدود ۱۷ درصد در سال ۲۰۲۶ می‌رسد.

 تولید برق بادی نیز امسال حدود شش درصد افزایش می‌یابد، اما رشد آن در همه مناطق یکسان نیست. در چین، کاهش سرعت باد و محدودیت شبکه برق باعث شده است رشد تولید به کمتر از پنج درصد برسد. در اتحادیه اروپا اما وضع متفاوت است. این منطقه پس از یک سال نامساعد برای تولید برق بادی، در سال ۲۰۲۶ رشد ۹ درصدی را تجربه خواهد کرد.

 برق‌آبی همچنان بزرگ‌ترین منبع تجدیدپذیر جهان است، اما امسال رشد چندانی نخواهد داشت. انتظار می‌رود تولید این بخش کمتر از دو درصد افزایش یابد. کاهش بارندگی در آمریکای لاتین، تحت‌تأثیر پدیده ال‌نینو، یکی از مهم‌ترین دلایل این رشد اندک است.

برق پاکی که هدر می‌رود

 افزایش ظرفیت نیروگاه‌های خورشیدی و بادی به‌تنهایی کافی نیست. اگر شبکه برق توان انتقال و استفاده از انرژی تولیدشده را نداشته باشد، بخشی از آن هدر خواهد رفت. این مشکل اکنون به یکی از موانع اصلی توسعه تجدیدپذیرها تبدیل شده است.

 برای نمونه، در سه‌ماهه نخست سال ۲۰۲۶، حدود ۸.۶ درصد از برق بادی و ۹.۴ درصد از برق خورشیدی چین به‌دلیل محدودیت شبکه قابل‌استفاده نبوده است. به بیان ساده، نیروگاه‌ها برق تولید کرده‌اند، اما شبکه توان دریافت و انتقال همه آن را نداشته است.

 آژانس بین‌المللی انرژی برای حل این مشکل بر سه اقدام تأکید دارد: توسعه شبکه‌های انتقال، افزایش ظرفیت باتری‌ها برای ذخیره برق و اصلاح قیمت‌گذاری در بازار انرژی. بدون این اقدامات، افزایش شمار نیروگاه‌ها الزاماً به معنای استفاده بیشتر از برق پاک نخواهد بود.

تجدیدپذیرها؛ سپری در برابر بحران انرژی

 جنگ در خاورمیانه و اختلال در تنگه هرمز، بار دیگر آسیب‌پذیری بازار انرژی را آشکار کرد. افزایش قیمت گاز باعث شد بعضی کشورها به‌طور موقت مصرف زغال‌سنگ را بالا ببرند؛ اتفاقی که انتشار دی‌اکسیدکربن بخش برق را در سال ۲۰۲۶ حدود یک درصد افزایش داد.

 همین بحران درعین‌حال مزیت مهم انرژی‌های تجدیدپذیر را نیز نشان داد. نیروگاه‌های خورشیدی و بادی برای تولید برق به خرید روزانه سوخت نیاز ندارند و به همین دلیل، کمتر از نوسان قیمت نفت و گاز تأثیر می‌پذیرند. از این منظر، توسعه تجدیدپذیرها فقط یک برنامه زیست‌محیطی نیست؛ بلکه می‌تواند امنیت انرژی کشورها را نیز افزایش دهد.

 البته فراوانی برق تجدیدپذیر مشکلات تازه‌ای هم به همراه آورده است. در اسپانیا، تولید زیاد برق در بعضی ساعت‌ها قیمت‌ها را منفی کرده است؛ یعنی عرضه برق از میزان تقاضا بیشتر بوده و بازار برای مصرف آن هزینه پرداخت کرده است. چنین وضعیتی نشان می‌دهد ذخیره‌سازی برق و مدیریت زمان مصرف، بیش از گذشته اهمیت پیدا کرده است.

براساس پیش‌بینی آژانس بین‌المللی انرژی، تولید برق تجدیدپذیر در سال ۲۰۲۷ حدود ۹.۵ درصد افزایش خواهد یافت و سهم آن از کل برق جهان به ۳۷ درصد خواهد رسید. در نتیجه، انتشار دی‌اکسیدکربن بخش برق در آن سال تقریباً بدون تغییر می‌ماند و میزان کربن منتشرشده به‌ازای هر واحد برق نیز سالانه به‌طور متوسط سه درصد کاهش می‌یابد.

در اتحادیه اروپا، این تغییر سریع‌تر پیش می‌رود. انتظار می‌رود تا سال ۲۰۲۷ حدود ۷۶ درصد برق این منطقه از منابع کم‌کربن، یعنی انرژی‌های تجدیدپذیر و نیروگاه‌های هسته‌ای، تأمین شود. جهان هنوز از سوخت‌های فسیلی فاصله زیادی نگرفته است، اما سبقت تجدیدپذیرها از زغال‌سنگ نشان می‌دهد توازن قدیمی بازار برق، آرام‌آرام در حال تغییر است.