ستاد مدیریت یکپارچه دماوند بایستی تشکیل شود

 محمد جهانشاهی در گفت‌وگو با «پیام ما» به مناسبت روز دماوند با اشاره به مناسبت غیررسمی روز دماوند در ۱۳ تیر، این روز را فرصتی برای پاسداشت جایگاه طبیعی و فرهنگی بلندترین قله کشور دانست. او گفت دماوند طی قرن‌ها در هویت فرهنگی ایرانیان و آثار شاخص ادبیات فارسی، به‌ویژه شاهنامه، حضوری پررنگ داشته و یکی از مهم‌ترین نمادهای سرزمین ایران شناخته می‌شود.

 جهانشاهی با اشاره به ویژگی‌های طبیعی این قله، از وجود بیش از دو هزار گونه گیاهی تا ارتفاعات پنج هزار و ۶۰۰ متری و تنوع گسترده حیات‌وحش در دامنه‌های آن سخن گفت. او دماوند را ذخیره‌گاهی ژنتیکی و یکی از اصلی‌ترین سامانه های طبیعی و تأمین‌کنندگان منابع آبی منطقه دانست.

 او در توضیح روند توسعه گردشگری دماوند گفت: از دهه ۱۳۸۰، با گسترش شبکه‌های اجتماعی، سفر به مناطق طبیعی رشد چشمگیری پیدا کرد و دماوند نیز شاهد افزایش رفت‌وآمد کوهنوردان و گردشگران شد. به گفته  دبیر کمیته ملی طبیعت‌گردی، ثبت دماوند به‌عنوان اثر طبیعی ملی در سال ۱۳۸۱ و ثبت آن در فهرست میراث طبیعی ملی در سال ۱۳۸۷، ظرفیت‌های قانونی مهمی برای حفاظت از این پهنه فراهم کرده است.

 جهانشاهی همچنین به نقش جوامع محلی، از قاطر داران بومی تا راهنمایان محلی و ارائه‌دهندگان خدمات اقامتی و‌پذیرایی در روستاهایی مانند پلور و رینه و ناندل اشاره کرد و گفت: امروز نسبت به ده های قبل، معیشت بخش بزرگی از مردم منطقه به دماوند وابسته است و این وضعیت روندی صعودی دارد.

 او با اشاره به مسیرهای اصلی صعود گفت: مسیر جنوب و از سمت رینه و‌ پلور به دلیل دسترسی بهتر، بیش از ۷۰ تا ۸۰ درصد صعودها را دربرمی‌گیرد و مسیرهای شمالی، غربی و شمال‌شرقی نیز به تناسب شرایط استفاده می‌شوند. جهانشاهی تأکید کرد حضور گسترده گردشگران، ضرورت مشارکت جدی‌تر جامعه محلی در زنجیره تأمین خدمات و مدیریت دماوند را افزایش داده است.

 جهانشاهی در بخش دیگری از سخنانش، روند پیگیری برای رسمی‌شدن روز دماوند در تقویم کشور را توضیح داد. او گفت: این موضوع سال گذشته در کارگروه نام‌گذاری تقویم رسمی مطرح شد، اما رأی لازم را به دست نیاورد. به گفته او، بر اساس آیین‌نامه این کارگروه، طرح مجدد موضوع، نیازمند گذر حداقل دو سال است که این امر در سال آینده دوباره قابل طرح است و ادامه پیگیری‌های کمیته ملی طبیعت گردی استان مازندران و دیگر نهادها و اشخاص علاقمند، تحقق به رسمیت شناخته شدن این روز را افزایش می دهد.

  معاون اداره کل توسعه گردشگری کشور با تأکید بر ضرورت ایجاد «ستاد مدیریت یکپارچه دماوند»، این ساختار را راهکاری برای هماهنگی میان ذی‌نفعان و رفع تعارض‌های میان دستگاه‌های مسئول دانست. جهانشاهی گفت: در صورت شکل‌گیری این ستاد، می‌توان نظام جامع عوارض حفاظتی، سازوکار صدور مجوز صعود و صندوق حفاظت و توسعه دماوند را ایجاد کرد تا منابع ملی و درآمدهای منطقه در مسیر حفاظت و توسعه پایدار به کار گرفته شود.

 معاون اداره کل توسعه گردشگری کشور با اشاره به برآوردهای اقتصادی گفت سالانه حدود ۱۰ هزار تا ۱۵ هزار نفر به دماوند سفر می‌کنند و با میانگین سه شب اقامت و هزینه پنج میلیون تومان، دست‌کم می توان برآورد کرد سالانه بین ۵۰ تا ۱۰۰ میلیارد تومان در جوامع محلی رسوب اقتصادی ایجاد می‌شود. او آموزش و آگاهی‌بخشی به جوامع محلی را مهم‌ترین عامل در حفاظت پایدار از دماوند دانست.

دبیر کمیته ملی طبیعت‌گردی و گردگشری سبز کشور مهم‌ترین چالش‌های دماوند را نبود مدیریت یکپارچه، طبیعت گردی بی‌ضابطه، فعالیت‌های معدنی، چرای دام، ساخت‌وساز پراکنده، نبود نظام آماری دقیق و مشکل بزرگ مدیریت پسماند معرفی کرد. او توضیح داد: در یک نمونه، در تابستان ۱۳۹۵ بیش از هفت تن زباله از مسیرهای کوهنوردی جمع‌آوری شد و برآوردها نشان می دهد سالانه دست‌کم ۱۰ تا ۱۲ تن زباله در این منطقه تولید می‌شود؛ موضوعی که مدیریت آن در ارتفاعات بالای چهار هزار متر بسیار دشوار است.

 او با اشاره به تجربه‌های جهانی مانند فوجی در ژاپن، کلیمانجارو در تانزانیا و البروس در قفقاز گفت: این قله‌ها الگوهای مشخصی برای مدیریت مقصد، سهمیه‌بندی صعود، عوارض ورودی و سازوکارهای دقیق حفاظت و نقش آفرینی جوامع محلی دارند و مطالعه این تجربه‌ها می‌تواند به مدیریت پایدار دماوند کمک کند.

 جهانشاهی در پایان بر ضرورت تشکیل ساختاری فرابخشی با محوریت استانداری‌های مازندران و تهران برای مدیریت پایدار دماوند تأکید کرد و گفت این اقدام می‌تواند مسیر حفاظت، بهره‌برداری منطقی و توسعه گردشگری مسئولانه در این پهنه ارزشمند را هموار کند و شاهد شرایطی در خور شأن این موجودی ارزشمند طبیعت کشورمان بود.