«آزمایشگاه طبیعی» مقاومت در برابر تغییرات اقلیمی‌اند

شهرام فداکار، مدیرکل دفتر زیست‌بوم‌ها و سواحل دریایی سازمان حفاظت محیط زیست، در یادداشتی به مناسبت ۱۱ خرداد روز جهانی صخره‌های مرجانی، بر اهمیت این اکوسیستم‌ها به عنوان «یکی از حساس‌ترین و ارزشمندترین زیستگاه‌های دریایی کشور» تأکید کرد.

به گزارش روابط عمومی سازمان حفاظت محیط زیست، فداکار توضیح داد صخره‌های مرجانی ایران عمدتاً از نوع «حاشیه‌ای» هستند و پیرامون جزایر و مناطق متعددی از جمله کیش، هندورابی، فارور، لارک، هنگام، تنب بزرگ و کوچک، قشم، لاوان، شیدور، سیری، ابوموسی، خارگ و خارگو رشد کرده‌اند.

وی با اشاره به ویژگی‌های اقلیمی خاص منطقه افزود: مرجان‌های خلیج‌فارس به دلیل تحمل شرایط سخت—از جمله دمای آب تا ۳۶ درجه سانتی‌گراد، شوری بالا و نوسانات شدید—به عنوان «آزمایشگاه طبیعی مقاومت در برابر تغییرات اقلیمی» شناخته می‌شوند؛ ویژگی‌ای که می‌تواند در شناخت آینده مرجان‌ها در جهانِ گرم‌شونده نقش کلیدی داشته باشد.

فداکار همچنین نقش اکولوژیکی و اقتصادی این زیستگاه‌ها را برجسته دانست و نوشت: صخره‌های مرجانی زیستگاه بیش از ۲۵ درصد گونه‌های ماهیان دریایی کشور و هزاران گونه دیگر از بی‌مهرگان، سخت‌پوستان و جلبک‌ها هستند. علاوه بر آن، این صخره‌ها با کاهش انرژی امواج، از سواحل در برابر فرسایش و طوفان‌ها محافظت می‌کنند و زمینه‌ای مهم برای اکوتوریسم و صید محلی فراهم می‌آورند.

او در ادامه به اقدامات انجام‌شده برای احیا و حفاظت از صخره‌های مرجانی اشاره کرد و از «کاشت موفق بیش از ۳۰ هزار قلمه مرجانی» در نقاط مختلف خبر داد؛ از جمله بیش از ۲۰ هزار قلمه در خارک، ۶ هزار قلمه در کیش و ۴ هزار قلمه در خلیج چابهار. به گفته او ایجاد بسترهای مصنوعی نیز از دیگر برنامه‌های اجراشده بوده و پایش‌ها، «رشد و زادآوری خوب» مرجان‌های کاشته‌شده را به‌ویژه در نقاط امن مانند سواحل کیش، چابهار و خارگ نشان می‌دهد.

با این حال، مدیرکل دفتر زیست‌بوم‌ها و سواحل دریایی سازمان حفاظت محیط زیست هشدار داد صخره‌های مرجانی ایران همچنان با تهدیدهای جدی مواجه‌اند؛ از جمله توسعه غیراستاندارد گردشگری، آلودگی نفتی و صنعتی، ساخت‌وسازهای ساحلی، لایروبی، رسوب‌گذاری و نیز تغییرات اقلیمی همراه با پدیده «سفیدشدگی» مرجان‌ها.

فداکار افزود: سازمان حفاظت محیط زیست برای مدیریت این تهدیدها، برنامه‌هایی از جمله شناسایی کامل مناطق مرجانی، افزایش جریمه‌های تخریب، گسترش مناطق حفاظت‌شده دریایی و نظارت دقیق‌تر بر پروژه‌های ساحلی را دنبال می‌کند.

او در پایان با دعوت از مردم، گردشگران و جوامع محلی برای مشارکت مسئولانه در حفاظت از این میراث طبیعی تأکید کرد: صخره‌های مرجانی ایران نه فقط بخشی از تنوع زیستی کشور، بلکه «کلید درک آینده مرجان‌های جهان در شرایط گرمایش جهانی» هستند و حفاظت از آن‌ها به همکاری دولت، جوامع محلی، پژوهشگران و شهروندان نیاز دارد.