کاهش هزینه‌های برق تجدیدپذیر؛ جهان در آستانه تامین برق بار پایه از منابع پاک

تازه‌ترین گزارش آژانس بین‌المللی انرژی‌های تجدیدپذیر (IRENA) با عنوان «تجدیدپذیرهای ۲۴/۷؛ اقتصاد برق پایدار خورشیدی و بادی»، حاکی از آن است که انرژی‌های تجدیدپذیر نه تنها از نظر اقتصادی توجیه‌پذیر شده‌اند، بلکه با اتکا به فناوری‌های نوین ذخیره‌سازی، قادر به تامین برق پایدار، مطمئن و بدون وقفه هستند. این تحول، جهان را در آستانه ورود به عصر جدیدی در تامین برق بار پایه قرار داده است.

در این گزارش، شاخصی به نام «هزینه هم‌تراز شده برق پایدار» (firm LCOE) معرفی شده است. این شاخص نشان می‌دهد که حتی با در نظر گرفتن هزینه‌های مربوط به ذخیره‌سازی انرژی و تولید مازاد، برق تجدیدپذیر پایدار در بسیاری از مناطق جهان ارزان‌تر از برق تولیدی از سوخت‌های فسیلی در حال تبدیل شدن است. به عنوان مثال، در ایالات متحده آمریکا، هزینه هم‌تراز شده برق تجدیدپذیر پایدار با قابلیت اطمینان ۹۵ درصد، به کمتر از ۵۴ دلار به ازای هر مگاوات‌ساعت رسیده است. در چین نیز، هزینه تولید برق پایدار تجدیدپذیر از هزینه‌های نیروگاه‌های جدید زغال‌سنگی و گازی کمتر شده است.

گزارش IRENA، کاهش قابل توجه هزینه‌های فناوری‌های تجدیدپذیر طی سال‌های اخیر را عامل اصلی این تغییرات دانسته است. از سال ۲۰۱۰ میلادی تاکنون، هزینه تجهیزات نیروگاه‌های خورشیدی ۸۷ درصد، نیروگاه‌های بادی خشکی ۵۵ درصد و سامانه‌های ذخیره‌سازی باتری ۹۳ درصد کاهش یافته است. زمان ساخت کوتاه‌تر نیروگاه‌های تجدیدپذیر در مقایسه با نیروگاه‌های فسیلی، بهره‌مندی از صرفه‌جویی ناشی از تولید انبوه و توسعه زنجیره تامین پایدار، به‌ویژه در چین، از دیگر عوامل مؤثر بر کاهش هزینه‌ها ذکر شده است. پیش‌بینی می‌شود تا سال ۲۰۳۵، هزینه برق تجدیدپذیر پایدار با کاهش ۳۰ تا ۴۰ درصدی دیگر، به کمتر از ۵۰ دلار بر مگاوات‌ساعت برسد.

این گزارش مزایای ذاتی توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر برای کشورها را نیز مورد تاکید قرار داده است. کاهش ریسک‌های ژئوپلتیکی، افزایش تاب‌آوری اقتصادی و ارتقای امنیت انرژی، به‌ویژه برای کشورهای واردکننده سوخت‌های فسیلی، از جمله این مزایا هستند. همچنین، طبق اعلام IRENA، نیروگاه‌های ترکیبی «خورشیدی و بادی به همراه ذخیره‌سازها»، به زودی قادر خواهند بود برق پایدار و پاک مورد نیاز مراکز داده هوش مصنوعی و سایر مصرف‌کنندگان حساس را تامین کنند.

در جمع‌بندی این گزارش آمده است که جهان در آستانه ورود به عصر تامین برق بار پایه از طریق ترکیب انرژی‌های تجدیدپذیر و سامانه‌های ذخیره‌سازی قرار دارد. تحقق این هدف مستلزم سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های ذخیره‌سازی، توسعه شبکه برق، تقویت همکاری‌های بین‌المللی، انتقال دانش فنی و اصلاح چارچوب‌های تنظیم‌گری و مقرراتی است.