«سوپــر ال‌نینـــــو» در راه است

در کنار گرمای ناشی از بحران اقلیمیِ انسان‌ساخت، این وضعیت می‌تواند جهان را دوباره در مسیر عبور موقت از افزایش متوسط ۱.۵ درجه سانتی‌گراد نسبت به سطح پیشاصنعتی قرار دهد؛ آستانه‌ای حیاتی که کارشناسان هشدار داده‌اند عبور از آن پیامدهای فاجعه‌باری به همراه دارد. برخی مدل‌ها نشان می‌دهند که ناهنجاری‌های دمایی حتی ممکن است سال آینده از این نقطه عبور کرده و برای نخستین‌بار در تاریخ ثبت‌شده از افزایش ۲ درجه سانتی‌گراد نیز فراتر رود.

«مارک آلسی»، پژوهشگر اتحادیه دانشمندان دغدغه‌مند، گفت: «با اینکه اکثر مدل‌ها پیش‌بینی می‌کنند ناهنجاری‌های ماهانه دمای جهانی زیر ۲ درجه باقی بماند، همین که احتمال غیرصفر برای رسیدن به بالای دو درجه وجود دارد شوکه‌کننده است.» او افزود چنین افزایشی جهان را به نقاط واژگونی خطرناک نزدیک‌تر می‌کند. ال‌نینو یک پدیده طبیعی اقلیمی است که با گرم‌شدن سطح آب در بخش‌های مرکزی و شرقی اقیانوس آرام استوایی مشخص می‌شود. این پدیده معمولاً هر ۲ تا ۷ سال رخ می‌دهد و بین ۹ تا ۱۲ ماه دوام دارد. در سال‌های ال‌نینو، بادهایی که آب‌های گرم را به سمت غرب می‌رانند ضعیف می‌شوند یا تغییر جهت می‌دهند و باعث گرم‌شدن سطح آب در این بخش از اقیانوس آرام می‌شوند.

ال‌نینو یکی از سه حالت اصلی است که دانشمندان رصد می‌کنند و هرکدام به پیش‌بینی‌های آب‌وهوایی سال بعد شکل می‌دهند. حالت مقابل آن، سطح دریا پایین‌تر از حد متوسط است، و حالت خنثی زمانی است که هیچ‌کدام حضور ندارند. این رخدادها معمولاً بین آوریل تا ژوئن شکل می‌گیرند؛ اما اوج قدرتشان از اکتبر تا فوریه سال بعد است. گرم یا سردشدن سطح دریا در این دو وضعیت می‌تواند بین ۱ تا ۳ درجه باشد و تأثیرات عظیمی بر بارش، خشکسالی، گرما و بلایای اقلیمی در مناطق مختلف دارد.

اکنون طبق آخرین پیش‌بینی مرکز پیش‌بینی اقلیم آمریکا، شرایط در حال ورود به وضعیت خنثی است؛ اما مدل‌ها نشان می‌دهند گذار سریعی به سمت ال‌نینو در راه است. مؤسسه بین‌المللی پژوهش اقلیم و جامعه در دانشگاه کلمبیا اعلام کرده احتمال شکل‌گیری ال‌نینو تا ژوئن ۷۰٪ و احتمال تداوم آن تا پایان سال تا ۹۴٪ است. با اینکه مدل‌ها احتمال رخداد بزرگی را نشان می‌دهند، کارشناسان می‌گویند روند کلی گرمایش جهانی باعث می‌شود این پیش‌بینی‌ها کمی اغراق‌آمیز به نظر برسند و بهار نیز معمولاً تصویر را مبهم‌تر می‌کند. بااین‌حال نشانه‌ها از احتمال بالای شکل‌گیری ال‌نینو حکایت دارند. اداره هواشناسی بریتانیا اعلام کرده است: «اطمینان روبه‌رشدی وجود دارد که این رخداد در بالاترین محدوده تاریخی قرار گیرد. ممکن است قوی‌ترین ال‌نینوی قرن حاضر باشد.»

اصطلاح «سوپر ال‌نینو» توسط بسیاری از سازمان‌های علمی استفاده نمی‌شود، اما برای اشاره به ال‌نینوی بسیار قوی به کار می‌رود؛ زمانی که دمای سطح دریا بیش از ۲ درجه بالاتر از حد معمول می‌رود. از سال ۱۹۵۰ تاکنون تنها چند بار چنین رخدادی رخ‌داده و فقط یک‌بار دما از ۲.۵ درجه فراتر رفته است. مرکز پیش‌بینی اقلیم آمریکا احتمال وقوع ال‌نینوی قوی یا بسیار قوی را بین نوامبر تا ژانویه ۵۰٪ اعلام کرده است.

هر ال‌نینو منحصربه‌فرد است، اما معمولاً باعث خشکسالی و گرما در استرالیا، جنوب و مرکز آفریقا، هند و بخش‌هایی از آمریکای جنوبی از جمله آمازون می‌شود. در مقابل، بارش شدید ممکن است جنوب آمریکا، بخش‌هایی از خاورمیانه و آسیای جنوبی – مرکزی را درگیر کند. همچنین فعالیت طوفان‌ها را تغییر می‌دهد؛ طوفان‌های آتلانتیک کاهش‌یافته و طوفان‌های قدرتمند اقیانوس آرام افزایش می‌یابد. هرچه ال‌نینو قوی‌تر باشد، احتمال تشدید رویدادهای شدید آب‌وهوایی بیشتر است. سوپر ال‌نینوی ۲۰۱۵ باعث خشکسالی شدید در «اتیوپی»، کمبود آب در «پورتوریکو» و رکوردشکنی فصل طوفان در اقیانوس آرام مرکزی – شمالی شد.

گرچه درباره آینده هنوز عدم قطعیت وجود دارد و هر رخداد ویژگی‌های خاص خود را دارد، اما کارشناسان می‌گویند این پیش‌بینی‌ها به جوامع کمک می‌کند برای ماه‌های آینده آماده شوند؛ ابزاری ضروری در جهانی که در حال گرم‌شدن است. به گفته دانشمند اقلیم «تام دی‌لیبرتو»، پیش‌بینی‌های بهاری نمی‌توانند تغییرات غیرمنتظره تابستان را در نظر بگیرند و مدل‌ها هنوز قطعیت کامل ندارند، اما «خطر آن‌قدر زیاد هست که نگران‌کننده باشد.» | گاردین