تحریریه پیام ما

یک دهه پس از توافق پاریس؛ شتاب نگران‌کننده گرمایش جهانی

داده‌های جدید نشان می‌دهد سال ۲۰۲۵ در میان سه سال گرم تاریخ ثبت شده و انتشار کربن به رکورد تازه‌ای رسیده است

28 بهمن 1404، 17:23

۱۰ سال پس از تصویب توافق پاریس با هدف محدود کردن گرمایش زمین به کمتر از ۲ درجه سانتی‌گراد، تازه‌ترین داده‌های اقلیمی حاکی از افزایش شتاب گرمایش جهانی، ثبت رکوردهای جدید دمایی و تداوم رشد انتشار گازهای گلخانه‌ای است؛ روندی که فاصله جهان با اهداف تعیین‌شده را بیشتر کرده است.

توافقی تاریخی با تعهدات غیرالزام‌آور

در سال ۲۰۱۵ بیش از ۱۹۰ کشور در پاریس توافق کردند افزایش دمای زمین را به کمتر از ۲ درجه سانتی‌گراد و ترجیحاً ۱.۵ درجه نسبت به دوران پیشاصنعتی محدود کنند. با این حال، این توافق سازوکار الزام‌آور مشخصی برای کاهش انتشار تعیین نکرد و اجرای تعهدات به برنامه‌های ملی کشورها واگذار شد.

رکورد جدید انتشار کربن

بر اساس گزارش «بودجه جهانی کربن»، انتشار دی‌اکسید کربن ناشی از سوخت‌های فسیلی در سال ۲۰۲۵ به حدود ۳۸.۱ میلیارد تن رسیده و پیش‌بینی می‌شود ۱.۱ درصد دیگر افزایش یابد. غلظت دی‌اکسید کربن اکنون حدود ۵۲ درصد بالاتر از سطح پیشاصنعتی برآورد می‌شود.

دانشمندان هشدار می‌دهند برای حفظ هدف ۱.۵ درجه، تنها حدود ۱۷۰ میلیارد تن دیگر امکان انتشار وجود دارد؛ رقمی معادل تقریبی چهار سال انتشار با نرخ فعلی.

سال ۲۰۲۵؛ در میان گرم‌ترین سال‌ها

مؤسسه مطالعات فضایی گودارد ناسا اعلام کرده دمای زمین در سال ۲۰۲۵ حدود ۱.۱۹ درجه سانتی‌گراد بالاتر از میانگین نیمه دوم قرن بیستم بوده است. همچنین داده‌های سازمان جهانی هواشناسی نشان می‌دهد این سال با ۱.۴۴ درجه افزایش نسبت به دوران پیشاصنعتی، در میان سه سال گرم ثبت‌شده قرار دارد.

این نقشه، میزان انتشار دی‌اکسید کربن کشورهای جهان را بر اساس منطقه و میزان مصرف در سال ۲۰۲۴ نشان می‌دهد.

قطب شمال؛ گرم‌تر از میانگین جهانی

گزارش اداره ملی اقیانوسی و جوی آمریکا (NOAA) نشان می‌دهد منطقه قطب شمال با سرعتی بیش از دو برابر میانگین جهانی در حال گرم شدن است و وسعت یخ‌های دریای قطب شمال در مارس ۲۰۲۵ به پایین‌ترین میزان زمستانی ثبت‌شده رسیده است.

این نقشه ناهنجاری‌ها و افراط‌ها در دمای هوای سطحی را در سال ۲۰۲۵ نشان می‌دهد.

اقیانوس‌ها و افزایش سطح دریا

اقیانوس‌ها در سال ۲۰۲۵ گرمای بی‌سابقه‌ای جذب کرده‌اند و سطح آب دریاها همچنان روند افزایشی دارد. هیئت بین‌دولتی تغییرات اقلیمی افزایش ۲۰ تا ۲۹ سانتی‌متری سطح دریاها تا سال ۲۰۵۰ را پیش‌بینی می‌کند.

این نقشه، کاهش یخ‌های قطب شمال را بین سال‌های ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۵ نشان می‌دهد.

اقیانوس‌ها در سال ۲۰۲۵ گرمای بی‌سابقه‌ای جذب کرده‌اند و سطح آب دریاها همچنان روند افزایشی دارد. هیئت بین‌دولتی تغییرات اقلیمی افزایش ۲۰ تا ۲۹ سانتی‌متری سطح دریاها تا سال ۲۰۵۰ را پیش‌بینی می‌کند.

شکاف در اقدام جهانی

با وجود توافق بر سر افزایش حمایت مالی از کشورهای آسیب‌پذیر، اجماع روشنی درباره حذف تدریجی سوخت‌های فسیلی شکل نگرفته است. کارشناسان معتقدند ادامه این روند می‌تواند نابرابری‌های جهانی، به‌ویژه در حوزه سلامت و امنیت غذایی، را تشدید کند و کشورهای کم‌برخوردار را بیش از دیگران در معرض پیامدهای بحران اقلیمی قرار دهد.