براساس گزارش‌های مردمی یک شرکت خصوصی برای اجرای «طرح گردشگری» در داخل جنگل‌های اطراف روستای «لزیر» از توابع «نور» در مازندران، با مجوز منابع‌طبیعی و آبخیزداری غرب استان، در حال جاده‌کشی در قلب جنگل است. براساس تصاویر رسیده و پیگیری «پیام ما» از جامعه محلی، منطقه فوق پوشیده از گونه‌های جنگلی ارزشمند، به‌ویژه درخت‌های کهنسال گردو است و این جاده‌سازی و گردشگری، می‌تواند آسیب جدی به این درخت‌ها وارد کند و منطقه را در خطر تغییرات اکولوژیکی جدی و خطرساز قرار دهد.

گفته می‌شود مجوز این پروژه توسط «اداره‌کل منابع‌طبیعی مازندران-نوشهر» پرداخت شده و در داخل جنگل شن‌ریزی نیز انجام شده است.

منطقه مورد نظر، موسوم به «تنگه» در روستای لزیر، بخش مرکزی شهرستان نور واقع است. به این علت نام آن تنگه است که مسیرش بین صخره و رودخانه است و در کنار بستر رودخانه، معروف به «لمرود» واقع شده. این نقطه تنها مسیر منطقه برای رسیدن به جنگل چندده‌هکتاری هیرکانی است و دارای گونه‌های درختی گردو، افرا، انجیلی، سرو، توسکا، نمدار، شیردار، سرخدار، ملچ، ازگیل وحشی، لِور، بلوط، ولیک سیاه، ولیک سرخ، آلوچه وحشی و آل و اوجا است.

 در ابتدای این منطقه بکر و دست‌نخورده، درخت گردویی به قدمت هزارسال وجود دارد و بقیه درختان نیز عمر زیادی دارند. همچنین، این منطقه در فصل بهار و پاییز محل عبور دام‌های کوچ‌رو است.  

گفته می‌شود منطقه شروع محدوده جنگلی است که حالا برای اجرای این طرح گردشگری، با میله‌های آهنی و زنجیر محصور شده و در روزهای اخیر کانکس نگهبانی نیز برای آغاز عملیات اجرایی طرح آورده شده است. البته اخیراً زنجیرها توسط معترضین که مردم محلی هستند، برداشته شده است.

تا پیش از اجرای این طرح گردشگری، همین نقطه توسط منابع‌طبیعی به‌شدت محافظت می‌شد و برای جلوگیری از ورود افراد به جنگل، با لودر خاک‌گذاری و مسدود شده بود که نشان‌دهنده اهمیت منطقه است.

مخالفت و اعتراض مردم محلی

اکثریت اهالی محل با اجرای این طرح گردشگری در این نقطه مخالف‌اند. یکی از اهالی به «پیام ما» گفت: «ما به‌دلایل کاملاً فنی و قانونی با این طرح مخالف‌ایم. اول اینکه مسیر رسیدن به این نقطه از وسط محل است و این، برای مردم ایجاد مزاحمت و مشکل می‌کند.»

 روستایی دیگری گفت: «همین سرمایه‌گذار که می‌خواهد طرح گردشگری را در این نقطه ایجاد کند، چند سالی است که در بالای محل و داخل زمین موروثی خود یک بومگردی دارد؛ اما تاکنون هیچ نفع و خیری به مردم محلی نرسیده و فقط سروصدا و زباله و دیگر مشکلات برای اهالی داشته است. حالا اگر طرح گردشگری که قطعاً ابعادش از یک بومگردی بزرگ‌تر است، اجرا شود، دردسرهایش برای مردم بیشتر می‌شود. علاوه‌بر اینکه باعث جاده‌کشی، تردد، آتش‌سوزی، پاکوب‌شدن خاک و دیگر مشکلات گردشگران برای جنگل‌های منطقه خواهد شد و جنگل را در معرض تخریب قرار خواهد داد.» 

او افزود: «همچنین چنین طرح‌های گردشگری که باعث ورود افراد سرمایه‌دار با زندگی لوکس و لاکچری و… به روستا می‌شود، از نظر فرهنگی و مذهبی با روستای ما همخوانی ندارد و می‌تواند مشکلات فرهنگی بسیاری را برای مردم و خانواده‌ها ایجاد کند و باعث ورود فرهنگ مصرف شود.»

 یکی دیگر از اهالی تأکید کرد چون این نقطه بن‌بست است، قطعاً از نظر تأمین امنیت دچار چالش می‌شویم. این نقطه تنها مسیر رسیدن به جنگل است و اگر خدای ناکرده آتش‌سوزی رخ دهد، این طرح مانع و سد رسیدن نیروهای امدادونجات و جنگلبان‌ها و محیطبانان و دیگر نیروهای اطفای حریق به مناطق بالادست می‌شود.

پاسخگو نبودن منابع‌طبیعی غرب مازندران

اما «مهرداد خزایی»، مدیرکل منابع‌طبیعی و آبخیزداری مازندران-نوشهر، در پاسخ به پرسش صریح «پیام ما» تنها به گفتن جواب‌های کلی بسنده کرد و پس از اینکه مجدداً پرسش از سوی ما مطرح شد، از اساس هیچ پاسخی نداد.

او در پاسخ به پرسش «پیام ما» گفت: «ما به‌هیچ‌وجه در جنگل‌ها واگذاری نداریم؛ فقط احاله مدیریت در قالب تفرجگاه برای مدیریت بهینه منابع و حفاظت از عرصه‌های ملی به‌صورت مزایده و پس از موافقت «کمیته فنی اداره‌کل و سازمان» با «طرح مصوب»، با وسعت کم‌تر از پارک‌ها را داریم.»

خزایی همچنین گفت: «مجری حق هیچ‌گونه تغییر در مفاد کتابچه مصوب را ندارد. هر تفرجگاه هم یک کارشناس ناظر دارد که در تمامی مراحل اجرای طرح، نظارت کامل دارد و ‌موارد را به کارشناس معین اداره‌کل گزارش می‌کند.»

مدیرکل منابع‌طبیعی و آبخیزداری مازندران-نوشهر در ادامه افزود: «متأسفانه در تفرجگاه‌های مشابه هم نمونه‌هایی را دیده‌ام که به‌رغم تخریب شدید عرصه منابع‌طبیعی و تخریب عرصه با زباله گردشگران، تعدادی از افراد مخالفت می‌کنند. ما تمام برنامه‌هایمان در راستای حفاظت و احیای مجدد طبیعت است.»

خزایی در پاسخ به این پرسش خبرنگار «پیام ما» که «آقای دکتر من سؤالم واضح است؛ لطف بفرمایید جواب واضح بدهید؛ آیا این شن‌ریزی که در خبر آمده، صحت دارد؟ یا خبر شن‌ریزی اساساً دروغ است و اتفاق نیفتاده است؟» هیچ پاسخی نداد و پرسش مجدد ما را نیز بی‌پاسخ گذاشت.

کانون‌های آبساز برای شهرها

جنگل‌های هیرکانی باستانی ایران، بازمانده‌های هیرکانی در جهان است که حیاتشان از عصر سوم یخبندان تا امروز ادامه یافته است. براساس گزارش‌ها و آمارهای مستند و معتبر، طی نیم‌قرن اخیر در حدود ۵۰ درصد این جنگل‌ها از بین رفته. به‌گفته متخصصان و کارشناسان، مهم‌ترین عامل تغییراقلیم و کم‌آبی در استان‌های شمالی همین کاهش پوشش گیاهی جنگلی-مرتعی است.

ویلاسازی و تغییر کاربری برای «طرح‌های گردشگری» و «کشاورزی» از مهم‌ترین عوامل نابودی این جنگل‌هاست که شهرها و روستاهای پایین‌دست را به‌شدت در معرض خطر خشکسالی، سیل، فرونشست، ریزگرد و طوفان‌های اقلیمی و تغییراقلیم شدید قرار داده است.

براساس داده‌های رسمی وضعیت بارش‌ها و آورد رودخانه‌ها نشان می‌دهد استان مازندران به‌شدت درگیر خشکسالی است و برای حفظ ذخایر آبی موجود به‌عنوان پشتوانه آبی در سال‌های آتی، باید علاوه‌بر دیگر مسائل، جنگل‌ها را به‌عنوان کانون‌های آبساز حفظ کرد.

کانون رانش

کارشناسان تأکید می‌کنند تخریب بیش‌ازحد پوشش گیاهی جنگلی-مرتعی در هیرکانی به بروز پدیده «رانش زمین» خواهد شد. رانش یا «زمین‌لغزش» به حرکت لایه‌های رسوبی غیرمتراکم و متراکم روی سطح شیبدار و ناپایدار گفته می‌شود و عوامل گوناگونی از جمله زمین‌لرزه یا راهسازی و معدن‌کاوی‌ها عامل پیدایش این‌دست پدیده‌ها می‌شود.

 به‌اعتقاد کارشناسان، عامل حرکت توده رسوبی، تغییرات آب‌های زیرزمینی، به‌هم‌خوردن یا تغییرات شیب زمین، نیروی جاذبه، زلزله، معدن‌کاوی، جاده‌سازی، باران یا فشار منفذی سیالات، سبک‌سازی پایین‌دست توده و سایر موارد سبب رانش یا لغزش زمین می‌شود.

دهشتناک‌تر اینکه براساس آمار رسمی و دولتی، منطقه شمال ایران به‌طور تقریبی نیمی از پنج هزار زمین‌لغزش شناسنامه‌دار کشور را دارا است که به‌گفته مسئولان مربوطه، میزان این زمین‌لغزش‌ها در سال‌های اخیر به‌شدت در حال گسترش و افزایش است و زنگ خطر جدی برای استان‌های شمالی محسوب می‌شود.