در هشتادمین نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد، کشورهای فرانسه، لوکزامبورگ، مالت، موناکو، آندورا و بلژیک رسماً کشور فلسطین را به‌عنوان یک دولت مستقل به رسمیت شناختند. این کشورها به جمع کشورهایی مانند کانادا، استرالیا، پرتغال و بریتانیا پیوسته‌اند؛ بریتانیا نیز به‌تازگی در اقدامی رسمی، فلسطین را به رسمیت شناخت. این تحولات در حالی رخ داده است که اسرائیل حملات نظامی خود را در غزه تشدید کرده است.     

تصمیم بریتانیا برای به رسمیت شناختن فلسطین، بیش از یک قرن پس از صدور اعلامیه بالفور -که در آن از ایجاد خانه ملی یهودیان در فلسطین حمایت شده بود- و ۷۷ سال پس از تأسیس اسرائیل در سرزمین تحت قیمومیت بریتانیا، اتخاذ شده است. نخست‌وزیر بریتانیا، «کی‌یر استارمر»، در بیانیه‌ای ویدئویی اعلام کرد در برابر «وحشت فزاینده در خاورمیانه»، این تصمیم با هدف حفظ امید به صلح و راه‌حل دو کشوری گرفته شده است.

به‌گزارش الجزیره، اعلام این موضع از سوی کشورهای غربی، بیانگر انزوای فزاینده اسرائیل در سطح بین‌المللی است. جنگ جاری در غزه تاکنون بیش از ۶۵ هزار فلسطینی را به کام مرگ کشانده و موجی از محکومیت و تغییر موضع در جهان ایجاد کرده است.

موجی جهانی

در حال حاضر، ۱۵۷ کشور از مجموع ۱۹۳ کشور عضو سازمان ملل، کشور فلسطین را به‌عنوان یک دولت مستقل به رسمیت شناخته‌اند؛ این میزان، حدود ۸۱ درصد از کل جامعه جهانی را شامل می‌شود. همچنین واتیکان، به‌عنوان نهاد حاکم بر کلیسای کاتولیک و دارای جایگاه ناظر غیرعضو در سازمان ملل، نیز فلسطین را به رسمیت شناخته است. در این نشست پادشاه اردن خواستار به رسمیت شناختن کشور فلسطین به‌عنوان «یک حق مسلم، نه یک پاداش» شد. نمایندگان کشورها بارها به نسل‌کشی در غزه اشاره کردند. امیر قطر گفت حمله اسرائیل به دوحه، تلاش‌ها برای پایان دادن به نسل‌کشی در غزه را تضعیف می‌کند. همچنین رئیس‌جمهور کلمبیا، در مجمع عمومی سازمان ملل متحد گفت که جهان باید به «نسل‌کشی در غزه» پایان دهد و نخست‌وزیر اسرائیل، ایالات متحده و اروپا را مورد انتقاد قرار داد. 

به رسمیت شناختن فلسطین به چه معناست؟

به رسمیت شناختن کشور فلسطین تأثیرات مهمی بر جایگاه بین‌المللی آن دارد. این اقدام جایگاه حقوقی و دیپلماتیک فلسطین را تقویت می‌کند، توان آن را برای پیگرد قانونی اسرائیل در مراجع بین‌المللی افزایش می‌دهد و بر کشورهای غربی فشار می‌آورد تا به راه‌حل دو کشوری پایبند باشند. از جمله نتایج عملی این تصمیم، امکان گشایش سفارتخانه‌های رسمی، امضای توافقنامه‌های تجاری، جلب حمایت در مجامع بین‌المللی و ارجاع شکایات به دیوان کیفری بین‌المللی است. بااین‌حال، این به رسمیت شناختن به‌خودی‌خود جنگ در غزه را متوقف نمی‌کند و اشغالگری اسرائیل را پایان نمی‌دهد. باوجوداین، این اقدام نماد افزایش حمایت جهانی از تشکیل کشور مستقل فلسطینی است.

رئیس گروه میانجی‌گری بین‌المللی، در گفت‌وگویی با الجزیره تأکید کرد که این به رسمیت شناختن تنها گام نخست است، نه پایان راه. او از کشورهایی مانند بریتانیا خواست براساس تعهدات خود طبق احکام دادگاه بین‌المللی دادگستری، نسبت به ارسال کمک‌های بشردوستانه، توقف فروش تسلیحات به اسرائیل و کاهش محاصره اقدام کنند. او همچنین بر ضرورت اصلاح در ساختار تشکیلات خودگردان فلسطین برای ایفای نقش مؤثرتر تأکید کرد و تلاش‌های فرانسه، عربستان سعودی، نروژ و اسپانیا در این زمینه را یادآور شد. 

در سال ۲۰۲۵، با اضافه شدن مکزیک و چند کشور دیگر، تاکنون ۱۱ کشور جدید فلسطین را به رسمیت شناخته‌اند. از زمان آغاز جنگ غزه در اکتبر ۲۰۲۳، این تعداد به ۲۰ کشور رسیده و موجی از تغییر در مواضع جهانی نسبت به فلسطین را نشان می‌دهد.

در مقابل، رژیم صهیونیستی به‌شدت با این روند مخالفت کرده است. نماینده اسرائیل در سازمان ملل، نشست مربوط به رسمیت شناختن فلسطین را «سیرک» خواند و گفت این اقدام‌ها پاداشی برای تروریسم است. «بنیامین نتانیاهو»، نخست‌وزیر اسرائیل، نیز در واکنش به تصمیم بریتانیا، آن را «جایزه‌ای برای حماس» خواند و اعلام کرد تشکیل کشور فلسطین «اتفاق نخواهد افتاد».

روند به رسمیت شناختن فلسطین تاریخچه‌ای طولانی دارد. در ۱۵ نوامبر ۱۹۸۸، در جریان انتفاضه اول، «یاسر عرفات»، رئیس سازمان آزادی‌بخش فلسطین (PLO)، تأسیس کشور مستقل فلسطین با پایتختی قدس را اعلام کرد. در پی این اعلام، بیش از ۸۰ کشور -عمدتاً از جهان جنوب، شامل کشورهای آفریقایی، آسیایی، آمریکای لاتین و عرب- فلسطین را به رسمیت شناختند. در آن زمان، کشورهای اروپایی حامی فلسطین بیشتر از بلوک شرق سابق بودند.

در ۱۳ سپتامبر ۱۹۹۳، توافقنامه اسلو بین فلسطینی‌ها و اسرائیل، اولین مذاکرات مستقیم برای دستیابی به راه‌حل دو کشوری را آغاز کرد، اما این هدف هیچ‌گاه تحقق نیافت. در سال ۲۰۱۲، مجمع عمومی سازمان ملل با رأی قاطع (۱۳۸ رأی موافق، ۹ مخالف و ۴۱ ممتنع)، وضعیت فلسطین را به «دولت ناظر غیرعضو» ارتقا داد. این جایگاه به فلسطین اجازه می‌دهد در نشست‌ها و بحث‌ها شرکت کند، اما حق رأی ندارد.

در ساختار سازمان ملل، تنها پنج کشور دائمی شورای امنیت، یعنی آمریکا، روسیه، چین، فرانسه و بریتانیا، حق وتو دارند و می‌توانند با وجود حمایت گسترده جهانی، مانع تصویب قطع‌نامه‌ها شوند. در ۱۸ آوریل ۲۰۲۴، ایالات متحده آمریکا قطعنامه‌ای را که از حمایت گسترده بین‌المللی برخوردار بود و می‌توانست فلسطین را به عضویت کامل سازمان ملل درآورد، وتو کرد.

آمریکا سابقه‌ای طولانی در وتو کردن قطعنامه‌های انتقادی نسبت به اسرائیل دارد و تاکنون دست‌کم ۵۰ بار از حق وتوی خود در این زمینه استفاده کرده است. این روند، همواره مانع از تصویب اقدامات مؤثر علیه اقدامات نظامی، شهرک‌سازی‌های غیرقانونی و اشغال سرزمین‌های فلسطینی از سوی اسرائیل شده است.