پیام ما؛ رسانه توسعه پایدار ایران

تحریریه پیام ما

زنی که زمین را خانه خود دانست

مه‌لقای طبیعت

31 شهریور 1404، 7:00

|پیام ما| در روزگاری که محیط‌زیست هنوز به دغدغه عمومی بدل نشده بود، زنی از خطه گلستان، پرچم دفاع از طبیعت را بلند کرد و امروز زادروز اوست. «مه‌لقا ملاح»، متولد ۳۱ شهریور ۱۲۹۶، که بعدها به «مادر محیط‌زیست ایران» شهرت یافت، بیش از یک قرن از عمر خود را با طبیعت زیست، برای آن نوشت، آموزش داد، مبارزه کرد و الگویی شد برای نسلی از کنشگران محیط‌زیست در ایران.

زاده خانواده‌ای فرهنگی و پیشرو، نوه «بی‌بی‌خانم استرآبادی»، نخستین طنزنویس زن ایرانی ـو دختر «خدیجه افضل وزیری» بود. در جوانی به فرانسه رفت و دکتری علوم اجتماعی خود را از دانشگاه سوربن دریافت کرد. پس از بازگشت، سال‌ها در دانشگاه تهران به کار علمی و پژوهشی پرداخت، اما نقطه‌عطف زندگی‌اش زمانی بود که با مفاهیم محیط‌زیستی آشنا شد و راهی متفاوت را برگزید.
در دهه ۷۰ خورشیدی، پس از بازنشستگی، «جمعیت زنان مبارزه با آلودگی محیط‌زیست» را بنیان گذاشت؛ یکی از نخستین سازمان‌های مردم‌نهاد محیط‌زیستی ایران. خانه‌اش را پایگاه فعالیت‌ها و بخشی از حقوق بازنشستگی‌اش را صرف هزینه‌های جمعیت کرد. از آموزش کودکان گرفته تا درختکاری با نابینایان و اعتراض‌های مدنی، همگی بخشی از کارنامه‌ای است که بی‌ادعا اما مؤثر نوشته شد.
مه‌لقا ملاح با طبیعت زندگی می‌کرد. زباله‌های تر را کمپوست می‌کرد، پلاستیک مصرف نمی‌کرد، از آب جوشیده به‌جای آب معدنی استفاده می‌کرد و کیسه‌های پارچه‌ای را جایگزین نایلون می‌دانست؛ رفتاری که نه از اجبار، بلکه از باور برمی‌آمد.
او در آبان ۱۴۰۰، در سن ۱۰۴سالگی از دنیا رفت، اما میراث او همچنان زنده است. درختانی که کاشت، دانش‌آموزانی که آموزش داد و نسلی از زنان که با او آموختند می‌توانند کنشگر باشند، نشانه‌هایی از رد پای زنی است که زمین را خانه خود دانست و هرگز از محافظت از آن کوتاه نیامد.

به اشتراک بگذارید:

برچسب ها:

سازمان‌های مردم‌نهاد، محیط‌زیست، مه‌لقا ملاح