تعطیلی شنبه‌ها همچنان محل بحث دولت، نمایندگان مجلس و فعالان اقتصادی است. در اسفندماه ۱۴۰۳ لایحه‌ای تحت عنوان «لایحه اصلاح ماده ۸۷ قانون مدیریت خدمات کشوری» به تصویب رسید. در ابتدای بررسی این لایحه با تعطیلی روزهای شنبه موافقت شد، اما به‌دلیل مخالفت شورای نگهبان و هیئت عالی نظارت مجمع تشخیص مصلحت نظام، تعطیلی پنجشنبه‌ها جایگزین شنبه‌ها شد. ایراد شورای نگهبان در رابطه با این لایحه رفع شد، اما ایرادات مجمع تشخیص مصلحت نظام به‌دلیل مخالفت با افزایش روزهای تعطیل باقی ماند و همین مسئله موجب بلاتکلیفی روزهای تعطیل شد. بااین‌حال، لایحه اصلاح ماده ۸۷، بار دیگر در صحن مجلس مطرح شده است. پیشتر فعالان بخش خصوصی با استدلال بر لزوم ارتباطات بیشتر با جامعه جهانی و کم کردن فاصله‌ روزهای تعطیل ایران و کشورهای جهان خواستار تعطیلی شنبه‌ها به‌جای روزهای پنجشنبه شده بودند.

اختیارات استانداران برای تعطیلی شنبه‌ها

یکشنبه هفته قبل «فاطمه مهاجرانی»، سخنگوی دولت، در جمع خبرنگاران با اشاره به ناترازی‌های انرژی از اختیارات استاندارها برای روزهای تعطیل سخن خبر داد و گفت: «یکی از موضوعات مطرح‌شده در جلسه هیئت دولت، موضوع تعطیلی استان‌ها بود که با توجه به شرایط ناترازی آب، برق و انرژی و با پیشنهاد بخش خصوصی، مقرر شد درصورت تصمیم استانداران، این تعطیلی به ‌روز شنبه موکول شود.»

ایراد شرعی

سخنان مهاجرانی و تصمیم دولت با واکنش یکی از نمایندگان اجتماعی مجلس روبه‌رو شد. «احمد بیگدلی»، درباره اظهارات سخنگوی دولت و درخواست بخش خصوصی برای تعطیلی روزهای شنبه، گفت: «در لایحه‌ای که در مجلس قبلی داده شد، بحث تعطیلی شنبه‌ها مطرح بود و بحث تعطیلی پنجشنبه‌ها نبود، اما به‌دلیل ایراد شرعی شورای نگهبان نسبت به تعطیلی شنبه‌ها، این موضوع کنسل شد.»

این عضو کمیسیون اجتماعی مجلس یادآور شد: «همان‌طورکه می‌دانید، ایرادات قانونی و مسائل دیگر ممکن است حل شوند، اما زمانی که ایراد شرعی گرفته شود، برای رفعش نیاز به جلب‌نظر فقها دارد تا مشکل  برطرف شود. با توجه به ایرادات شورای نگهبان بحث تعطیلی شنبه‌ها کنسل شد و بحث تعطیلی پنجشنبه‌ها باقی ماند. البته ما در کمیسیون تمایل داشتیم این موضوع به دولت سپرده شود تا تصمیم‌گیری  کنند که آیا پنجشنبه را تعطیل کنند یا شنبه‌ها را که درنهایت، تا الان نامشخص مانده است.» 

او ادامه داد: «مجمع تشخیص مصلحت بر این موضوع تأکید دارد که ساعات کاری نباید کمتر از ۴۴ ساعت باشد، ولی مجلس بر مصوبه خود اصرار دارد که فعلاً موضوع همین‌طور باقی مانده است. البته نظر بخش خصوصی، اتاق بازرگانی و حتی بانک‌ها چه خصوصی و چه دولتی که مراودات مالی با دنیا دارند، بر این است که  تعطیلی شنبه‌ها ضروری است. اکثر کشورها، چه مسلمان و چه غیرمسلمان، شنبه و یکشنبه را تعطیل می‌کنند و تعداد کشورهایی که روزهای پنجشنبه و جمعه را تعطیل می‌کنند، بسیار کم است. توجه کنید مراودات مالی در روزهای شنبه و یکشنبه در کشورهای همسایه و کشورهای اروپایی تعطیل است و بخش خصوصی هم از همین باب تعطیلی در روزهای شنبه را عنوان می‌کند؛ چون تمایل دارد این مراودات بیشتر شود تا بتوانند راحت‌تر با بانک‌ها و بخش‌های خصوصی دیگر کشورها ارتباط برقرار کنند. به همین دلیل، اصرار دارند که اگر شنبه تعطیل باشد، مراودات مالی به‌‌راحتی و با اطمینان بیشتری انجام می‌شود.»

بیگدلی ادامه داد: «از طرف دیگر، می‌گویند اگر پنجشنبه‌ها هم تعطیل شود، چون آنها روزهای پنجشنبه و جمعه هستند ما یک روز به تعطیلاتِ مراودات مالی بین کشوری  اضافه می‌کنیم. البته در قانونی که برای تعطیلی پنجشنبه‌ها مطرح شده بود، بخش خصوصی در نظر گرفته نشده و بسیاری از مسائل عملیاتی مستثنی شده‌اند؛ اما کسانی که تجارت و کارهای بازرگانی می‌کنند و با دنیا مراوده دارند، تمایل دارند که شنبه‌ها تعطیل باشد.»

او درباره اینکه در بحث ناترازی‌ها سخنگوی دولت عنوان کرده که برای تعطیلات در روز شنبه استانداران می‌توانند تصمیم بگیرند، گفت: «انتخاب بین روزها در بحث ناترازی آنچنان‌که باید، مطرح نیست. باید یک دلیل درست داشت که چه روزی برای تعطیلی در بحث ناترازی بهتر است. در این خصوص باید مثلاً گفته شود، دلیل قانع‌کننده برای تعطیلی شنبه این است که بار انرژی به‌طور ناگهانی از جمعه به شنبه افزایش پیدا می‌کند. در غیر این‌صورت تعطیل کردن شنبه یا پنجشنبه چه فرقی دارد؟ ما باید تصمیماتی بگیریم که در مملکت مورد قبول اکثریت جامعه و مردم قرار گیرد.»

این عضو کمیسیون اجتماعی یادآور شد: «اگر تعطیلی پنجشنبه‌ها نیز به همان میزان در بحث ناترازی انرژی تأثیرگذار است که شنبه را می‌خواهیم تعطیل کنیم، بهتر است پنجشنبه‌ها که ادارات نصف روز فعال هستند، تعطیل شود. اگر واقعاً بحث ناترازی انرژی الزام بر تعطیلی شنبه‌ها داشته باشد که بگویند حتماً شنبه تعطیل باشد، می‌توانند وسط هفته را هم تعطیل کنند. اگر فقط بحث ناترازی انرژی است تفاوتی در روز آن نیست، می‌توانند دوشنبه یا سه‌شنبه را تعطیل کنند. حرفم این است که درنهایت، باید تصمیماتی اتخاذ شود که مورد پذیرش اکثریت جامعه قرار گیرد.»

استقبال بخش خصوصی از تصمیم دولت

«حمیدرضا صالحی»، نایب‌رئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی ایران، اما در گفت‌وگو با «پیام ما» با استقبال از سخنان مهاجرانی در رابطه با تصمیم‌گیری استانداران برای تعطیلی شنبه‌ها اظهار کرد: «ما با جهان چهار روز اختلاف زمانی داریم، در کشور ما پنجشنبه و جمعه تعطیل است و در جهان شنبه و یکشنبه، این چهار روز موجب شده است نتوانیم ارتباط اقتصادی مناسبی با کشورهای جهان برقرار کنیم؛ چراکه چهار روز ارتباط ما قطع می‌شود. این تأثیرات بسیار بدی بر اقتصاد ما گذاشته است.»

صالحی افزود: «کشورهای منطقه توانستند روزهای تعطیل خود را تغییر دهند و به‌لحاظ ارتباطات اقتصادی موفق شوند. ما هم درخواست کردیم که این موضوع تغییر پیدا کند و تعطیلی ما جمعه و شنبه شود. این موضوع می‌تواند به توسعه صادرات غیرنفتی منجر شود و هم‌زمان با گسترش ارتباطات بین‌المللی، درآمدهای ارزی کشور نیز افزایش پیدا کند. با‌این‌حال، یک نگاهی در کشور وجود دارد که این موضوعات اقتصادی برای آن مهم نیست و در مقابل این درخواست مقاومت می‌کند.»

او تأکید کرد: «اگر استانداران در استان‌های خود شنبه‌ها را تعطیل کنند، اتفاق بسیار خوبی رخ خواهد داد و بخش خصوصی آن را به فال نیک می‌گیرد و امیدواریم در تهران نیز این امر محقق شود.»

تعادل در مصرف انرژی

نایب‌رئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی در رابطه با تأثیر تطعیلی شنبه‌ها بر کاهش ناترازی انرژی نیز گفت: «تقسیم فعالیت‌های اقتصادی، سفرهای کاری، سفرهای تجاری و اقتصادی و حتی سفرهای درون‌شهری به سایر از روزهای هفته ممکن است انرژی مصرفی را به تعادل برساند. بااین‌حال، مسئله کمبود انرژی در کشور فراتر از آن چیزی است که تعطیلی شنبه یا پنجشنبه بتواند روی آن تأثیر بگذارد. ما سال‌هاست دچار کمبود انرژی هستیم و این هم راه‌حل‌های خود دارد و یکی از آنها سرمایه‌گذاری بخش خصوصی و فاصله بین تولید و مصرف را کمتر کند. ما باید هم تولید و هم بهینه‌سازی مصرف را در نظر بگیریم. این یک کار بسیار بزرگ است و بخشی از بحران کم می‌شود.»

او همچنین در رابطه با مخالفت با تعطیلی شنبه‌ها گفت: «این مخالفت‌ها بیشتر از جنبه مذهبی مطرح می‌شوند. یکی از استدلال‌ها این است که شنبه روز تعطیلی یهودی‌ها است و ما نباید این روز را تعطیل کنیم. با‌این‌حال، کشورهای مسلمان منطقه این موضوع را حل کرده و حتی از آن عبور کرده‌اند. روی لایحه دولت در رابطه با تعطیلی شنبه‌ها فکر شده است. باید کاری کرد که تولید و توسعه صادرات غیرنفتی افزایش پیدا کند. اگر دولت چنین برنامه‌ای دارد، باید از آن حمایت کرد تا درآمدهای کشور افزایش پیدا کند. اگر چنین اتفاقی رخ دهد و هم‌زمان توافقات بین‌المللی حاصل شود، می‌تواند اثرات مثبت زودهنگامی داشته باشد.»