صنعت و فناوری که بیش از یک قرن است به زمین آسیب رسانده‌اند حالا به دنبال جبران بخشی از این خطا برآمده‌اند. امروزه استفاده از فناوری برای حل چالش‌ها به یک امر معمولی در دنیا تبدیل شده و کشورها با استفاده از فناوری‌های روز، پاک و سبز نقش مهمی در حل مسائل محیط‌‌زیستی دارند. این در حالی است که ایران از این فرصت جا مانده است. اول اسفند دومین دوره بزرگ‌ترین رویداد ملی فناوری کشور(نکست) به مدت سه روز در اصفهان برگزار شد اما در میان طرح‌های ارائه شده و منتخب نهایی، خبری از برنامه‌های مرتبط برای حل بحران‌های محیط‌زیستی که این روزها تمام ایران با آن درگیر است، نبود. چرا فناوری در ایران از حل چالش‌های روز جا مانده است و اثری از این طرح‌ها حتی در یکی از مهم‌ترین رویدادهای این حوزه وجود ندارد؟

نیاز به توافق با نهاد برگزارکننده داریم
سعید سرکار رئیس مرکز توسعه فناوری‌های راهبردی معاونت علمی و فناوری ریاست‌جمهوری در پاسخ به این سوال به «پیام ما» می گوید برای پرداختن به چالش‌ها در حوزه فناوری باید با شهرک علمی تحقیقاتی اصفهان که برگزارکننده این جایزه ملی است به توافق برسیم تا بتوانیم بر بحث چالش‌ها تمرکز کنیم: «ما هر ساله در سه حوزه فناوری برنامه نکست را اجرا می‌کنیم. خوب است که سال آینده جایزه نکست را بر محور چالش‌هایی مانند آب، انرژی، محیط‌زیست و مسائل از این دست برگزار کنیم نه حوزه‌های تخصصی. ممکن است برای حل این مسائل طرح‌هایی در دست اجرا باشد اما این اتفاق مستلزم آن است که با شهرک علمی تحقیقاتی اصفهان به توافق برسیم تا بتوانیم سال آینده برنامه‌مان را بر بحث چالش‌ها متمرکز کنیم.»

نهادی برای تطبیق طرح‌ها نداریم
رئیس توسعه شرکت‌های دانش‌بنیان معاونت علمی و فناوری ریاست‌جمهوری اما معتقد است مشکلی در ارائه طرح برای حل چالش‌های محیط‌زیستی وجود ندارد اما نهادهایی که بتوانند این طرح‌ها را برای عملیاتی‌کردن انطباق دهند، در کشور وجود ندارند. تورج امرایی به «پیام ما» می‌گوید: «یکی از برنامه‌های دوره جدید معاونت توجه به ضعف چالش‌های محیط‌زیست است. همکاری خوبی هم در این زمینه با سازمان محیط‌زیست شروع کرده‌ایم؛ یکی در حمایت از شرکت‌های دانش‌بنیانی که در زمینه ساخت تجهیزات کنترل آلایندگی فعالیت دارند و دیگری در حوزه پسماند. اما اشکالاتی در این زمینه وجود دارد. ما شرکت‌های دانش‌بنیانی داریم که مثلا تجهیزات پایش آلودگی هوا را می‌شناسند اما نهادی در کشور وجود ندارد که گواهی انطباق به آنها دهد. در حوزه پسماند هم شرکت‌های دانش‌بنیان قابل توجهی داریم اما مدیریت پسماند و استفاده از پسماند برای بازگشت دوباره به چرخه تولید نداریم.» او در توضیح همکاری سازمان حفاظت محیط‌زیست با معاونت علمی برای حمایت از تجهیزات پایش آلایندگی هوا و پسماند اضافه می‌کند: «در بحث پایش آلایندگی هوا و پسماند با سازمان محیط زیست همکاری را شروع کرده‌ایم و بنا بر این است که در موضوعاتی که کشور دچار چالش شده وارد شویم. در نظر داریم شرکت‌های دانش‌بنیان را شناسایی و از توانمندی‌های آنها استفاده کنیم. در معاونت علمی شرکت‌هایی هم که مشکلات زیرساختی دارند را حمایت می کنیم تا بتوانند برای رفع چالش‌های محیط‌زیست در بخش آب، انرژی، پسماند و پساب‌های صنعتی مفید باشند.
امرایی البته تاکید می‌کند هرچند که سازمان حفاظت محیط‌زیست برای این بخش به معاونت علمی درخواست همکاری داده اما اصل حاکمیت آن در اختیار سازمان محیط‌زیست است و این سازمان باید برای عملیاتی کردن ایده این همکاری جدی‌تر باشد.