رشت، شهر ویرانه‌های باارزش

تحریریه پیام ما

مالک خانه نبی‌زاده در رشت، بنا را از فهرست میراث ملی خارج کرده و قصد تخریب آن را دارد

خانه کودکی هوشنگ ابتهاج، یکی از بزرگترین شاعران معاصر، به‌رغم وعده‌های مسئولین، ناگهان تخریب شد و به سرنوشت تلخ دیگر بناهای تاریخی پیوست

۷ بهمن ۱۴۰۳، ۱۸:۱۱

|پیام ما| در سال‌های اخیر، یکی از معروف‌ترین بناهای تاریخی رشت که در فیلم‌های سینمایی نیز به نمایش درآمده، خانه تاریخی نبی‌زاده بوده است. این خانه که در فیلم «در دنیای تو ساعت چند است؟» نقش مهمی داشت، به یکی از نمادهای فرهنگی و تاریخی رشت تبدیل شده بود. این عمارت که قدمتی بیش از یک قرن دارد، به دلیل حال و هوای قدیمی‌ و شاعرانه‌ای که در خود نهفته است، در خاطرات بسیاری از سینما دوستان و مخاطبان فیلم‌های ایرانی به یادگار مانده است.

عمارت نبی‌زاده در سال ۱۳۹۸ در فهرست آثار ملی کشور ثبت شد و این گامی مهم در راستای حفاظت از آن به حساب می‌آمد. بر اساس گزارشی که عصر ایران منتشر کرده است، حالا خبری تلخ از این عمارت به گوش می‌رسد؛ مالک خصوصی این عمارت موفق شده است که آن را از فهرست آثار ملی خارج کند، بنابراین دیگر هیچ‌گونه مانع قانونی برای تخریب آن یا ساخت سازه‌ای جدید در محل آن وجود ندارد. قرار است این خانه به زودی به جمع دیگر خانه‌های تاریخی تخریب‌شده شهر رشت بپیوندد.

این تنها خانه‌ای نیست که در رشت با سرنوشت مشابهی روبه‌رو شده است. پیش‌تر خانه‌های تاریخی دیگری نیز در این شهر تخریب شده‌اند که یکی از معروف‌ترین آنها خانه کودکی هوشنگ ابتهاج (سایه) است. این خانه که به عنوان محل تولد یکی از بزرگ‌ترین شاعران معاصر ایرانی شناخته می‌شود، در سال ۱۳۹۸ به طور ناگهانی تخریب شد، رغم اینکه پیش از تخریب، شورای شهر رشت برنامه‌ریزی کرده بود تا خانه را به قیمت سه میلیارد تومان خریداری کرده و آن را به “بنیاد شعر و غزل سایه” تبدیل کند.

خانه‌هایی که ثبت نشدند

در همین راستا، خانه‌های تاریخی دیگری مانند خانه نخستین شهردار فومن، یوسف‌خان، نیز با تخریب مواجه شده‌اند. این خانه که پناهگاهی برای یاران میرزاکوچک‌خان و پیروان جنبش جنگل بود، هیچ‌گاه در فهرست آثار ملی ثبت نشد. در این مورد نیز شهرداری رشت به بهانه اینکه این خانه در حریم میراثی رشت قرار ندارد، مسئولیت را به میراث فرهنگی واگذار کرد، و میراث فرهنگی نیز ثبت آن را مشمول روندهای اداری طولانی مدت دانست. در نهایت، شبانه و به‌طور غیرمنتظره‌ای، یک بولدوزر به جان این خانه افتاد و آن را تخریب کرد.

خانه‌های تاریخی دیگر در معرض خطر

علاوه بر این، خانه‌هایی مانند خانه گیگاسری رشت که سقف آن ریخته و کاشی‌های سردر آن به سرقت رفته‌اند، از دیگر نمونه‌های خانه‌های تاریخی هستند که دیگر چیزی از آن‌ها باقی نمانده است. خانه‌هایی چون خانه مقیمی، خانه کاشانی و خانه ویشکایی نیز از دیگر خانه‌های تاریخی تخریب‌شده در سال‌های اخیر هستند.

رشت، با داشتن تعداد زیادی خانه تاریخی، در حال از دست دادن این آثار باارزش است. طبق آمارها، هنوز حدود ۶۰ خانه تاریخی در رشت باقی مانده است، اما روند تخریب این خانه‌ها به دلیل بی‌تفاوتی میراث فرهنگی، شهرداری و مالکین این املاک به شدت رو به افزایش است

رشت، با داشتن تعداد زیادی خانه تاریخی، در حال از دست دادن این آثار باارزش است. طبق آمارها، هنوز حدود ۶۰ خانه تاریخی در رشت باقی مانده است، اما روند تخریب این خانه‌ها به دلیل بی‌تفاوتی میراث فرهنگی، شهرداری و مالکین این املاک به شدت رو به افزایش است. بی‌تفاوتی مسئولین در حفظ این آثار و همچنین قوانین پیچیده اداری که موجب کندی روند ثبت و حفاظت از این خانه‌ها می‌شود، سبب شده که خانه‌های تاریخی رشت یکی پس از دیگری تخریب شوند.

مسئله تخریب خانه‌های تاریخی رشت نه تنها یک مسأله فرهنگی و تاریخی است، بلکه به نوعی نشانه‌ای از بی‌توجهی به میراث ملی کشور نیز محسوب می‌شود. این خانه‌ها تنها بناهایی نیستند که ارزش معماری دارند، بلکه هرکدام از آن‌ها در خود داستان‌های بزرگی از تاریخ و فرهنگ مردم این منطقه را به یادگار دارند. تخریب این خانه‌ها به معنای از دست دادن بخشی از هویت و فرهنگ شهری است که می‌تواند سال‌ها به عنوان گنجینه‌ای فرهنگی برای نسل‌های آینده باقی بماند.

به اشتراک بگذارید:

برچسب ها:

خانه تاریخی، شهرداری، فهرست آثار ملی، معماری، میراث فرهنگی، هوشنگ ابتهاج