می‌توانید به زبان ساده برای مخاطبان توضیح دهید این گواهی چیست و چرا اهمیت دارد؟
گواهی صرفه‌جویی انرژی یک ابزار مالی است که به اشخاص حقیقی و حقوقی از جمله صنایع اجازه می‌دهد دستاوردهای خود در کاهش مصرف انرژی را در قالب یک دارایی مالی در بازار معامله کنند. این گواهی‌ها هم برای تأمین مالی پروژه‌های جدید و هم برای پاداش دادن به کاهش واقعی مصرف انرژی طراحی شده‌اند. اهمیت این ابزار در چند بُعد نهفته است. از یک سو، بهینه‌سازی مصرف انرژی باعث کاهش هزینه‌ها و افزایش بهره‌وری اقتصادی می‌شود، و از سوی دیگر، به حفظ محیط زیست و کاهش آلودگی هوا کمک می‌کند. این ابزار، به‌ویژه در شرایط کنونی کشور که انرژی به‌عنوان یک منبع محدود و استراتژیک شناخته می‌شود، نقشی حیاتی در مدیریت منابع و کاهش اتلاف ایفا می‌کند.

برخی معتقدند اجرای گواهی صرفه‌جویی انرژی در ایران با چالش‌هایی روبه‌روست. شما این موضوع را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

این حرف درست است. ما در اجرای این ابزار با چالش‌هایی روبه‌رو هستیم. نخستین چالش، فرهنگ‌سازی است. بسیاری از صنایع و شرکت‌ها هنوز با مفهوم این گواهی و مزایای آن آشنا نیستند. دوم، فرآیندهای اجرایی مانند صحت‌سنجی داده‌ها و گزارش‌های صرفه‌جویی انرژی زمان‌بر است و به همکاری دقیق میان نهادهای مختلف نیاز دارد. چالش دیگر، موضوع تأمین مالی است. برای بسیاری از پروژه‌ها، اجرای اولیه طرح‌های صرفه‌جویی انرژی نیازمند سرمایه‌گذاری‌های سنگین است که باید با ابزارهایی مانند گواهی تأمین مالی تسهیل شود.

چه راهکارهایی برای غلبه بر این چالش‌ها در نظر گرفته‌اید؟

ما در بورس انرژی چندین راهکار عملیاتی برای رفع این چالش‌ها تعریف کرده‌ایم. اول، همکاری با صنایع بزرگ و وزارتخانه‌های مربوطه مانند نفت و نیرو برای آگاهی‌بخشی و ارائه مشوق‌های مالی. دوم، تلاش برای تسریع فرآیندهای ارزیابی و صحت‌سنجی. در این راستا پیشنهادهای مشخصی برای این موضوع ارائه کردیم. سوم، توسعه ابزارهای مالی جدید مانند گواهی صرفه‌جویی تأمین مالی. این گواهی به سرمایه‌گذاران اجازه می‌دهد تا قبل از اجرای پروژه‌ها، بودجه لازم را تأمین کنند و در سود آن شریک شوند.

معاملات گواهی صرفه‌جویی انرژی در سال جاری راه اندازی شده است. این عملکرد را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

بله، عملکرد بازار گواهی صرفه‌جویی انرژی بسیار امیدوارکننده بوده است. تاکنون بیش از 46 میلیون گواهی صرفه‌جویی گاز و بیش از 2 میلیون گواهی صرفه‌جویی برق معامله شده است. ارزش کل این معاملات به حدود 6 هزار میلیارد تومان می‌رسد. این ارقام نشان‌دهنده استقبال صنایع از این ابزار است. البته، ما هنوز در مراحل ابتدایی هستیم و امیدواریم با گسترش آگاهی و ارائه مشوق‌های بیشتر، این آمار در سال‌های آینده افزایش یابد.

به نظر شما، این ابزار مالی چه تأثیری بر کاهش آلودگی هوا و حفاظت از محیط زیست دارد؟

یکی از اهداف اصلی گواهی صرفه‌جویی انرژی کاهش مصرف سوخت‌های فسیلی است که مستقیماً به کاهش آلودگی هوا و حفظ محیط زیست کمک می‌کند. برای مثال، اجرای پروژه‌های نوسازی ناوگان حمل‌ونقل عمومی یا بهینه‌سازی سامانه‌های گرمایشی در شهرهای بزرگ می‌تواند به میزان قابل‌توجهی از انتشار گازهای آلاینده بکاهد. علاوه بر این، با جذب سرمایه‌گذاری در انرژی‌های تجدیدپذیر، ما می‌توانیم سهم این منابع پاک را در سبد انرژی کشور افزایش دهیم و از وابستگی به منابع آلاینده بکاهیم.

بورس انرژی ایران چه برنامه‌هایی برای جذب سرمایه‌گذاری خارجی در این حوزه دارد؟

عمده فعالیت بورس انرژی بر روی رینگ صادراتی متمرکز است و در بخش محیط زیست نیز انتشار گواهی کربن که می‌تواند ابزار جذابی برای شرکت‌های بین‌المللی باشد که به دنبال کاهش ردپای کربنی خود هستند. شفافیت و استاندارد بودن فرآیندهای اجرایی در بورس انرژی، عامل مهمی در جلب اعتماد سرمایه‌گذاران خارجی خواهد بود.

نقش قوانین و سیاست‌گذاری‌های دولت در توسعه این ابزار چیست؟

قوانین بودجه و سیاست‌گذاری‌های دولتی نقش بسیار مهمی در توسعه بازار گواهی صرفه‌جویی دارند. برای مثال، در بودجه 1404 ظرفیت‌های مالی بزرگی برای طرح‌های صرفه‌جویی انرژی پیش‌بینی شده است. در ماده 46 قانون برنامه هفتم و ماده 24 قانون تامین مالی زیرساخت احکام بسیار خوبی برای توسعه بازار بهینه سازی تصویب شده است. همچنین آیین نامه اجرایی حساب بهینه سازی مصرف انرژی به تصویب هیئت وزیران رسیده است که تضامین لازم را برای خرید گواهی را پیش بینی کرده است.

بورس انرژی ایران چگونه می‌تواند به توسعه پایدار کشور کمک کند؟

نقش بورس انرژی در توسعه پایدار کشور حیاتی است. با معرفی ابزارهای مالی نوین مانند گواهی صرفه‌جویی انرژی و گواهی کربن، بورس انرژی بستری برای جذب سرمایه‌گذاری در پروژه‌های بهینه‌سازی انرژی فراهم می‌کند. این امر علاوه بر کاهش مصرف انرژی و هزینه‌ها، به کاهش اثرات زیست‌محیطی و افزایش بهره‌وری اقتصادی کمک می‌کند. و مردم را در توسعه پایدار شریک کرده و منافع آنها را بیشینه می کند. ما همچنین در تلاش هستیم تا با افزایش شفافیت، اعتماد عمومی و سرمایه‌گذاران را جلب کنیم و نقش مؤثرتری در اقتصاد ملی ایفا کنیم.