در این نشست، نمایندگان باتجربه از حوزه‌های مختلف گردشگری، هتلداری و رسانه حضور داشتند و همگی بر اهمیت پیاده‌سازی استانداردهای محیط‌زیستی و استفاده درست از منابع تأکید کردند. 

«ابوطالب قاسمی»، مدیرکل دفتر مطالعات، آموزش و برنامه‌ریزی گردشگری، در ابتدای این نشست گفت: «هتل‌سازی سبز مفهومی است که در نقاط مختلف دنیا به آن پرداخته می‌شود. در کشور ما هم بحث‌های زیادی دراین‌باره مطرح شده است؛ هرچند که در حوزه عملیاتی‌ شدن هنوز راه زیادی داریم. صنعت هتلداری از جمله مباحثی است که اهمیت بسزایی در سرمایه‌گذاری‌های سبز در صنعت گردشگری دارد و  می‌تواند ظرفیت‌های بسیاری در توسعه مقاصد گردشگری و جذب گردشگران داشته باشد. همچنین به‌نظر می‌رسد فراهم کردن امکان دسترسی به آموزش‌های کاربردی برای فعالین این حوزه و کسانی که قصد ورود به این حوزه را دارند، اصلی‌ترین وظیفه آموزش‌های کوتاه‌مدت گردشگری محسوب می‌شود.»

«فرناز نیک‌خواه»، مدیرعامل شتاب‌دهنده فاخربوم دانشگاه علم و فرهنگ، نیز با بیان اینکه رویکردهای سبز و پایدار در صنعت گردشگری اهمیت زیادی دارند و در ایران کمتر به این مقوله توجه شده است، گفت: پتانسیل گردشگری سبز در ایران وجود دارد. سرمایه‌گذاری‌های سبز در گردشگری کشور ما پیشینه‌ای تاریخی و درخشان دارد و می‌توان با ایجاد سیاست‌های حمایتی، شبکه‌سازی ذی‌نفعان و حمایت از ایده‌ها، مسیر روبه‌رشدی در راستای تحقق گردشگری سبز و افزایش سرمایه‌گذاری‌های سبز در گردشگری ایران زیبا داشته باشیم.»

شاخص و معیارهای هتل سبز

اولین نشست تخصصی مدرسه هتل‌داری سبز با عنوان «شاخص و معیارهای هتل سبز» و با حضور «محمد جهانشاهی» دبیر کمیته ملی طبیعت‌گردی و معاون دفتر توسعه گردشگری داخلی، «ارشک مسائلی» عضو هیئت‌علمی پژوهشگاه میراث‌فرهنگی و گردشگری و «افشین امیرشاهی» سردبیر روزنامه پیام ما، برگزار شد. 

جهانشاهی در ابتدای این نشست گفت:«تغییراقلیم زندگی همه ما را تحت‌تأثیر قرار داده است. در این شرایط، ما در حوزه گردشگری باید نگران منابعی باشیم که در حال از بین رفتن است. در دنیا سهم گردشگری از گرم شدن زمین حدود ۹ درصد است و صنعت هتل‌داری به‌دلیل ماهیتی که دارد، جزو پرمصرف‌ترین صنایع جهان به‌شمار می‌آید، که آلودگی زیادی هم تولید می‌کند. در کنار این مسائل، در کشور ما مدیریت بهینه مصرف انرژی وجود ندارد و این، هزینه را برای سرمایه‌گذاری بالا برده است.»

او در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به اهمیت توجه به منظر عرضه و تقاضا در حوزه گردشگری اضافه کرد: «گردشگری در دو منظر عرضه و تقاضا بررسی می‌شود که عرضه گردشگری شامل جاذبه‌های طبیعی، فرهنگی و تاریخی و انسان‌ساخت است و حقیقتی انکارناپذیر است که به‌لحاظ فرهنگی و تاریخی ما از حلقه گردشگری دنیا قابل حذف نیستیم؛ چراکه ایران بخشی جدایی‌ناپذیر و مهم از این حلقه است. اما متأسفانه ما به منظر تقاضا در کشورمان کمتر پرداخته‌ایم و توجهی به این امر نداشته‌ایم.»

او همچنین در پایان صحبت‌هایش با اشاره به اهمیت لزوم توسعه پایدار در امر گردشگری گفت: «وقتی اقتصاد نباشد، توسعه پایدار اتفاق نمی‌افتد و ما باید به امر اقتصاد و محیط‌زیست در حوزه گردشگری توجه کنیم.»

افشین امیرشاهی، سردبیر روزنامه پیام ما، سخنران بعدی این نشست تخصصی بود. او به شاخص و معیارهای هتل سبز و نقش رسانه‌ها در این زمینه پرداخت و گفت: «امروز قصد داریم به یکی از موضوعاتی بپردازیم که نه‌تنها برای صنعت گردشگری بلکه برای آینده نسل‌های بعدی ما نیز اهمیت زیادی دارد. همان‌طور که می‌دانید، گردشگری اگر به‌درستی و با رعایت اصول پایداری مدیریت شود، می‌تواند هم به‌نفع گردشگران باشد و هم برای جوامع محلی و محیط‌زیست مفید باشد. پس بیایید به این سؤال فکر کنیم: آیا می‌توانیم گردشگری را به‌گونه‌ای مدیریت کنیم که هم لذت ببریم و هم منابع طبیعی و فرهنگی‌مان را حفظ کنیم؟ پاسخ به این سؤال می‌تواند سرنوشت صنعت گردشگری و حتی آینده سرزمینمان را تغییر دهد. در این جلسه، به بررسی این موضوع خواهیم پرداخت و امیدوارم با هم به نتایج ارزشمندی برسیم که بتوانیم در دنیای امروز، گردشگری پایدار را به یک واقعیت ملموس تبدیل کنیم.»

سردبیر پیام ما، توسعه پایدار گردشگری را مانند یک معجون جادویی دانست که می‌تواند برای امروز و فردا، گردشگران و جوامع میزبان را خوشحال کند؛ بدون اینکه به منابع طبیعی و فرهنگی لطمه بزند.

 او در ادامه اضافه کرد: «این یعنی شما می‌توانید از زیبایی‌های طبیعی لذت ببرید، اما این لذت نباید به‌بهای نابودی منابع طبیعی تمام شود! درواقع، توسعه پایدار گردشگری برای شما مثل خرید یک بلیط بهشتی است که علاوه‌بر شما، نسل‌های آینده هم بتوانند از آن بهره‌مند شوند.»

امیرشاهی همچنین در بخش دیگری از سخنانش با اشاره به اهمیت پایداری اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی گفت: «چند دهه پیش، کاستاریکا با بحران جدی جنگل‌زدایی روبه‌رو بود. جنگل‌هایی که زمانی خانه هزاران گونه جانوری بودند، به‌دلیل کشاورزی و قطع درختان نابود شده بودند. اما یک تصمیم جسورانه این روند را تغییر داد. دولت کاستاریکا تصمیم گرفت برنامه‌ای برای توسعه گردشگری پایدار راه‌اندازی کند.

روستاهایی که زمانی با فقر دست‌وپنجه نرم می‌کردند، به مراکز گردشگری سبز تبدیل شدند. گردشگرانی از سراسر دنیا به این کشور آمدند تا در جنگل‌های بازسازی‌شده پیاده‌روی کنند، پرندگان نادر را ببینند و در کلبه‌های بومی اقامت کنند. درآمد گردشگری باعث شد مردم محلی به‌جای قطع درختان، با حفاظت از طبیعت درآمد کسب کنند. امروز، بیش از ۲۵ درصد از کاستاریکا به پارک‌های ملی و مناطق حفاظت‌شده تبدیل شده است. این کشور یکی از موفق‌ترین نمونه‌های توسعه پایدار گردشگری در دنیا محسوب می‌شود.»

سردبیر پیام ما در ادامه به چالش‌های اقتصادی، سیاسی و اجتماعی در حوزه گردشگری پرداخت و گفت: « در این شرایط، رسانه‌ها نقش حیاتی دارند. آنها می‌توانند با ایجاد آگاهی عمومی و جذب حمایت مردمی، فشار لازم برای تأمین منابع و بهبود وضعیت اقتصادی این مناطق ایجاد کنند. برای مثال، رسانه‌ها می‌توانند با برنامه‌ریزی‌های هدفمند، گردشگران را به سفر به مقاصد بومی و محلی دعوت کنند که از گردشگری پایدار حمایت می‌کنند. این به‌طور مستقیم به رونق اقتصادی این مناطق و تأمین منابع مالی برای پروژه‌های پایدار کمک می‌کند. همچنین، رسانه‌ها می‌توانند با پوشش مناسب، سازمان‌ها و دولت را تشویق کنند تا توجه بیشتری به بودجه‌گذاری برای گردشگری پایدار داشته باشند. گاهی هم در کشورمان به‌نظر می‌رسد سیاست‌ها به‌اندازه انتخاب مدل کفش در فروشگاه‌های شلوغ تغییر می‌کنند. رسانه‌ها در این زمینه می‌توانند با تحلیل‌های عمیق و گزارش‌های تحقیقی، توجه مردم و مسئولان را به اهمیت سیاستگذاری درست در زمینه گردشگری پایدار جلب کنند. به‌ویژه در شرایطی که سیاست‌های ناپایدار اقتصادی و اجتماعی ممکن است تهدیدهایی برای صنعت گردشگری ایجاد کنند، رسانه‌ها می‌توانند به‌عنوان یک ابزار نظارتی عمل کنند و به‌طور مستقیم بر سیاستگذاران تأثیر بگذارند. همچنین، این نکته که گردشگری باید با فرهنگ محلی هم‌سو باشد، یکی از مهمترین اصول گردشگری پایدار است که رسانه‌ها باید در پیام‌های خود به آن توجه داشته باشند. درواقع، رسانه‌ها می‌توانند به‌طور غیرمستقیم به ترویج فعالیت‌هایی بپردازند که باعث حفاظت از فرهنگ‌های بومی در برابر توسعه بی‌رویه گردشگری می‌شود.»

آخرین سخنران اولین نشست تخصصی مدرسه هتلداری سبز ارشک مسائلی، عضو هیئت‌علمی پژوهشگاه میراث‌فرهنگی و گردشگری، بود. او در ابتدای صحبت‌هایش به مفهوم سرمایه‌گذاری سبز پرداخت و گفت: «به‌کارگیری نادرست منابع خام در دو دهه گذشته، دیدن آثار زیانباری چون بالا رفتن دمای اتمسفر، تخریب زیست کره و آلودگی پسماندهای صنعتی از یک‌سو و کاسته شدن منابع از سوی دیگر، باعث پدید آمدن نگرشی نو با عنوان اقتصاد سبز شده است. سرمایه‌گذاری سبز تحت سرمایه‌گذاری مسئولیت اجتماعی از ابتدای دهه ۹۰ میلادی مورد توجه قرار گرفت که منعکس‌کننده آگاهی جدید سرمایه‌گذاران نسبت به اهداف اجتماعی، محیط‌زیست، اخلاق و منابع مالی است.»

او همچنین در بخش دیگری از صحبت‌هایش به مفهوم سرمایه‌گذاری اشاره کرد و گفت: «سرمایه‌گذاری فدا کردن ارزشی در حال حاضر به امید به‌دست آوردن ارزشی در زمان آینده است که معمولاً میزان و کیفیت آن نامشخص است و با تکنیک‌های مدیریت مالی قابل پیش‌بینی است.»

مسائلی همچنین فرایندهای سرمایه‌گذاری در حوزه گردشگری را برای حاضران شرح داد و گفت: «به‌نظر من مهمترین آیتمی که می‌تواند در گردشگری سبز مثمرثمر باشد، حکمرانی خوب براساس قیمت‌گذاری درست است. در هر صنعتی باید به نیازهای متقاضیان توجه شود. وقتی حکمرانی ما درست و براساس قیمت‌گذاری درست پیش رود، صنعت گردشگری سبز می‌تواند توسعه یابد. شاید اگر این شرایط در سال‌های ۸۸ یا ۸۹ می‌افتاد که اوضاع ارز و فروش نفت متفاوت بود، توسعه صنعت گردشگری با شتاب بیشتری پیش می‌رفت؛ اما هنوز هم دیر نیست و می‌توان شرایط را تغییر داد.»

هوش سبز در صنعت هتلداری

دومین و آخرین نشست تخصصی مدرسه هتلداری سبز، با عنوان «هوش سبز در صنعت هتل‌داری» برگزار شد که در آن، «محمدحسن امامی»، رئیس انجمن مدیریت سبز ایران، و «شبنم وثوقی»، دبیر انجمن ارگانیک ایران، به سخنرانی پرداختند.

امامی، رئیس انجمن مدیریت سبز ایران، با اشاره به آلودگی‌های محیط‌زیستی گفت: «محیط‌‌زیست نیازمند حمایت و حفاظت نیست، بلکه فعالیت‌های اقتصادی و اجتماعی ماست که نیازمند حفاظت و مراقبت است. بنابراین، تنها کاری که ما باید انجام دهیم، این است که دست از سر طبیعت برداریم. در هر فعالیت اقتصادی و اجتماعی یک منبع انرژی مصرف می‌شود و به‌ازای هر نوع آلودگی محیط‌زیستی نیز منابع زیادی هدر می‌رود. پس فصل اشتراک یا سطح تماس فعالیت‌های اقتصادی و اجتماعی با محیط‌زیست در مصرف منابع است. اما تعارض بین تولید و محیط‌زیست را با مدیریت منابع می‌توان به حداقل میزان خود رساند. این نوع از سبک مدیریت منابع که همان مدیریت سبز نامیده می‌شود، نیازمند هیچ سرمایه‌گذاری و هزینه‌ای نیست و کافی است منابع را درست و بهینه مصرف کنیم.»

او در ادامه درباره مفهوم هوش سبز گفت: «هوش سبز به‌معنای حساسیت نسبت به مصرف منابع است. بنابراین، وقتی صحبت از هوش سبز در صنعت هتلداری می‌شود، ما هم به کیفیت خدمات، هم به اقتصاد خدمات و هم محیط‌زیست باید حساس باشیم. اگر مثلثی را در نظر بگیریم که هریک از اضلاع آن سه مفهوم بالا باشد، آن وقت می‌توانیم به هوش سبز در صنعت هتلداری برسیم. در هتلداری وقتی به منابع توجه کنیم، می‌توانیم خدمات بهتر و با کیفیت‌تری به گردشگر ارائه دهیم و اگر نیاز به خدماتی وجود دارد، هزینه اقامت گردشگران را کاهش دهیم. اگر این مسائل حل شود، مصرف‌گرایی در گردشگری هم کاهش می‌یابد.»

شبنم وثوقی، دبیر انجمن ارگانیک ایران، آخرین سخنران روز اول از مدرسه هتلداری سبز بود. او سخنانش را با توصیف گردشگری ارگانیک آغاز کرد: «گردشگری ارگانیک با نگاهی که بر مباحث کشاورزی ارگانیک دارد، می‌تواند موجب توسعه گردشگری محلی و روستایی شود. البته ایران راه درازی دارد تا به بوم‌گردی ارگانیک برسد؛ اما زیرساخت‌های آن را داریم و این، امری غیرممکن نیست.»

  او با اشاره به اینکه هوش سبز به‌معنای بهینه‌سازی مصرف انرژی و سایر منابع است، خاطرنشان کرد: «صنعت گردشگری دارای ابعاد استراتژیک در موضوعات اقتصادی کشور است و امروزه زنجیره تأمین این صنعت مشاغل بسیاری را شامل می‌شود و موضوع گردشگری ارگانیک نیز با تمرکز بر تجربه سبک زندگی سالم برای گردشگر، تأکید بر حفظ زیست‌بوم و همچنین توجه به هویت‌های فرهنگی و تاریخی مقاصد می‌تواند به حفظ چرخه زندگی و اقتصاد ساکنان بومی مقاصد کمک و زمینه را برای توسعه پایدار آن فراهم کند. همچنین، در دنیای پر از رقابت امروز، گردشگری ارگانیک می‌تواند با ترکیب فرصت‌های موجود در مقاصد در حوزه گردشگری کشاورزی نقش مهمی در منحصربه‌فرد شدن کسب‌وکارها ایفا کرده و منجر به بهبود رشد اقتصادی و ایجاد فرصت‌های شغلی فراوان برای ساکنان محلی به‌ویژه جوانان شود. ما در انجمن ارگانیک ایران تمام تلاش خود برای توسعه صنعت گردشگری در سطح علمی و بازار انجام می‌دهیم و امیدواریم این تلاش ما گردشگری ایران را رونق و توسعه بخشد.» 

 وثوقی همچنین با اشاره به ایجاد مزارع ارگانیک در کشورهای اروپایی و نقش آنها در توسعه گردشگری سبز گفت: «این مزارع تا حدودی در برخی نقاط ایران نیز وجود دارد؛ اما هنوز راه طولانی در این عرصه داریم. البته هتل‌های ایران می‌توانند کار خود را بااستفاده از مواد غذایی ارگانیک آغاز کنند. در کشور ما مواد غذایی ارگانیک و گواهی‌شده وجود دارد که می‌توان باوجود آنها در هتل‌ها به حوزه گردشگری سبز ورود کنیم. این در حال حاضر در ایران امکان‌پذیر است و تنها یک رؤیا نیست. این را هم باید در نظر بگیریم که هتلداری سبز باید حداقل ضایعات و آلودگی را ایجاد کند، درحالی‌که در حال حاضر هتل‌ها حجم زیادی آلودگی ایجاد می‌کنند.» 

 امضای تفاهمنامه میان پیام ما، دانشکده گردشگری و شتاب‌دهنده فاخربوم
  در جریان برگزاری اولین مدرسه پاییزه هتلداری سبز، تفاهمنامه‌ای میان روزنامه پیام ما، دانشکده گردشگری دانشگاه علم و فرهنگ و شتاب‌دهنده فاخربوم نیز به امضا رسید. در مراسم امضای این تفاهمنامه افشین امیرشاهی سردبیر روزنامه پیام ما، فرناز نیک‌خواه، مدیرعامل شتاب‌دهنده فاخربوم دانشگاه علم و فرهنگ و ارشک مسائلی عضو هیئت‌علمی پژوهشگاه میراث‌فرهنگی و گردشگری حضور داشتند. این تفاهمنامه با حمایت از طرح‌های پایدار در صنعت گردشگری و آگاهی‌بخشی به جامعه در این زمینه به امضا رسید.